सात दिन, सातै थरी खाजा

शनिबार, ११ जेठ २०७६, १० : ०३ नागरिक

रामदेवी महर्जन
आजकल अधिकाशं बालबालिकामा एउटै समस्या पाइन्छ–कब्जियत। अस्वस्थ खाना खाएमा कब्जियत हुन्छ। खानामा असावधानी, महँगो विज्ञापनको पछि लाग्नाले, रंगीन खोलमा लोभिनाले र जंकफुड तथा प्याकेटमा सजाइएका खाजाको प्रयोगले कब्जियत लगायत मुटु रोग, हड्डी कमजोर हुने आदि समस्या आउँछ। पकाउन सजिलो, समयको बचत र स्वादले गर्दा पनि यस्ता खानाको धेरै प्रयोग गरिन्छ। तर यसरी आफू र नानीहरूलाई दिइएका यस्ता खानाले स्वास्थ्यमा कति असर परेको छ भन्ने बारेमा अभिभावक अनभिज्ञ छन्। यस्ता खानाले शरीरमा भारीपन ल्याई अल्छी गराउनुका साथै विभिन्न किसिमका रोग निम्त्याउँछ।

बालबालिका टिभीमा देखिने रंगीन विज्ञापन, रंगिविरंगी खोलहरू आदि कारणले जंकफुड र फास्टफुडको लतमा लागेका छन्। यस्ता खाना बढी चिल्लोमा तारेको, स्वादका लागि बढी मसला हालेको र रसायन मिसाएको हुने भएकाले स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन्छ।
भाइबहिनी हो, हामीलाई रोग लाग्नु र नलाग्नु हामीले खाएको खानामा भर पर्छ। शरीर स्वस्थ भए मात्र हामी सबै काम गर्न सक्छौ। पढ्न, लेख्न, खेल्न र विविध क्रियाकलाप गर्न शरीर स्वस्थ र बलियो हुनु पर्छ। त्यसैले हामीले खाने खाना र खाजा स्वस्थकर हुनुपर्छ। तर, आज हामी आफ्नै घरमा भएका स्वास्थवद्र्धक खानालाई बिर्सेर विज्ञापनमा रमाएका छौं।  

रंगीन विज्ञापनको प्रभावमा परेर आजका बालबालिका चाउचाउ, बिस्कुट, केक जस्ता खाजा खाने गर्छन्। फाष्टफुड र जंकफुड स्वास्थ्यवद्र्धक हुँदैनन् तर पनि छिटो, सजिलो र स्वादका लागि अभिभावकले पनि विद्यालयमा त्यस्ता खाजा पठाउने गरेको पाइन्छ। हामीले घरमै खाजा बनाएर खुवाउने र खाजा पठाउने गरेमा बालबालिका स्वस्थ बन्न सक्छन्।

घरकै स्वास्थवद्र्धक खाजाहरू मकै, भटमास, गहुँ, फापर, कोदो आदि जसलाई हामी सस्तो खाजाका रूपमा लिन्छौ त्यसमा हाम्रो शरीरका लागि चाहिने सबै पोषक तŒवका साथै शरीर सफा गर्न चाहिने छोक्राबोक्रा हुन्छ। हामी यी खानेकुरा सस्तोमा बेच्छौं र त्यही खाद्यान्नबाट बनेर चिनी र रसायन मिसाइएर आएका हर्लिक्स, भिवा आदि महँगो पैसा तिरेर खान्छौं। वास्तवमा हामी सभ्य बन्ने नाममा घरमा भएका स्वास्थ्यवद्र्धक खानेकुरा सस्तोमा बेचेर महँगो पैसा तिरेर रोग भित्र्याउँदै छौं।  

हामीले खाने अधिकांश खाना जस्तै चामल, चिनी र मैदा सेतै हुन्छ। सेतोमा हाम्रो पाचन प्रणालीलाई चाहिने रेसा हुँदैन। जसको सेवनले कब्जियत गराउँछ र शरीरमा समस्या आउँछ। बजारमा पाइने अधिकांश खानेकुरा पनि सेतो मैदाबाट बनेका र रासायनिक प्रयोग भएका हुन्छन् जस्तैः केक, मम, बिस्कुट, पाउरोटी, चाउचाउ, सेल, दुनोट, मिठाई र जंकफुड आदि। हाम्रो भान्छामा पनि प्रायः सेतो चामल नै प्रयोग हुन्छ। यी खानेकुरा पूरा प्रशोधित र रसायन मिसाइएकाले स्वास्थ्यकर हुँदैन। साथै यस्ता खानामा शरीरलाई चाहिने रेसा छोक्राबोक्रा पनि हुँदैनन्। यस्तो खानाले कब्जियत गराउँछ र मोटोपन लगायत अरू समस्या निम्त्याउँछन्।  

