पुस्तक

विभेदविरुद्ध उभिएर

शनिबार, ११ साउन २०७६, ०९ : ३१ रेणु त्वानाबासु

जन्मने रीत एकै हो एकै हो कर्मको गति
सबै समान हो मान्छे शास्त्रको एक सम्मति।’
‘समता’ खण्डकाव्यको श्लोक १५ मा उल्लेख गरिएका यी पंक्तिले जुनसुकै जात वा धर्ममा आश्रित व्यक्ति जन्मने रीत एउटै हो र सबै प्रक्रिया पनि एउटै हो भन्ने दर्शाउँछ। तर, मान्छेभित्र उमेर अर्थात् बोली आएपछि आफ्नो संस्कार खोज्न थाल्छ र आफूले जे सिकेको छ, त्यसैलाई पछ्याउँछ। र, ऊभित्र विस्तारै घमण्ड विकास हुँदै जान्छ। त्यसैको रूप हो– जातीय प्रथा।

साहित्यकार तुलसीप्रसाद भट्टराईद्वारा लिखित ‘समता’ नामक खण्डकाव्यले यसलाई चिर्न खोजेको छ। मानव–मानव बीचको भेदभाव चिर्दै समुन्नत समाज कल्पना गरेको छ। यसले वेद, पुराण, गीता, धर्मशास्त्र, नीतिशास्त्र, बाइबल, कुरान आदीलाई सुक्ष्म अध्ययन गरी मानवताको पक्षमा वकालत गरेको छ। भेदभावविरुद्ध उत्रिन आह्वान गरेको छ। यति मात्र होइन, नेपाली समाजमा उच्च जाति र निम्न जाति, सम्पन्न वर्ग र विपन्न वर्ग, महिला र पुरुष तथा धर्म–धर्म बीचको खाडललाई पुर्ने उद्घोष गरेको छ।

साहित्यकार तुलसीप्रसाद भट्टराईद्वारा लिखित ‘समता’ खण्डकाव्यले सामाजिक विभेद चिर्ने प्रयास गरेको छ।

अहिले कथित दलित जातिलाई धर्मका नाम जोडेर अपमान गरिन्छ। तर, भट्टराईले वेद, पुराण, गीता, धर्मशास्त्र, नीतिशास्त्र, बाइबल, कुरान आदीलाई केलाएर यसलाई उल्टाउने प्रयास गरेका छन्।
नामले भिन्नता होला, भाषामा हुन्छ अन्तर
तर, संसारका सारा धर्म हुन्छन् बराबर ।
न धर्मसँग छुट्टिन्छ, न जातसँग भिन्न छ
छ ईश्वर सधैँ साथ आफूसँगै अभिन्न छ।

पुस्तकमा राखिएका सबै श्लोक पठनीय छन्। यसभित्र मानव अवस्थाको चित्र नै शब्दमा उतारिएको छ। दलितले नै यो खण्डकाव्य लेखेको भए यसलाई भावना मात्र हो भन्न सकिन्थ्यो। तर, बाहुन जातिका लेखकले लेखेका हुन् यहाँ। नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेती, पूर्वमन्त्री जितु गौतम, साहित्यकारहरू डम्बर पहाडी, तिलकप्रसाद लुईटेल, रमेश शुभेच्छुक, श्याम केसी, कल्पना काफ्ले लगायतले पुस्तकको टिप्पणी गरेका थिए। उनीहरूको निचोड छ, ‘समाजमा दलितका नाममा होच्याउने परम्परा गलत हो। समाज परिवर्तनका लागि यस पुस्तकले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।’








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सामसङको प्रिमियम क्यामरा अब 'एथर्टी एस' मा

सामसङको प्रिमियम क्यामरा अब 'एथर्टी एस' मा

सामसङले हालै नयाँ डिजाइनको साथ ग्यालेक्सी 'एथर्टी एस' प्रस्तुत गरेको छ । ...

सिन्धुका थप दुई शाखा विस्तार

सिन्धुका थप दुई शाखा विस्तार

पछिल्लो समय आक्रमक ढंगले बैंकिङ एकाइ विस्तार गरिरहेको सिन्धु विकास बैंकले एकैदिन थप दुई शाखा विस्तार गरेको छ । ...

इन्टरनेट लिज लाइनको महसुल घट्यो

इन्टरनेट लिज लाइनको महसुल घट्यो

नेपाल टेलिकमले कात्तिक १ देखि लागू हुने गरी इन्टरनेट लिज लाइनको महसुल घटाएको छ । ...

गोंगबुमा सुविधायुक्त सिनेमा हल

गोंगबुमा सुविधायुक्त सिनेमा हल

गोंगबुस्थित अत्याधुनिक सुविधायुक्त सिनेमा हल आइएनआइले प्रदर्शन सुरु गरेको छ । ...

सिजीको लक्की–ड्र सम्पन्न

सिजीको लक्की–ड्र सम्पन्न

चाडपर्वका बेला सिजीले ल्याएको ‘सिजीसँग उत्साह उमंग थाइल्यान्ड जाउँ परिवारसँग’ नामक स्किमको पहिलो चरणको लक्की–ड्र समपन्न भएको छ । ...

बिएमडब्लू मोटराड जिएस सर्टिफाइड ट्रेनिङ

बिएमडब्लू मोटराड जिएस सर्टिफाइड ट्रेनिङ

बिएमडब्लू मोटराड नेपालका आधिकारिक बिक्रेता हिमालयन मोटराडले ‘बिएमडब्लू मोटराड जिएस सर्टिफाइड ट्रेनिङ’ सम्पन्न गरेको जनाएको छ । ...

ओपो रेनोटू एफको नेपालमा विक्रि आरम्भ

ओपो रेनोटू एफको नेपालमा विक्रि आरम्भ

ओपोले नेपालमा आफ्नो बहुप्रतिक्षित मोडल ओपो रेनोटू एफको अक्टोबर १८देखि पाको, न्यूरोड स्थित आफ्नो आधिकारिक शोरुममा आयोजित फर्स्टसेल कार्यक्रम मार्फत...

टिभिएस एक्सचेन्ज मेला सम्पन्न

टिभिएस एक्सचेन्ज मेला सम्पन्न

नेपालका लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गरेकोे छ । ...

Ncell Footer Ad