रचनात्मक क्षमता विकास गर्न ए लेभल

बिहिबार, १९ असार २०७६, १० : ५४ शरद अधिकारी

एसइई पास गरेपछि कक्षा ११ र १२ पढ्ने कि ए लेभल वा प्राविधिक शिक्षा भन्नेबारे विगत केही वर्षयता विद्यार्थी, अभिभावक अन्योलमा पर्ने गरेका छन् । विद्यालयले पनि उचित परामर्श दिन नसकेको देखिन्छ । बढ्दो प्रविधि सँगसँगै आफ्ना बालबालिकालाई सक्षम भएको हेर्न चाहन्छन् अभिभावक । सबै कुरामा टाठो होस् भन्ने चाहन्छन् उनीहरू ।

कुनै पनि विषय पढ्नुभन्दा पहिला केका लागि पढिरहेको छु भन्ने सोच्नुपर्ने शिक्षकहरू बताउँछन् । यो कुरालाई विशेष मध्यनजर राख्नुपर्ने उनीहरूको मत छ । नेपाली विद्यार्थीहरू चाहिँ सर्टिफिकेटका लागि मात्र पढेको जस्तो देखिन्छ । प्रमाणपत्र देखाउनमात्र पढ्ने होइन, आफ्नो भविष्य कसरी ‘सेल्फ डिपेन्डेन्ट’ गर्ने उद्देश्य लिएर विषय छनोट गर्नुपर्छ । शिक्षा प्रणाली अथवा प्रविधिका कुरा पढिसकेपछि म भविष्यमा आफैं केही रचनात्मक काम गर्न सक्छु भन्ने विद्यार्थीमा हुनुपर्छ । विद्यार्थीले पढ्दा मैले केही गर्नुपर्छ भन्ने भावनाले पढ्नुपर्ने शिक्षकहरू बताउँछन् ।

पहिला विदेश जानैका लागि मात्र ए लेभल पढ्ने गरिन्थ्यो तर अहिले त्यस्तो छैन ।  यसले विद्यार्थीलाई प्रतिस्पर्धी क्षमता विकास गर्छ ।’

अहिलेको अवस्थाअनुसार घोकन्ते शिक्षालाई विस्थापित गर्दै व्यावहारिक र सीपमूलक शिक्षा नै विद्यार्थीका लागि आवश्यक भएको बूढानीलकण्ठ विद्यालयका प्रिन्सिपल होमनाथ आर्चायले बताए । ए लेभलमा पाठ्यक्रमबाहेक अन्य क्रियाकलाप जस्तै सामाजिक, खेलकुद, सांस्कृतिक गतिविधि, कलाको प्रदर्शनलगायतका कुरा पनि सिकाइन्छ,’ आर्चायले भने, ‘विद्यार्थी आफंैले खाजेर पढ्ने र सिक्ने गर्छन् जसले उनीहरूको शैक्षिक विकास हुन्छ ।’ उनका अनुसार बुझेर पढ्ने बानीको विकास गर्न ए लेभलले सहयोग गर्छ । चाहिने विषयबस्तु मात्र पढाइन्छ जसले उनीहरूको बौद्धिक विकास गर्छ ।

पहिला विदेश जानैका लागि मात्र ए  लेभ ल पढ्ने गरिन्थ्यो तर अहिले त्यस्तो छैन । कक्षा १२ सम्म माध्यमिक शिक्षा बनाएपछि ए लेभल पढ्नेको संख्या घटेको अनुमान गरिएको छ । ए लेभल पढेका ६० देखि ७० प्रतिशत विद्यार्थी विदेशमा रहेको र बाँकी एमबिबिएस, इन्जिनियरिङ, बिबिएलगायतका विषय अध्ययनरत भएको आर्चायले जानकारी दिए । कोर्स नै अध्ययन अनुसन्धान गर्ने खालको भएकाले विद्यार्थीमा पढ्ने बानी विकास हुन्छ ।