त्यसैले भान्छामा सेतोभन्दा खैरो खाद्यान्नले बनेका खाना प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ। सेतो चामलको सट्टा खैरो चामल, मैदाको सट्टा आँटा, ब्राउन पाउरोटी, जंकफुडको सट्टामा घरमै पाइने मकै, गहुँ, रोटी आदिका साथै हरिया सागसब्जी र फलफूलको प्रयोग गर्दा स्वास्थ्यलाई राम्रो गर्छ। हरिया सागसब्जी र फलफूलले शरीरलाई हलुको बनाउँछ। त्यसैले खाना तथा खाजा खुवाउँदा र पठाउँदा सँगै मौसम अनुसारको फलफूल पनि अनिवार्य खुवाउने र पठाउने गर्नु पर्छ।

बालबालिकालाई खानामा र स्कुलमा खाजा पठाउँदा धेरै कुरामा ध्यान दिनु पर्छ। किनकि स्वस्थ खानाले मात्र हामी स्वस्थ हुन्छौं। स्वस्थ भएपछि पढ्नमा जाँगर बढ्छ।  अहिले रंगीन विज्ञापनको प्रभावमा परेर अभिभावकले चाउचाउ, बिस्कुट, केक जस्ता खाना बालबालिकालाई पठाउँछन्। फाष्टफुड र जंकफुड स्वास्थ्यवद्र्धक हुँदैनन् भन्ने जान्दाजान्दै पनि छिटो, सजिलो र स्वादका लागि त्यस्ता खाना पठाउने गरिएको पाइन्छ।
हामीले घरमै स्वस्थ्यकर खाजा बनाएर खुवाउन र पठाउन सक्छौं। बालबालिकालाई यस्ता खानाबाट हुने फाइदा सुनाएर फकाईफकाई खुवाउनु पर्छ। बानी पार्नु पर्छ। ललितपुरको सातदोबाटोमा रहेको निरोग धामले यस्तै स्वास्थवद्र्धक खानाको सेट बनाएको छ। बालकदेखि वृद्ध सबैले फेरिफेरि हप्ताको सातै दिन सातै थरीका परिकार खान र विद्यालयमा खाजा पठाउन सक्छन्।

भाइबहिनी हो, एकछिन स्वादको पछि लाग्दा जंकफुडले शरीरमा धेरै खाले समस्या ल्याउँछ। त्यसैले सधैं स्वस्थ खाना खानु पर्छ। स्वस्थ खानाले दिमाग तेजिलो बनाउँछ। पढ्न जाँगरिलो बनाउँछ। स्वस्थ रहन खानासँग पानीको पनि उचित प्रयोग हुनुपर्छ। प्रत्येक घण्टामा एकएक गिलास पानी पिउनु पर्छ। अर्को कुरा अभिभावक र शिक्षकले पनि आफ्ना विद्यार्थीलाई स्वास्थ्यवद्र्धक खाना र खाजा खान प्रेरित गर्नु पर्छ। विद्यालयमा जंकफुड र फास्टफुड निषेध गर्नु पर्छ। स्वस्थ खाना खाऔं सदा स्वस्थ रहौं। (महर्जन प्रकृतिप्रेमी समूहकी कोषाध्यक्ष हुन्।)

निरोगधाम खाजाका परिकारहरू

१. आँटाको परौठा
आलु उसिन्ने। आँटा (पिठो) मुछ्ने। आलुमा आवश्यकता अनुसार हरिया सब्जी बन्दा, गाजर, सिमीे, हरियो प्याज इच्छा अनुुुसार काटेर मिसाउने। नुन, धुलो जिरा र थोरै अदुवा लसुन राखेर आलुमा मोल्ने र त्यसलाई लेदो बनाउने। यसरी लेदो बनाएर मोलेको आलुको मसला पिठोको बीच भागमा राखेर रोटी बेल्ने। ताप्केमा थोरै तेल राख्ने ताकी त्यसमा नटाँसियोस्। रोटीजस्तै बनाउने। परौठा तयार हुन्छ।
ध्यान दिनु पर्ने कुरा, मरमसलाले शरीरमा गर्मी बढाउँछ। त्यसैले स्वास्थ्यको अवस्था हेरी मसला प्रयोग गर्ने।
 
