विश्व लुपस दिवस

महिलालाई बढी लाग्ने ‘लुपस बाथ’

शनिबार, २८ बैशाख २०७६, १५ : ४१ नागरिक

डा. श्वेता नकर्मी
बाथरोग विशेषज्ञ
नेसनल बाथरोग सेन्टर

लुपस बाथ एक प्रकारको अटोइम्युमन रोग अर्थात् शरीरको प्रतिरोधक क्षमतामा गडबडी हुने रोग हो। शरीरको रोग निरोधक शक्तिले शरीरलाई हानि गर्ने कीटाणु र खराब कोषलाई नष्ट गर्छन्। जब शरीरको रोग निरोधक शक्तिले आफ्नै शरीरको स्वस्थ कोषलाई असर गर्न थाल्छ, त्यतिबेला लुपस हुन थाल्छ।

यो रोग युवा अवस्थामा तथा महिलामा सुरु भई लामो समयसम्म रहने दीर्घकालीन रोग हो। यो पुरुषको तुलनामा महिलालाई ९ प्रतिशत बढी हुन्छ। महिलाको शरीरमा हुने स्ट्रोजन हर्मोनको कारण महिलामा बढी लाग्ने गर्छ। यो रोग एसियामा प्रति १ लाखमा २५ जनामा देखिने गरेको छ। नेसनल बाथरोग सेन्टरमा यस्ता बिरामी मासिक करिब ६० जना आउने गरेका छन्।

यो रोग लागेमा हातका जोर्नीै दुख्ने, छालामा पुतली आकारको दाग आउने, मुखमा घाउ आउने, चिलाउने, खटिरा आउने, घाममा बाहिर निस्कन गाह्रो हुने, केस झर्नेजस्ता लक्षण देखिन्छन्। शरीरको परिपक्व र आवश्यक कोष नष्ट भई रक्तकोषिकाको कमी हुने, मिर्गौलामा असर गर्ने, टाउको दुख्ने, धेरै सोचाइमा पर्ने, छारे रोग लाग्ने, कुनै कुराको निर्णय छिटो लिन नसक्ने, घरिघरि रिस उठ्ने, आँखा रातो तथा सुक्खा हुने, मुटु रोग लाग्ने, मुटुको बाहिरी भाग र फोक्सोमा पानी जम्ने, अल्छीपना हुने, तौल घट्नेजस्ता समस्या हुन्छन्।

यो रोगको पहिचान तथा उपचार बाथरोग विशेषज्ञले गर्न सक्छन्। यो कुन प्रकारको बाथ भनेर पत्ता लगाउन रगत तथा पिसाब जाँच गरिन्छ। जनचेतना तथा पहुँचको कमीले बिरामीहरू उपचार गर्न ढिला आइपुग्छन्। जति बेला बिरामीको फोक्सो र मिर्गौला जस्ता स्थानमा असर गरिसकेको हुन्छ। जस्तो कि, मिर्गौलाबाट प्रोटिन चुहिने समस्या।

लुपस एक खतरनाक रोग भएकाले समयमै पहिचान तथा उपचार आवश्यक छ। छिटो उपचार गर्दा शरीरका विभिन्न अंगमा पर्ने असरबाट बचाउन सकिन्छ। ढिलो उपचार गरे संवेदनशील अंगमा असर परिसकेको हुन्छ। यो रोग देखा परेको ३ देखि ६ महिनाभित्र उपचार भएमा नकारात्मक असर कम गर्न सकिन्छ।

उपचार

शरीरका विभिन्न भागमा रोगले पारेको असरअनुसार रोगको उपचार गरिन्छ। यस रोगमा प्रायः हाइड्रो अक्सिक्लोरिम वा क्लोरोक्विन नामक औषधि प्रयोग गरिन्छ। लुपसका बिरामी जसको मुटु, कलेजो, मिर्गाैला र नसाहरूमा असर गरेमा ग्लुकोकोटिक्सओइड्स र अन्य इम्युनसपे्ररिभ औषधि रितुक्जिम्याब जस्ता औषधि दिइन्छ।

 कस्तो खाना खाने?
–यो बाथ रोगका बिरामीले कुनै पनि खानेकुरा बार्न आवश्यक छैन। तर शरीरलाई स्वस्थ राख्न सन्तुलित भोजन आवश्यक छ। चिल्लो कम भएको खाने कुरा, फलफूल, हरियो सागपात, तरकारी, रङ नहालिएको खैरो चामल र थौरै मात्रामा माछा–मासु खानुपर्छ। त्यसैगरी नुक कम खाने, कोलस्ट्रोल रहेका बिरामीले कम बोसो या कम चिल्लो भएको खाना खाने र क्याल्सियम र भिटामिन डी स्टोरोइड औषधि खानुपर्छ।

