तमोर नदीमा चरम दोहन

बिहिबार, ०७ चैत २०७५, १३ : ४७ गिरिराज बाँस्कोटा

पाँचथर– वातावरणलाई नै प्रभाव पार्ने गरी तमोर नदीमा प्राकृतिक स्रोतमा चरम दोहन भइरहेको छ। खोलाबाट जथाभावी बालुवा तथा ढुंगा उत्खन्न भइरहेको छ। पाँचथर र तेह्रथुमको सीमाना दुवैतर्फ चरम रुपमा दोहन भइरहेको छ।

कतै निर्माण कम्पनीले अनाधिकृत रुपमा क्रसर राखेका छन् भने कतै वातावरण प्रभाव मूल्यांकनले निर्धारण  गरेको सीमा मिच्दै उत्खननका काम भइरहेका हुन्। एक्स्काभेटर लगाएर जथाभावी उत्खनन हुने गरेको छ। खोलाको बहव नै फर्काउने गरी तथा खोलाको सतहभन्दा गहिरो हुने गरी बालुवा, ढुंगा उत्खनन गरेर निरन्तर दोहन भइरहेको छ। यहाँको माझीटार र सिम्राघाटमा दर्ता नै नगरी निर्माण कम्पनीले क्रसर राखेका छन्। 

पाँचथरको हिलिहाङ गाउँपालिका, फिदिम नगरपालिका, कुम्मायक गाउँपालिका र तुम्मेवा गाउँपालिकामा पर्ने विभिन्न ठाउँमा जथाभावी उत्खनन भइरहेको  पाइएको छ। तेह्रथुमको आठराई गाउँपालिका, छथर गाउँपालिका र म्याङलुङ् नगरपालिकामा पर्ने विभिन्न ठाउँमा तमोरको दोहन भइरहेको छ। तमोर नदीमा एक्स्काभेटर लगाएर उत्खनन गर्न पाइँदैन। फिदिम नगरपालिकाबाहेकका क्षेत्रमा खोलाजन्य समाग्री उत्खन्नका लागि ठेक्का लगाइएको छैन। मानिसले नै निकाल्न मात्र मिल्ने भए पनि जथाभावी उत्खनन भएको हो।

तमोरको दोहन भइरहेको भन्ने सुन्नामा आएपछि कुम्मायकको सिम्राघाटमा जिल्ला समन्वय समितिको अगुवाइमा अनुगमन भएको छ। अनुगमनका क्रममा एक्स्काभेटरले बालुवा निकालेको तथा क्रसर निर्माण गरिएको पाइएको छ। यो ठाउँको वातावरण प्रभाव मूल्यांकन नै भएको छैन्। निर्माण कम्पनीले मेसिले उत्खनन गरका छन्। यहाँ नयाँ क्रसर राखिएको छ। 

अनुगमनपछि अनाधिकृत काम भएका ठाउँमा काम रोक्न लगाइएको निमित्त जिल्ला समन्वय अधिकारी प्रेम काफ्लेले बताए। ‘एक्स्काभेटर लगाएर बालुवा, गिटी, ढुंगा निकाल्न पाइँदैन। कति गहिरो निकाल्ने भन्ने पनि छ। तर, नियम पालना गरेको देखिँदैन’, काफ्लेले भने।

एक्स्काभेटर नदीमै भेटिने गरेको छ। आसपासमा निर्माणको काम गरिरहेका निर्माण कम्पनीलेहरूले दोहन गरिरहेको पाइन्छ। तमोरमा ३५ सेन्टिमिटरमात्र उत्खनन गर्न पाइने भए पनि ठूला–ठूला खाल्डा मात्र बनाइएको छैन खोलाकै धार बद्लिने अवस्थामा पुगेको छ। 

माझीटारमा एक महिनाअघि जिल्ला समन्वय समिति पाँचथरले अनुगमन  गरेर जथाभावी गिटी, बालुवा उत्खनन गरेको प्रतिवेदन तयार गरेको थियो। प्रतिवेदनमा वातावरणय प्ररीक्षण प्रतिवेदन उलेख्ख भए विपरीत मेसिन औजारको प्रयोग गरिएको,  ०.३५ मिटर मात्र गहिराइमा उत्खनन गर्न मिल्ने भए पनि त्यसको दश गुणाभन्दा बढि गहिरो हुने गरी उत्खनन गरिएको, खोलाको बहाव नै परिवर्तन हुने गरी नहरको रुपमा परिणत गरेको, नदीको सतहभन्दा गहिरो बनाएर उत्खनन भएको प्रतिवेदन तयार गरेको छ। प्राविधिकसहितको उपसमितिले जथाभावी उत्खनन भएकाले यसलाई तत्काल नियन्त्रण गर्नुपर्ने प्रतिवेदन बुझाएको थियो। प्रतिवेदनमा नदिको धार बद्लिन सक्ने, बालुवाखानी पश्चिम (तेह्रथुम जिल्ला) तर्फ सर्न सक्ने र पूर्वमा कटान हुने खतरा औंल्याएको छ।