२. रोटी र हलुवा
गहुँ, फापर, कोदो वा आँटाको रोटी बनाउने। कराहीमा तेल नराखी सुजी या आँटालाई भुट्ने। त्यसपछि पानी राखेर चलाइरहने। गुलियोका लागि सख्खर वा मह राख्ने। त्यसमा छोकडा वा किसमिस पिनेर राख्नाले गुलियोको काम गर्छ। काजु, बदाम, पिस्ता, नरिवल पनि राख्न मिल्छ तर स्वास्थ्यको अवस्था हेरी राख्ने। रोटीसँग हलुवा राखेर टिफिन पठाउने। साथमा हरियो तरकारी र सलाद पठाउने।  

४.ब्राउन केक
केक बनाउन फापर, मकै वा आँटाको पिठो प्रयोग गर्ने। केक बनाउनु अघि सखर भिजाउने। थोरै तेल र थोरै बेकिङ पाउडर राखेर पिठो मोल्ने। त्यसपछि भिजाएर राखेको सखरको झोल मोलेको आँटाको पिठोमा राखेर लेदो बनाउने। लेदो बनाउँदा पानी ठिक्क राख्ने। मिक्स गरेको लेदो आधा घण्टा राख्ने। त्यसो गर्दा आँटा नरम हुन्छ। त्यसपछि भाँडामा केक नटाँसियोस भनेर थोरै तेल राख्ने र बफाउने। करिब आधा घन्टामा केक तयार हुन्छ। अन्डा, चिनी र क्रिमबिनाको यो ब्राउन केक सबैका लागि लाभदायक हुन्छ।
केकसँग सिजनेवल फलफूल पनि पठाउने।

५.पानीरोटी
पानीरोटी बनाउन चामलको पिठो अथवा गहुँको पिठो (आँटा) प्रयोग गर्ने। चामलको पिठोलाई पानी राखेर राम्रोसँग मोल्ने। त्यसलाई लेदो बनाउने। पिठो पानीमा राम्रोसँग घोलिनु पर्छ।  लेदोलाई आधा घन्टा त्यत्तिकै छाड्ने। रोटी बनाउन पहिले तावा तताउने। सानो कपले एक कप लेदो लिने र तावामा राख्ने। एक छिन छोप्ने, ५ मिनेटमा पाक्छ।
आवश्यकता अनुसार पानीरोटी र फलफूल खाजा पठाउने।

६.गाजरको हलुवा
गाजरलाई राम्रोसँग ताछेर पखाल्ने। अनि मसिनो हुने गरी घोट्ने। सखरलाई पानीमा भिजाएर राख्ने। पहिला थोरै सुजी कराहीमा भुट्ने। त्यसपछि पानी राखेर चलाउने। गुलियोका लागि भिजाएको सखर प्रयोग गर्ने। छोकडालाई ग्राइन्डिङ गरेर राख्न पनि मिल्छ। त्यसपछि गाजर राख्ने। एकछिन छोप्ने। हलुवा तयार हुन्छ।
हलुवासँगै मौसम अनुसारका फलफूल पठाउने।   

७.ब्राउन लड्डु
सखर भिजाएर राख्ने। गहुँ वा जौको पिठो भुट्ने। बदाम, छोकडा, किसमिस, नरिवल आदि ग्राइन्डरमा मसिनो पारेर पिठोमा मिसाउने। हल्का तातो पिठोमा सबै मिसाएर डल्लो बनाउने। लड्डुको आकार आफूलाई ठिक लागे अनुसार बनाउने।
लड्डुसँगै फलफूल पनि पठाउने।

८. छोकडा, किसमिस र गाजर
छोकडा र किसमिसलाई सफा गरी पखाल्ने र एक दिन अगाडि पानीमा भिजाएर राख्ने। भिजेको छोकडा र किसमिसलाई सानो सानो गरी काट्ने। गाजर पनि सानो सानो गरी काटेर त्यसमा मिसाउने। यसरी बनाएको टिफिनले बच्चालाई शीतल गराउँछ। छोकडा भिजाएको रस पनि पिउन मिल्छ। यो खाजा जति बेला पनि प्रयोग गर्न मिल्छ।

