विस्थापितको पीडा

व्यवस्था बदलियो, अवस्था फेरिएन

बुधबार, ११ असार २०७६, ०७ : ३७ डिबी बुढा

जुम्ला(सिँजा) - कनकासुन्दरी गाउँपालिका–३ बुडु गाउँका विनबहादुर बुढा २०६१ सालमा तत्कालीन माओवादीबाट विस्थापित भए। आफ्नो छोरा नेपाली सेनामा भर्ति गराएको भन्दै घरमै पुगेर धम्क्याउन थालेपछि उनी विस्थापित हुन पुगेका थिए। उनलाई तत्कालीन माओवादीले सेनाबाट छोरो फर्काउन र माओवादीमा प्रवेश गराउन दबाब दिए।

उनले भने, ‘छोरालाई सेनाबाट फर्काउन सकिन, माओवादीमा भूमिगत भएर जान सकिन बरु विस्थापित हुनु नै उपयुक्त ठाने।’ त्यो बेलाको पीडा अहिलेसम्म बिर्सन नसकेको उनी बताउँछन्। देशमा लोकतन्त्र आइसक्यो। गणतन्त्र हुँदै संघीयताको अभ्यास भइरहेको छ। तर तत्कालीन माओवादीबाट खेप्नु परेको पीडा बिर्सन नसकिएको उनको गुनासो छ। उनी गत प्रतिनिधिसभाको चुनावमा जुम्लाबाट राप्रपाको उम्मेवार बनेका थिए।

२०६१ सालमा तत्कालीन माओवादीले जुम्ला कालिकोटमा ‘जुत्ता कस, जंगल पस’ भन्ने अभियान थाल्यो। त्यसलाई ‘सुज अभियान’ भनियो। अभियानका क्रममा एक घर एक माओवादीको अवधारणा अघि बढ्यो। त्यो सह्यै हुन सकेन। विनबहादुरले भने, ‘माओवादीमा लागेर मर्नु र राज्यपक्षसँग मिलेर सिआइडी हुनुभन्दा विस्थापित हुन ठिक लाग्यो। अन्तिम विकल्प विस्थापितको बाटो रोज्यौँ।’ बुडुका विनबहादुर उदाहरण मात्र हुन्। उनीसँगै माझ बुडु गाउँमा ४३ घर एकैपटक विस्थापित भए। गाउँ नै विस्थापित हुँदा पनि माओवादीले दबाब दिन छाडेनन्।

अर्का स्थानीय लालमुनि बुढा भन्छन्, ‘गाउँलले सारा सम्पति छोडेर जाँदा एकलौटी माओवादीको राज भयो। अचल सम्पत्तिबाहेक चल सम्पत्ति सबै कब्जामा लिए।’ उनले राति कसैलाई जानकारी नदिइ विस्थापित हुनुपरेको अनुभव सुनाउँदै भक्कानिए। उनले भने, ‘घर छोड्दा कुकुर भुक्दै थिए। गाईवस्तु गोठमा कराउँदै थिए। कुखुरा करकर गर्दै थिए। त्यो बेला रुदै गयौँ। त्यो पीडा अहिले पनि बिर्सन सकिने अवस्था छैन।’

उनीहरू २० दिन मुगुमा रेडक्रसको रोहबरमा बसे। जहाजमा सुर्खेत लगियो। एक वर्ष सुर्खेत रेडक्रम अगाडिको मैदानमा पाल टाँगेर बस्यौँ। अहिले पुनर्जन्म भएको अनुभूति भइरहेको छ। तर उतिबेला माओवादीबाट पाएको सास्ती भुल्न सक्ने अवस्था छैन। विनबहादुरका अनुसार २०६२ सालमा अन्तर्राष्ट्रिय अदालतमा उजुरी परेको थियो। राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगमा उजुरी प¥यो। अनि अनोपचारिक सेवा केन्द्र (इन्सेक)ले घर फर्काउने वातावरण मिलायो। जहाजबाट जुम्ला सदरमुकाम हँुदै घर फर्किदा घरमा घरबाहेक अन्य चल सम्पति थिएन।

मानव अधिकारवादी र इन्सेक टोली विस्थापित गाउँलेसँगै गाउँमा पुग्दा माओवादीले कुनै प्रतिक्रिया दिएनन्। घरमा फर्कदा निकै दयनीय अवस्था थियो। घरमा राखेको कुनै सामग्री भेटिएन। तर २०६३ सालमा तत्कालीन जुम्लाका प्रशासक उत्तर टमटाले ७ लाख रुपैयाँको भेडा किनिदिएर विस्थापितलाई प्रदान गरे। यो नै विस्थापितको लागि दिइएको राहत हो। अहिले न राहत पाएका छन्, न त राज्यले सहानुभूति नै दिएको छ। स्थानीय रामा बुढाले भने, ‘गाईबाच्छा कराउँदै छाड्यौँ, कुटोकुदालो घरमै छोड्यौँ। कुकुर बिरालो रुदै छाड्यौँ। सम्झदा छाती चर्कन्छ।’

