भक्तपुरमा भीमसेनको लिंग प्रदर्शन

सोमबार, ०४ चैत २०७५, ११ : ५८ नागरिक

कृष्ण किसी/रेणु त्वानावासु
तपाई भक्तपुरको दतात्रय पुग्नुभयो भने एउटा अच्चमलाग्दो दृश्य देख्नसक्नुहुन्छ– त्यो हो लिंगको प्रदर्शन् अर्थात यौन सम्पर्क गरिराखेको दृश्य। भक्तपुर नगरपालिका ९ दतात्रयस्थित भीमसेन मन्दिरको पहिलो तलामा करिब तीन फिट लामो र एक फिट गोलो काठको लिंग (महाभारतका भीमसेनको लिंगको प्रतिक) रातो कपडालाई बीचमा प्वाल पारेर (द्रोपतीको योनीको संकेत) योनीभित्र लिंग पसिराखेको अवस्थाको दृश्य त्यहाँ राखिएको छ। यो लिंगको टुप्पोमा कपास झुन्ड्याइएको छ। यौन सम्पर्क गर्दा वीर्य खसेको देखाइ लिंगको टुप्पोमा सेतो कपास झुण्डाई राखिएको हो। यहाँ कपासलाई वीर्यको प्रतीकको रूपमा लिने गरिन्छ।

प्रत्येक वर्ष होलीको क्रमको परम्परा अनुसार त्यहाँ यस्तो गरिएको हो। यो दृश्य हेर्न र लिंगलाई पूजा गर्न आउने पनि उतिकै भेटिन्छन्। होलीको एक हप्ताअघिदेखि स्थानीय वासिन्दा द्रोपदीको योनीमा भीमसेनको लिंग घचेटेर ढोग्ने गर्छन्। यसले गर्दा पारिवारिक सुख र दीर्घायु मिल्ने विश्वास गरिन्छ। भक्तपुरको होली संस्कृति र जीवनशैलीसँग मात्र नभई प्रजनन स्वास्थ्यसँग पनि जोडिएको बताइन्छ।

झट्ट हेर्दा यसले अश्लीलताको झलक दिए तापनि कुनै सञ्चार माध्यम नभएको त्यतिबेला देवदेवीको समागमको नाम दिएर सन्तान जन्माउने कला सिकाएको जानकार बताउँंछन्। शारीरिक सम्बन्ध राख्ने तरिका सबै मानिसले बुझन्को लागि यो पर्व हो भन्छन् उनीहरू। यो दृश्य तपाई होलीसम्म हेर्न सक्नुहुनेछ। प्रतीकात्मक रूपमा भीमसेन र द्रोपतीको यौन सम्पर्क गरेको यो दृश्य हेर्न आउने पनि उत्तिकै भेटिन्छन्। जात्रा सञ्चालन गर्न आर्थिक समस्या भएको भन्दै लिंग हेर्न आउनेसँग शुल्क पनि लिने गरिएको छ। नेपालीसँग १० रूपैयाँ र विदेशीसँग ५० रूपैयाँं शुल्क लिएको पुजारी केशरी कपालीले जनाइन्।

उनका अनुसार पहिलापहिला भए भीमसेनको योनांगलाई भीमसेन मन्दिरको तल पाटीमै झुन्डाउने चलन थियो। धेरै भीडभाड हुने सार्वजनिक पाटीमा राखेर लिंग झुन्डाउँदा महिलालाई हिँडडुल गर्ने अप्ठ्यारो भएपछि लिंगलाई मन्दिरको माथिल्लो तलामा झुन्डाउन थालिएको उनले जनाइन्। झुण्डाइएको लिंगलाई होली पूर्णिमाको दिन निकालिन्छ। त्यसपछि यसलाई धुनको लागि पुन सूर्यमढी च्याम्हासिंह हुर्दै ब्रह्मायणी नदीसम्म बोकेर लाने चलन छ। यो अन्तिम दिनमा भीमसेनको योनांग बोक्न आउनेको भीड लाग्छ। योनांग बोकेर लगेर धोयो भने छोरा जन्मिन्छ भन्ने जनविश्वास अझै छ। भीमसेनको योनांग छोरा नभएका विशेष बोक्न लालायित हुन्छन्। होलीको दिन साँझ योनांग धोएपछि भक्तपुरको होली समाप्त हुन्छ।