९. भुटेको मकै र तीलको लड्डु
मकै, भट्मास र थोरै गेडागुडी भुटेर मिसाउने। त्यो सँगै तीलको लड्डु १–२ वटा पठाउने। तिलको लड्डुले उचाइ बढाउन, हड्डी बलियो बनाउन सहयोग पुग्छ। साथमा फलफूल अनिवार्य दिने।

१०, आँटाको मम
पिठो मुस्ने। गाजर, बन्दा, हरियो सिमी, बोडी मसिनो गरी काट्ने। थोरै मसला राखेर तरकारी मोल्ने। मुछिएको आँटा भेजिटेबल राखेर मम बनाउने। अनि बफाउने। ममको साथमा सिजनेवल फलफूल पठाउने।

११. ब्राउन नुडल्स्
बजारमा मैदाको मात्र होइन आँटाको नुडल्स पनि पाइन्छ। आँटाको नुडल्स लिने। नुडल्सलाई पानीमा उसिन्ने। भेजिटेबलहरू गाजर, बन्दा र सिमी आदि सानोसानो गरी काट्ने र हल्का तेल राखेर भुट्ने। चाउचाउ पनि राख्ने । मसला पाकिसकेपछि मात्र राख्ने।
नुडल्ससँगै फलफूल पठाउने।

१२. योमरी
आँटा वा चामलको पिठो मुछ्ने। पानी तातो प्रयोग गर्ने, मुछेर केहीबेर सफा कपडाले बेरेर राख्ने। यसले पिठोलाई नरम बनाउँछ। चाकुलाई लेदो बनाउन पानी राखेर तताउने। छोकडा, किसमिस र मसाला पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। त्यसपछि पिठोलाई योमरीको आकार दिने र चाकु राखेर बफाउने। साथमा फलफूल पनि पठाउने।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

टिभिएसले ५ दिवसीय “सुपर सिजन फाइनान्स फेयर“ आयोजना गर्ने

टिभिएसले ५ दिवसीय “सुपर सिजन फाइनान्स फेयर“ आयोजना गर्ने

यही असार ४ गतेदेखि ८ गतेसम्म ५ दिनको लागि भृकुटीमण्डप, काठमाडौंमा संचालन हुने यो अत्यन्त आकर्षक मेलामा ग्राहकहरुले उत्कृष्ट फाइनान्स...

बर्जरको वेदरकोट लङ्गलाइफ

बर्जरको वेदरकोट लङ्गलाइफ

पियू र सिलिकन प्रविधि प्रयोग गरिएको यसले घामपानी छेक्ने १० वर्ष टिक्ने कम्पनीको दाबी रहेको छ । ...

मोबाइल मेलामा १ लाखको जीवन बीमा अफर

मोबाइल मेलामा १ लाखको जीवन बीमा अफर

हरेक मोबाइलको खरिदमा १ लाख रुपैंयासम्मको जीवन बीमा ...

Nepal Lok Star को मुख्य प्रायोजकमा IME

Nepal Lok Star को मुख्य प्रायोजकमा IME

विश्वव्यापीकरणको यस युगमा लोक संगीत युवा पुस्ताको समेत रुची भइरहेको आभास लोक संगीतका स्रष्टा आफैले गर्ने गरेका छन् । ...

टिभीमा पनि भाइरस ?

टिभीमा पनि भाइरस ?

सामसंगले हालै आफ्नो ट्वीटर अकाउन्टमा सामसंग टिभीमा भाइरस लाग्न नदिन के के गर्ने भन्ने कुराको जानकारी प्रदान गरेपछि टिभीमा पनि...

हुण्डाई मनसुन योजना

हुण्डाई मनसुन योजना

हुण्डाई मोटर्सकालागि नेपालको आधिकारिक विक्रेतालक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टल प्रा.लि.ले मनसुन लक्षित आकर्षक योजनाहुण्डाई मनसुन डिलाइट सार्वजनिक गरेको छ । ...

प्रतिबन्धका कारण हुवावेलाई अर्बौ डलर घाटा

प्रतिबन्धका कारण हुवावेलाई अर्बौ डलर घाटा

प्रतिबन्ध पछि हुवावेको आम्दानी ३० अर्ब अमेरिकी डलर कम हुने ...

नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ (ECAN) ले  शैक्षिक मेला आयोजना गर्ने

नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ (ECAN) ले शैक्षिक मेला आयोजना गर्ने

नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ (ECAN) ले बृहत शैक्षिक मेला आयोजना गर्ने परम्परालाई निरन्तरता दिंदै यस वर्ष १३ औं संस्करण भव्यताका...