गाउँबाट तीन दिनसम्म बालबच्चा सँगै जंगलतिरै बसेका उनीहरु भन्छन्, ‘माओवादी हुन चाहेनाैं। सिआइडी बनेनाैं। तर गाउँलेको एउटै सल्लाह थियो– विस्थापित भएर भारतको सिम्ला जाने। बुढाबुढीलाई बन्दोबस्त मिलाउने। युवा छनोट भएर गाउँ फर्कने। दिउँसो जंगलमा लुक्ने र राति माओबादी माथि आक्रमण गर्ने। तर मानव अधिकारवादी र इन्सेकले त्यसो गर्न दिएनन्। सहजीकरण गर्दिएर गाउँ फर्काए।

‘मानव अधिकारवादी नभएको भए घर फर्कन पाउँदैन थियौँ,’ रामा बुढाले भने, ‘नत्र अहिलेसम्म भारतमै गल्लीगल्लीमा काम गरेर दुःख भोग्नु पर्ने थियो।’ अहिले वास्तविक पीडितले राहत पाएका छैनन्। तर पीडा नै नपाएकाहरूले राहत पाए। जसका कारण विस्थापितको मन झस्कन्छ। शान्तिको श्वास राम्रासँग फेर्न पाएका छैनौँ। ‘यहाँका स्वास्थ्य संस्था तत्कालीन माओबादीका सेल्टर बने। स्कुल भोजभतेर गर्ने भन्छा बने,’ उनी भन्छन्।





यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

टिभिएसले ल्यायो अन्तराष्ट्रीय रेस ट्रयाकमा मोटरसाईकल चलाउने योजना

टिभिएसले ल्यायो अन्तराष्ट्रीय रेस ट्रयाकमा मोटरसाईकल चलाउने योजना

नेपालको लागि टिभिएस मोटर कम्पनीको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले टिभिएस मोटरसाईकल ग्राहकहरुलाई लक्षित गरेर एक नयाँ योजना अपाचे रेस...

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा बाँकेको कोहलपुरमा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा बाँकेको कोहलपुरमा

सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा बिस्तारको क्रममा बाँकेको कोहलपुरमा शाखा संचालनमा ल्याएको छ। सो शाखाको उद्घाटन कोहलपुर नगरपालिकाका नगर प्रमुखु लुट...

ग्राउन्ड सेवा प्रभावकारी बनाउँदै वायुसेवा निगम

ग्राउन्ड सेवा प्रभावकारी बनाउँदै वायुसेवा निगम

नेपाल वायुसेवा निगमले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ सेवालाई थप स्तरीय बनाउन विभिन्न उपकरण खरिद प्रक्रिया अगाडि बढाइएको छ। ...

सिभिल बैंकलाई आइ एस ओ सर्टिफिकेट 9001:2015 प्राप्त

सिभिल बैंकलाई आइ एस ओ सर्टिफिकेट 9001:2015 प्राप्त

सिभिल बैंकको सिभिल ट्रेड सेन्टर, सुन्धारा स्थित कर्पोरेट अफिसमा आयोजित एक कार्यक्रमका बीच आइ एस ओ 9001:2015 को प्रमाणपत्र आइ...

टाटाको मनसुन चेकअप क्याम्प र साथमा ऐक्सचेन्ज अफर

टाटाको मनसुन चेकअप क्याम्प र साथमा ऐक्सचेन्ज अफर

टाटा मोटर्सको नेपालका लागि एकमात्र आधिकारीक बिक्रेता, सिप्रदी ट्रेडिङ्ग प्रा.लि. ले ३ गते सम्म ऐक्सचेन्ज अफर सहितको फ्रि मनसुन चेकअप...

अनरको बजेट स्कमार्टफोन नेपाली वजारमा

अनरको बजेट स्कमार्टफोन नेपाली वजारमा

नेपालको लागि अनरको आधिकारिक बिक्रेता क्रेटोस टेक्नोलोजिज प्रा. लि.ले एक महिना अगाडी सफतापूर्वक बजेट सेगमेण्टको अनर 8A  लन्च गरे लगत्तै...

काठमाडौंको ताम्राकार कम्प्लेक्समा सामसङ मोबाइलको सर्भिस् सेन्टर

काठमाडौंको ताम्राकार कम्प्लेक्समा सामसङ मोबाइलको सर्भिस् सेन्टर

सामसङ नेपालले हालै काठमाडौंको न्युरोड स्थित ताम्राकार कम्प्लेक्सको तेश्रो तलामा आफ्नो आधिकारिक सर्भिस् सेन्टर उच्च स्थरिय सेवा सहितको  शुभारम्भ गरेको...

पब्जीजस्ता अनलाइन गेम खेल्दा ल्याग हुन्छ ? यस्तो छ पिंग घटाउने तरिका

पब्जीजस्ता अनलाइन गेम खेल्दा ल्याग हुन्छ ? यस्तो छ पिंग घटाउने तरिका

स्मार्टफोनमा पब्जी वा अन्य कुनै अनलाइन गेममा खराब इन्टरनेटले र ल्यागले मज्जा नै खराब गर्छ ...

Ncell Footer Ad