संस्कृतिविद् जननीप्रसाद मुल उहिलेदेखिको यो परम्परा अहिले पनि जस्ताको तस्तै हेर्न पाउनुमा खुसी व्यक्त गर्छन्। पुराना संस्कृति, परम्परालाई जोगाइराख्नु आवश्यक रहेको उनी औंल्याउँछन्। भक्तपुरको दतात्रयस्थित भीमसेन मन्दिरको पहिलो तलामा महाभारतका भीमसेन र द्रोपतीले यौन सम्पर्क गरिराखेको प्रतीकको रुपमा रातो कपडालाई बीचमा प्वाल पारेर (द्रोपतीको योनीको संकेत) योनीभित्र झण्डै तीन फिट लामो अनि एक फिट गोलाईको काठ (भीमसेनको लिंगको प्रतिक) लिंग पसाएर यौन सम्पर्क गरिराखेको प्रतीकको दृश्य।

के छ होलीको कार्यक्रम ?
रेणु त्वानाबासु

‘पहिले छरछिमेक, नातेदार, दिदीबहिनी, दाजुभाईसँग मिलेर होली खेलिन्थ्यो। तर, अहिले सामूहिक रूपमा होली खेलिन्छ,’ बर्सेनी होलीको दिन होली खेल्दै आएका विकुलक्ष्मी कर्मचारीले भनिन्। उनले केही वर्षपहिला घरमा नै परिवार र साथीहरूसँग होली खेल्ने गरेको सुनाइन्।

गत वर्ष कमलविनायकमा होलीको कार्यक्रममा गएर होली मनाएको उनले सुनाइन्। उनी भन्छिन्, ‘यो वर्ष पनि त्यस्तै कार्यक्रममा गएर होली मनाउने सोच छ, अहिले त होलीमा परिवारसँग धेरै कम भेटिन्छन्। साथै होलीको दिन बाहिर बजारमा घुम्न आउने संख्या पनि कम देखिन्छ।’ केही वर्षदेखि यस्तै कुनै संस्थाले आयोजित कार्यक्रममा गएर होली मनाउने चलन चलिसकेको भक्तपुरका कृष्णसुन्दर अवाल सुनाउँछन्। ‘अहिले होलीमा कहाँ–कहाँ कार्यक्रम हुन्छ भन्ने चासो हुन्छ,’ उनले भने, ‘आफूसँग पैसा छ भने टिकटको पैसा तिर्नुपर्ने ठाउँ भए पनि जान्छु साथीहरू मिल्यो भने, नभए त निःशुल्क भएको ठाउँ कता छ त्यहाँ गएर मनाउने हो होली।’

यो पटक पनि भक्तपुरमा होलील्यान्ड भनेर सल्लाधारी ९९ रोपनीमा होली कार्यक्रम गर्ने सहआयोजक डिजे रामसुन्दर धुसुले बताए। यहाँ मात्र नभई सानो ठिमी कलेजको चउरमा र पेप्सीकोलामा पनि कार्यक्रम गर्ने उनले जानकारी गराए। हामीले ६ वर्षदेखि होलीमा निःशुल्क रूपमा कार्यक्रम गरेको उनले स्मरण गरे। उनले भने, ‘यसको उद्देश्य मनोरञ्जन गराउने हो।’