ए लेभल पढेका विद्यार्थीमा कुनै पनि समस्यासँग सिधै जुध्न सक्ने क्षमता विकास हुने गरेको सुजन थापाले बताए । दैलेख घर भएका सुजन विदेश जाने सोच भएकाले ए लेभल भर्ना भएको बताए । यसले पढ्ने बानीको विकास गर्ने र आफैं उत्तर खोजेर पढ्यो भने सम्झिन पनि सजिलो हुने उनको बुझाइ छ । ‘घोकेर पढ्छ् भन्ने हुँदैन्, बुझेर नै पढ्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘बुझेर पढ्दा आफैंलाई परीक्षामा सजिलो हुन्छ ।’

विगत दुई दशकका ए लेभलका प्रश्नपत्र नदोहोरिनुले नै घोकेर राम्रो अंक ल्याउन सम्भव नहुने देखाउँछ । यो शिक्षामा लिखित, मौखिक, प्रयोगात्मक र प्रोजेक्ट वर्कका आधारमा विद्यार्थीको मूल्यांकन गरिने हुँदा एकदिने जाँच विधिले भन्दा राम्रो मूल्यांकन हुन्छ । ए लेभल पढ्ने विद्यार्थीको अंग्रेजी राम्रो हुनै पर्ने भए पनि कलेज सञ्चालकहरू त्यसले मात्र विद्यार्थीको रिजल्टमा असर नपार्ने बताउँछन् ।

नेपालमा ए लेभल पढेका विद्यार्थीले अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने विज्ञहरू बताउँछन् । विदेशमा पढाइ हुने धेरै विषय अहिले नेपालमा पढाइ हुन थालिसकेका छन् । नेपाली विद्यार्थीले पनि अन्तर्राािष्ट्रय बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्छन् । ‘नेपालमै बसेर विदेशी डिग्री पढ्न पाउने भएर ए लेभल पढेको हुँ,’ मल्पी इन्टरनेसल कलेजका छात्रा आयुषा मिश्राले भनिन्, ‘क्याम्ब्रिज युनिभर्सिटीको डिग्री विश्वभर मान्य छ र यो विश्वको टप विश्वविद्यालयमा पनि पर्छ ।’

नयाँ सिकाइ, नयाँ अनुभव बटुल्न ए लेभल पढेको उनले बताइन् । घोकेर पढेका कुरा धेरै दिनसम्म सम्झिन सकिन्न तर आफैं खोजेर, बुझेर पढे सधैंभरि सम्झिने भएकाले ए लेभल राम्रो भएको उनको बुझाइ छ । ‘कक्षा ११ र १२ मा प्रश्नपत्रहरू सधैं दोहोरिन्छन् । त्यसैले पास हुने वा अंक ल्याउने तरिकाले पढिन्छ,’ उनले भनिन्, ‘तर ए लेभलमा बुझ्ने र सिक्ने गरिन्छ । युरोप, अमेरिका स्नातक गर्न जाने सोच बनाएका विद्यार्थीलाई त्यहाँका विद्यार्थीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न योग्य बनाउँछ ।’

उनले आफ्नो पनि विदेश गएर मेडिकल फिल्ड पढ्ने इच्छा भएको बताइन् । कक्षा ११ र १२ मा पढ्ने साथीहरूसँगको अन्तरक्रिया र छलफलमा पनि आफूले विद्यार्थीको विकासका लागि ए लेभल राम्रो भएको पाएको बताइन् । ‘घरमै बसेर विदेशी डिग्री हासिल गर्छन्,’ मल्पी इन्टरनेसनल कलेजका शैक्षिक प्रमुख टेकनाथ पौडेल भन्छन्, ‘गुणस्तरीय शिक्षा र प्रत्येक वर्ष अपडेट र परिवर्तन हुने पाठ्यक्रमका कारण विद्यार्थीका लागि उपयुक्त छ ।’ ए लेभलमा अध्ययन भइरहेको सन् २०२१ को पाठ्यक्रम भएको पौडेलले बताए । ‘ए लेभल पढेर विदेश मात्र जाने हो भन्ने सोच छ,’ उनले भने, ‘वास्तवमा त्यस्तो होइन । नेपालकै त्रिभुवन, काठमाडौं, पोखरा र पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयमा समेत पढ्न पाउँछन् ।’

