आसैआसमा बिते १९ वर्ष

जंगल र नदीछेउमै बास, अब पुर्नस्थापनाको जिम्मा स्थानीय तहलाई

शनिबार, ०४ साउन २०७६, ०८ : ०८ पुष्पराज जोशी

कैलाली  - कैलारी गाउँपालिकास्थित मिलनपुर मुक्त कमैया शिविरमा बस्दै आएकी रमिता चौधरीलाई सरकारले परिचयपत्र दिएको छ। उनलाई मुक्त कमैया परिचयसहितको कार्ड दिइएको छ। तर, अहिलेसम्म उनले बसोबासका लागि आधिकारिक रुपमा जमिन पाएकी छैनन्। जग्गा नभएकाले उनले घर बनाउन सकेकी छैनन्। उनी जंगलछेउको मुक्त कमैया शिविरमा टहरोमा बसेकी छन्।

‘सरकारले परिचयपत्र त दियो तर जमिन दिएको छैन,’ उनले दुखेसो पोखिन्, ‘जमिन पाउने आसैआसमा कमैया मुक्ति घोषणाका १९ वर्ष बिते, अझै पाइएन।’ उनीमात्रै हैन, मुक्त कमैया परिचयपत्र पाएका कैलालीका तीन सय ६४ परिवारले अहिलेसम्म घरबासका लागि जमिन पाउन सकेका छैनन्।

जमिनदारको घरमा बँधुवा मजदुरको रुपमा काम गरेका कमैया मुक्त भएको साउन २ गते १९ वर्ष पुगेको छ। २०५७ साउन २ गते तत्कालीन सरकारले कमैया प्रथामा रोक लगाउँदै कमैया मुक्ति घोषणा गरेको थियो। यो प्रथा दाङदेखि पश्चिमी जिल्लाका थारु समुदायमा प्रचलनमा थियो। तत्कालीन सरकारले कमैया मुक्तिसँगै पुनस्र्थापनाको घोषणाा गरे पनि १९ वर्ष बित्दासमेत सबै कमैयाको पुनस्र्थापना हुन सकेको छैन।

सरकारले परिचयपत्र त दियो तर जमिन दिएको छैन। जमिन पाउने आसैआसमा कमैया मुक्ति घोषणाका १९ वर्ष बिते।
–रमिता चौधरी, मुक्त कमैया

कैलालीमा आठ हजार ९ सय १० परिवारले मुक्त कमैया परिचयपत्र पाएका थिए। जसमध्ये आठ हजार पाँच सय ४६ परिवारको पुनस्र्थापना भइसकेको छ। तीन सय ६४ मुक्त कमैया परिवारको पुनस्र्थापना हुन बाँकी रहेको जिल्ला भूमि सुधार कार्यालयको तथ्यांक छ। तर जिल्लामा सट्टा भर्ना दिनुपर्ने एक सय ९३ र शुद्ध रुपमा पुनस्र्थापना गर्नुपर्ने एक सय ८७ गरी तीन सय ८० परिवारको पुनस्र्थापना गर्न बाँकी रहेको कमैया क्षेत्रमा काम गर्ने संघसंस्थाले बताउँदै आएका छन्। कमैया प्रथा उन्मूलन समाज कैलालीकी अध्यक्ष वसन्ती चौधरीका अनुसार जिल्लाको लम्कीस्थित एकतानगर शिविरमा ४५ घरधुरी, टीकापुरको शिवनगर शिविरमा ७९, गेटाको मेडिकल कलेज शिविरमा १६, मसुरियाको अन्डैया शिविरमा १७, कैलारी गाउँपालिकाको मिलनपुर शिविरमा ३५ र कैलारीको ओमनगर शिविरका ३० परिवारले परिचयपत्र पाए पनि जमिन पाउन सकेका छैनन्। जमिन नपाएकाले मुक्त कमैया जंगल र नदी किनारमा शिविर बनाएर बस्नुपरेको उनी बताउँछिन्।

झन्डै दुई दशकसम्म पुनस्र्थापना हुन नसक्दा मुक्त कमैयाको बिचल्ली छ। उनीहरु जंगलछेउ, नदीकिनारलगायत सरकारी जग्गा कब्जा गरेर बस्दै आएका छन्। सरकारले समयमै पुनस्र्थापना नगर्दा मुक्त कमैयाले समस्या झेल्नुपरेको मुक्तकमैया विनोद चौधरी बताउँछन्। उनले भने, ‘सरकारले कमैया मुक्ति ग¥यो, परिचयपत्र पनि दियो तर बसोबासका लागि जमिन उपलब्ध नगराउँदा घर बनाउनै पाएका छैनौं।’ कमैया मुक्ति भएको १९ वर्ष बितिसक्दा पनि शिविरकै बास रहेको उनले दुःखेसो पोखे। सरकारले मुक्ति घोषणा गरेपछि कमैया पुनस्र्थापनालाई चाँडो अगाडि बढाउने भन्दै दुई पटकसम्म लगत लिए पनि धेरै कमैयाको नाम छुटेको छ। ‘सरकारले लिएको लगतमा धेरै मुक्त कमैया छुटेका छन्,’ परदेशु चौधरीले भने, ‘हाम्रै टोल छिमेकमा पनि धेरै मुक्त कमैयाले अहिलेसम्म परिचयपत्र पाउन सकेका छैनन्।’