बिरामीले ध्यान दिनुपर्ने कुरा

  • यो रोग लागेका बिरामीले घामको किरणबाट बच्नुपर्छ। यसका लागि छाता, लोसन वा घामबाट बच्ने क्रिम लगाउने, लामो बाहुला भएको कपडा वा घाम छेक्ने गरी लगाउने।
  • बिरामीले सक्रिय जीवनका लागि नियमित व्यायाम गर्नुपर्छ।
  • यस्ता बिरामीलाई निमोनिया र फ्लु भ्याक्सिन लगाउनुपर्छ।                        
  • यो रोग लागेका धेरैजसो गर्भवती महिलाको गर्भपतन हुने गर्छ। शरीरमा एन्टिफोसफोलिपिड नामक प्रोटिनको मात्रा बढी भए गर्भपतन हुने जोखिम बढ्छ। गर्भ बस्नुअघि चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ। लुपस रोग नियन्त्रणमा आएको ६ महिनापछि मात्र गर्भवती हुने सल्लाह दिइन्छ। गर्भवती अवस्थामा पनि नियमित जाँच गराइराख्नु पर्छ र अन्य औषधि पनि नियमित खाने गर्नुपर्छ।
  •    नियमित जाँचको समय व्यक्तिअनुसार फरक पर्छ। रोग साधारण भए डाक्टरलाई तीनदेखि ६ महिनामा भेट्नुपर्छ।  रोग नियन्त्रण नभएमा डाक्टरको सल्लाहअनुसार अनिवार्य जाँच गराउनुपर्छ।

लक्षणहरु

  •     हात र्जोनी दुख्ने।
  •     छालामा दाग आउने,चिलाउने,
  •     सुर्यको प्रकाशमा बाहिर निस्कन गाह्रो हुने,
  •     केश झर्ने।
  •     मृगौलाबाट प्रोटिन चुहिने
  •     रक्त कोषिकाको कमी हुने
  •     स्वस्थ्य रक्त कोषिकाहरु नष्ट हुदैँ जाने।
  •     नसा सम्वन्धी रोग लाग्ने
  •     मुटु रोग लाग्ने
  •     छारे रोग लाग्ने
  •     आँखा सुख्खा हुने
  •     फोक्सोमा पानी जम्ने

 

 






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

जिएसएमए र एनसेलद्वारा ‘स्टार्ट अप कोलाबोरेसन वर्कसप’

जिएसएमए र एनसेलद्वारा ‘स्टार्ट अप कोलाबोरेसन वर्कसप’

विश्वभरका मोबाइल सेवा प्रदायक कम्पनीहरुको छाता संगठन जिएसएमए (जिएसएमए एसोसियसन) ले एनसेलसँगको सहकार्यमा नेपाली स्टार्ट अपहरुका लागि एक दिने ‘स्टार्ट...

ओपो र बार्सिलोनाद्वारा पार्टनरशिप नविकरण

ओपो र बार्सिलोनाद्वारा पार्टनरशिप नविकरण

यसै खुशियालीमा कम्पनीले लिमिटेड ईडिसन एफसी बार्सिलोना रेनो १०एक्स जुम सिरिजपनि बार्सिलोनामा सार्वजनिक गरेको छ। ...

सिप्रदीद्वारा क्यासलेस इन्स्योरेन्स योजनामा थप तीन बीमा कम्पनी समावेश

सिप्रदीद्वारा क्यासलेस इन्स्योरेन्स योजनामा थप तीन बीमा कम्पनी समावेश

नेपालका लागि टाटा मोटर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक सिप्रदी टेड्रिङ प्रा. लि तथा एनएलजी इन्स्योरेन्स कम्पनी, प्रिमियर इन्स्योरेन्स को (नेपाल) र...

आइफोन ( iPhone ) मा i को अर्थ के ?

आइफोन ( iPhone ) मा i को अर्थ के ?

एप्पलले i अक्षरको प्रयोग सन् १९९८ मा रिलिज भएको iMac ( आइम्याक ) मा प्रयोग गरेको थियो ...

महिन्द्राका दुई नयाँ मोडल सार्वजनिक हुने

महिन्द्राका दुई नयाँ मोडल सार्वजनिक हुने

नेपालका लागि महिन्द्रा एण्ड महिन्द्रा लिमिटेडको प्यासेन्जर भेहिकलहरुको आधिकारीक वितरक अग्नी इन्कर्पोरेटेडले यस पटकको नाडा अटो शोमा महिन्द्राको पछिल्लो उत्पादनहरु...

अब २५ लाख मै डेढ तल्ले घर

अब २५ लाख मै डेढ तल्ले घर

सामान्यतः घर बनाउन कति लाग्ला ? ५० लाख, ७५ लाख वा १ करोड ? तपाईंको डिजाइन र सजावटले यो मूल्यमा...

मेगा बैंकको एक्सटेन्सन काउन्टर यातायात व्यवस्था कार्यालयमा

मेगा बैंकको एक्सटेन्सन काउन्टर यातायात व्यवस्था कार्यालयमा

मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले काठमाडौँको स्वयम्भु ठूलो भर्याङ्ग स्थित यातायात व्यवस्था कार्यालयको परिसरमा एक्सटेन्सन काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघमा ज्ञवाली अध्यक्ष

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघमा ज्ञवाली अध्यक्ष

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघको तेस्रो वार्षिक सधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

Ncell Footer Ad