‘विद्यार्थी र शिक्षकको छलफल तथा अन्तरक्रिया गरेर पढाइन्छ,’ मल्पी इन्टरनेसनल कलेजका प्रशासन प्रमुख पूर्णचन्द्र अधिकारीले भने, ‘सम्झिन सक्ने क्षमताको विकास र विश्वभर मान्यता नै यसको प्रमुख विशेषता हो ।’ विदेशमा चलेको विषय ‘इकोनोमेट्रिक्स’समेत पढ्न पाइने अधिकारीले बताए । उनका अनुसार देशको अर्थतन्त्र र व्यापार व्यवसायका लागि आवश्यक पर्छ । ए लेभलको अर्को फाइदा हो, विषय संयोजन । आफूले पढ्न चाहने विषय छान्न पाइन्छ । विज्ञान, अर्थशास्त्र, सामाजिक र कम्प्युटर साइन्सलगायतका विषय दुवै पढ्न पाइन्छ तर कक्षा ११ र १२ मा त्यस्तो सुविधा छैन । विज्ञान पढ्नेले विज्ञान मात्र र अर्थशास्त्र पढ्नेले त्यसैमातहतका विषय मात्र पढ्न पाउँछन् । १ सय ३० देशमा ए लेभल पढाइ हुने उनले बताए । यसले ती देशका विद्यार्थीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाउँछ ।








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

फेसबुकले बनाउँदै छ स्मार्टफोनलाई प्रतिस्थापन गर्ने चस्मा !!!

फेसबुकले बनाउँदै छ स्मार्टफोनलाई प्रतिस्थापन गर्ने चस्मा !!!

फेसबुकको प्रविधि र रे-ब्यान चस्मा निर्माण गर्ने कम्पनी लक्सोटिक्काको डिजाइनबाट स्मार्टफोनलाई नै प्रतिस्थापन गर्ने स्मार्ट अग्मेन्टेड रियालिटी चस्मा निर्माण गर्ने...

२४ घण्टा ब्याट्री लाइफ भएको ल्यापटप ?

२४ घण्टा ब्याट्री लाइफ भएको ल्यापटप ?

एचपीले २४ घण्टा ब्याट्री लाइफ भएको ल्यापटप निर्माण गरेको दाबी गरेको छ ! ...

निगमको जहाजमा जेष्ठ नागरिकलाई ५०% छुट

निगमको जहाजमा जेष्ठ नागरिकलाई ५०% छुट

जेष्ठ नागरिकको सम्मानस्वरुप नेपाल वायुसेवा निगमले ७० वर्ष नाघेका जेष्ठ नेपाली नागरिकका लागि आन्तरिक उडानको भाडामा ५० प्रतिशत छुट दिने...

संविधान दिवसमा टेलिकमको छुट

संविधान दिवसमा टेलिकमको छुट

संविधान दिवसका अवसरमा नेपाल टेलिकमले ग्राहकलाई सय रुपैयाँमा तीन जिबी डाटा प्याक योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

बागलुङ मालपोतमा प्रभुको काउन्टर

बागलुङ मालपोतमा प्रभुको काउन्टर

प्रभु बैंकले बागलुङ नगरपालिकास्थित मालपोत कार्यालयमा एक्सटेन्सन काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

स्काइवर्थको ‘ग्रान्ड छुट उत्सव’

स्काइवर्थको ‘ग्रान्ड छुट उत्सव’

केएल दुगड ग्रुपअन्तर्गतको स्मार्ट अप्लायन्सेसले दसैं–तिहारको अवसरमा स्काइवर्थ होम अप्लायन्सेसमा ‘स्काइवर्थ ग्रान्ड छुट उत्सव’ सार्वजनिक गरेको छ । ...

सगरमाथा प्रिकास्ट सोलुसन्सको ड्राइमिक्स मोटार बजारमा

सगरमाथा प्रिकास्ट सोलुसन्सको ड्राइमिक्स मोटार बजारमा

त्रिवेणी गु्रपको कर्पोरेट छायाँअन्तर्गत रहेको सगरमाथा प्रिकास्ट सोलुसन्सको ड्राइमिक्स मोटार प्रोडक्ट बजारमा ल्याएको छ । ...

एनआइबिएल–रेडक्रस सहमति

एनआइबिएल–रेडक्रस सहमति

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंक लिमिटेड (एनआइबिएल) र नेपाल रेडक्रस सोसाइटीबीच बैंकको सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत स्वास्थ्य हेरचाह र साक्षरता प्रवद्र्धनका लागि सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर...

Ncell Footer Ad