सरकारले मुक्त कमैयाको व्यवस्थापन गर्न नचाहेको आरोप कमैया प्रथा उन्मूलन समाजकी अध्यक्ष चौधरीले लगाइन्। ‘सरकारले चाहेको भए अहिलेसम्म सबै मुक्त कमैयाको पुनस्र्थापना भइसक्थ्यो’, उनले भनिन्, ‘परिचयपत्रसमेत दिने तर बसोबासका लागि स्थान नतोकिदिँदा मुक्त कमैयाको बिचल्ली भएको छ।’ बाँकी मुक्त कमैयाको पुनस्र्थापना स्थानीय तहले गर्ने परिपत्र आएको जिल्ला भूमि सुधार अधिकारी प्रेमसिंह कुँवर बताउँछन्। उनका अनुसार अब बाँकी कमैयाको पुनस्र्थापना स्थानीय सरकारले गर्ने छ। ‘असार १५ गतेसम्म हामीले पुनस्र्थापना गरेका हौं,’ उनले भने, ‘अब बाँकीको पुनस्र्थापना स्थानीय सरकारले गर्ने भनेर कमैयाको नाम र रकम सम्बन्धित स्थानीय तहमा पठाइसकिएको छ।’







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

महिन्द्राका दुई नयाँ मोडल सार्वजनिक हुने

महिन्द्राका दुई नयाँ मोडल सार्वजनिक हुने

नेपालका लागि महिन्द्रा एण्ड महिन्द्रा लिमिटेडको प्यासेन्जर भेहिकलहरुको आधिकारीक वितरक अग्नी इन्कर्पोरेटेडले यस पटकको नाडा अटो शोमा महिन्द्राको पछिल्लो उत्पादनहरु...

अब २५ लाख मै डेढ तल्ले घर

अब २५ लाख मै डेढ तल्ले घर

सामान्यतः घर बनाउन कति लाग्ला ? ५० लाख, ७५ लाख वा १ करोड ? तपाईंको डिजाइन र सजावटले यो मूल्यमा...

मेगा बैंकको एक्सटेन्सन काउन्टर यातायात व्यवस्था कार्यालयमा

मेगा बैंकको एक्सटेन्सन काउन्टर यातायात व्यवस्था कार्यालयमा

मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले काठमाडौँको स्वयम्भु ठूलो भर्याङ्ग स्थित यातायात व्यवस्था कार्यालयको परिसरमा एक्सटेन्सन काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघमा ज्ञवाली अध्यक्ष

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघमा ज्ञवाली अध्यक्ष

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघको तेस्रो वार्षिक सधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

डिप्रोक्सको तनाव व्यवस्थापन तालिम

डिप्रोक्सको तनाव व्यवस्थापन तालिम

डिप्रोक्स लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडले संस्थाको उच्च व्यवस्थापनलाई लक्ष्य गरी साउन २९ र ३० गते आवासीय तनाव व्यवस्थापन तालिम आयोजना...

नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकको लगानी सुरु

नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकको लगानी सुरु

नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकले आफ्नो लगानीको सुरुवात कास्कीको माछापुच्छ्रे र सर्दीखोला गाउँपालिकास्थित ३२ मेगावाट  उत्पादन क्षमतको करुवा सेती हाइड्रोपावर परियोजनाबाट गरेको...

काञ्जिरोवामा स्टिम प्रशिक्षण

काञ्जिरोवामा स्टिम प्रशिक्षण

कोटेश्वरस्थित काञ्जिरोवा नेसनल माध्यमिक विद्यालयमा विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ र गणित (स्टिम) विषयक दुई दिवसीय प्रशिक्षणात्मक कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ ।

हुन्डाइको फेस्टिभ डिलाइट योजना सार्वजनिक

हुन्डाइको फेस्टिभ डिलाइट योजना सार्वजनिक

हुन्डाई अटोमोबाइल्स नेपालको आधिकारिक विक्रेता लक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टल प्रालिले हुन्डाई फेस्टिभ डिलाइट २०७६ योजना ल्याएको छ । ...

Ncell Footer Ad