इतिहासविद् ओम धौभडेलका अनुसार भक्तपुरमा एक हप्ताअगाडिदेखि होली सुरु हुन्छ। उनका अनुसार होलीमा भक्तपुरको टोलटोलमा रहेको पाटी, पौवा, सतल, चोक, दवलीमा साझँतिर दाफा गाउने गर्छन्। होलीमा नेवारी गीत गाउने चलन रहेको उनले सुनाए। उनका अनुसार विशेषगरी नेवार समुदायमा होलीमा गाउने एउटा चर्चित गीत छ– अविरया या होली ताचाया ला ल्यासे हवेर अविर छंगु ख्वा हिसि देय्काबी...। अर्थात् होलीको दिन अबिर लगाइदिएकोमा रिसायौ कि अबिरले तिम्रो अनुसार राम्रो देखेको छ।
 







यसमा तपाईको मत


अन्य समाचार

स्मार्टफोन क्यामराबाट राम्रो तस्विर कसरी खिच्ने ?

स्मार्टफोन क्यामराबाट राम्रो तस्विर कसरी खिच्ने ?

स्मार्टफोनमा क्यामरा नै अहिलेको लागि स्मार्टफोनको सबैभन्दा महत्व फिचर मध्ये एक बन्न पुगेको छ ...

पोखराको लेकसाइडमा किंग्स लाउञ्जको सेवा सुरु

पोखराको लेकसाइडमा किंग्स लाउञ्जको सेवा सुरु

किङ्स लाउन्जले पोखरामा पहिलो शाखा सञ्चालनमा ल्याएको छ । स्थापनाको पहिलो वर्ष पुरा गरेको उपलक्ष्यमा पोखराको लेकसाईडमा पारिवारिक वाताबरणमा आधुनिक...

अग्नि ग्रुपको ब्राण्ड एम्बेसडरमा सृंखला खतिवडा , उदय छात्रवृत्ति अन्तर्गत २५ विद्यार्थीले पाए २५ हजार

अग्नि ग्रुपको ब्राण्ड एम्बेसडरमा सृंखला खतिवडा , उदय छात्रवृत्ति अन्तर्गत २५ विद्यार्थीले पाए २५ हजार

महिन्द्रा एण्ड महिन्द्राको प्रमुख आधिकारिक बिक्रेता अग्नि ग्रुपको ब्राण्ड एम्बेसडरमा पुर्व मिस नेपाल सृंखला खतिवडा नियुक्त भएकी छिन | ...

गोयन्का ग्रुपको सेलो कुलर बजारमा

गोयन्का ग्रुपको सेलो कुलर बजारमा

तीन वर्षयता संचालित गोयन्का ग्रुपले बजारमा ल्याएका प्रोडक्टहरु उपभोक्ताले अत्याधिक रुचाउँदै आइरहेका छन् । स्थापनाकाल देखि नै गुणस्तरयुक्त प्रोडक्ट बिक्रि...

एनसेलले ल्यायो भारत भ्रमणमा ‘अनलिमिटेड रोमिङ्ग डेटा प्याक’  योजना

एनसेलले ल्यायो भारत भ्रमणमा ‘अनलिमिटेड रोमिङ्ग डेटा प्याक’ योजना

एनसेलका ग्राहकले अब भारत भ्रमणमा रहदा बिना कुनै झन्झट अझ सुलभ दरमा डेटा रोमिङ्ग सेवाको मजा लिन सक्नेछन् । ग्राहकले...

कस्तो भ्याक्युम क्लिनर किन्ने ? -  भ्याक्युम क्लिनर खरिद गाइड

कस्तो भ्याक्युम क्लिनर किन्ने ? - भ्याक्युम क्लिनर खरिद गाइड

भ्याक्युम क्लिनर किन्दा के के हेरेर किन्ने ? कस्तो किन्ने ? ...

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता ...

अब कोरियन प्रबिधिको भुकम्प प्रतिरोधी सस्तो घर, ६० बर्ष टिकाउ

अब कोरियन प्रबिधिको भुकम्प प्रतिरोधी सस्तो घर, ६० बर्ष टिकाउ

फेब्रिकेटेड भवन निर्माण सम्बन्धि सामान उत्पादन गर्ने कम्पनीले यसै उत्पादन शुरु गरेको हो ...