प्रतिवेदन आएपछि एक्स्काभेटर लगाउन रोक लगाइएको थियो। फेरि कोसी करिडोरको ठेकेदार कम्पनीले एक्स्काभेटर लगाएको थियो। जिससमा बैठक बसी निर्माण कम्पनीलाई माथिल्लो निकायले अनुमति दिएमात्र एक्स्काभेटर लगाउन निर्देशन दिएको छ। तर, वातावरण प्रभाव मूल्यांकनमा तमोर नदीमा एक्स्काभेटर लगाउन नमिल्ने उल्लेख छ।

दैनिक रुपमा ठूलो परिमाणमा यहाँबाट ढुंगा, गिटी उत्खनन भएको प्रत्यक्षदर्शीको भनाई छ। मध्यपहाडी लोकमार्ग, कोसी करिडोरलगायतका ठूला निर्माण काम सो क्षेत्रमा भइरहेको छ। यस्तै फिदिम फालोट, मायालुमोड–नवमीडाँडा सडकलगायतका पूर्वाधारको निर्माण भइरहेको छ। आफू अनुकूल जताततै उत्खनन भइरहेको पाइएको छ। फिदिम नगरपालिकाबाहेकमा ठेक्का लागेको छैन। हिलिहाङ गाउँपालिमा ठेक्का लगाउन पटक पटक सूचना निकाल्दा पनि लागेको थिएन।  

 







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

आइफोन ( iPhone ) मा i को अर्थ के ?

आइफोन ( iPhone ) मा i को अर्थ के ?

एप्पलले i अक्षरको प्रयोग सन् १९९८ मा रिलिज भएको iMac ( आइम्याक ) मा प्रयोग गरेको थियो ...

महिन्द्राका दुई नयाँ मोडल सार्वजनिक हुने

महिन्द्राका दुई नयाँ मोडल सार्वजनिक हुने

नेपालका लागि महिन्द्रा एण्ड महिन्द्रा लिमिटेडको प्यासेन्जर भेहिकलहरुको आधिकारीक वितरक अग्नी इन्कर्पोरेटेडले यस पटकको नाडा अटो शोमा महिन्द्राको पछिल्लो उत्पादनहरु...

अब २५ लाख मै डेढ तल्ले घर

अब २५ लाख मै डेढ तल्ले घर

सामान्यतः घर बनाउन कति लाग्ला ? ५० लाख, ७५ लाख वा १ करोड ? तपाईंको डिजाइन र सजावटले यो मूल्यमा...

मेगा बैंकको एक्सटेन्सन काउन्टर यातायात व्यवस्था कार्यालयमा

मेगा बैंकको एक्सटेन्सन काउन्टर यातायात व्यवस्था कार्यालयमा

मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले काठमाडौँको स्वयम्भु ठूलो भर्याङ्ग स्थित यातायात व्यवस्था कार्यालयको परिसरमा एक्सटेन्सन काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघमा ज्ञवाली अध्यक्ष

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघमा ज्ञवाली अध्यक्ष

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघको तेस्रो वार्षिक सधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

डिप्रोक्सको तनाव व्यवस्थापन तालिम

डिप्रोक्सको तनाव व्यवस्थापन तालिम

डिप्रोक्स लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडले संस्थाको उच्च व्यवस्थापनलाई लक्ष्य गरी साउन २९ र ३० गते आवासीय तनाव व्यवस्थापन तालिम आयोजना...

नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकको लगानी सुरु

नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकको लगानी सुरु

नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकले आफ्नो लगानीको सुरुवात कास्कीको माछापुच्छ्रे र सर्दीखोला गाउँपालिकास्थित ३२ मेगावाट  उत्पादन क्षमतको करुवा सेती हाइड्रोपावर परियोजनाबाट गरेको...

काञ्जिरोवामा स्टिम प्रशिक्षण

काञ्जिरोवामा स्टिम प्रशिक्षण

कोटेश्वरस्थित काञ्जिरोवा नेसनल माध्यमिक विद्यालयमा विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ र गणित (स्टिम) विषयक दुई दिवसीय प्रशिक्षणात्मक कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ ।

Ncell Footer Ad