भक्तपुरमा भीमसेनको लिंग प्रदर्शन

सोमबार, ०४ चैत २०७५, ११ : ५२ नागरिक

कृष्ण किसी/रेणु त्वानावासु
तपाई भक्तपुरको दतात्रय पुग्नुभयो भने एउटा अच्चमलाग्दो दृश्य देख्नसक्नुहुन्छ– त्यो हो लिंगको प्रदर्शन् अर्थात यौन सम्पर्क गरिराखेको दृश्य। भक्तपुर नगरपालिका ९ दतात्रयस्थित भीमसेन मन्दिरको पहिलो तलामा करिब तीन फिट लामो र एक फिट गोलो काठको लिंग (महाभारतका भीमसेनको लिंगको प्रतिक) रातो कपडालाई बीचमा प्वाल पारेर (द्रोपतीको योनीको संकेत) योनीभित्र लिंग पसिराखेको अवस्थाको दृश्य त्यहाँ राखिएको छ। यो लिंगको टुप्पोमा कपास झुन्ड्याइएको छ। यौन सम्पर्क गर्दा वीर्य खसेको देखाइ लिंगको टुप्पोमा सेतो कपास झुण्डाई राखिएको हो। यहाँ कपासलाई वीर्यको प्रतीकको रूपमा लिने गरिन्छ।

प्रत्येक वर्ष होलीको क्रमको परम्परा अनुसार त्यहाँ यस्तो गरिएको हो। यो दृश्य हेर्न र लिंगलाई पूजा गर्न आउने पनि उतिकै भेटिन्छन्। होलीको एक हप्ताअघिदेखि स्थानीय वासिन्दा द्रोपदीको योनीमा भीमसेनको लिंग घचेटेर ढोग्ने गर्छन्। यसले गर्दा पारिवारिक सुख र दीर्घायु मिल्ने विश्वास गरिन्छ। भक्तपुरको होली संस्कृति र जीवनशैलीसँग मात्र नभई प्रजनन स्वास्थ्यसँग पनि जोडिएको बताइन्छ।

झट्ट हेर्दा यसले अश्लीलताको झलक दिए तापनि कुनै सञ्चार माध्यम नभएको त्यतिबेला देवदेवीको समागमको नाम दिएर सन्तान जन्माउने कला सिकाएको जानकार बताउँंछन्। शारीरिक सम्बन्ध राख्ने तरिका सबै मानिसले बुझन्को लागि यो पर्व हो भन्छन् उनीहरू। यो दृश्य तपाई होलीसम्म हेर्न सक्नुहुनेछ। प्रतीकात्मक रूपमा भीमसेन र द्रोपतीको यौन सम्पर्क गरेको यो दृश्य हेर्न आउने पनि उत्तिकै भेटिन्छन्। जात्रा सञ्चालन गर्न आर्थिक समस्या भएको भन्दै लिंग हेर्न आउनेसँग शुल्क पनि लिने गरिएको छ। नेपालीसँग १० रूपैयाँ र विदेशीसँग ५० रूपैयाँं शुल्क लिएको पुजारी केशरी कपालीले जनाइन्।

उनका अनुसार पहिलापहिला भए भीमसेनको योनांगलाई भीमसेन मन्दिरको तल पाटीमै झुन्डाउने चलन थियो। धेरै भीडभाड हुने सार्वजनिक पाटीमा राखेर लिंग झुन्डाउँदा महिलालाई हिँडडुल गर्ने अप्ठ्यारो भएपछि लिंगलाई मन्दिरको माथिल्लो तलामा झुन्डाउन थालिएको उनले जनाइन्। झुण्डाइएको लिंगलाई होली पूर्णिमाको दिन निकालिन्छ। त्यसपछि यसलाई धुनको लागि पुन सूर्यमढी च्याम्हासिंह हुर्दै ब्रह्मायणी नदीसम्म बोकेर लाने चलन छ। यो अन्तिम दिनमा भीमसेनको योनांग बोक्न आउनेको भीड लाग्छ। योनांग बोकेर लगेर धोयो भने छोरा जन्मिन्छ भन्ने जनविश्वास अझै छ। भीमसेनको योनांग छोरा नभएका विशेष बोक्न लालायित हुन्छन्। होलीको दिन साँझ योनांग धोएपछि भक्तपुरको होली समाप्त हुन्छ।

संस्कृतिविद् जननीप्रसाद मुल उहिलेदेखिको यो परम्परा अहिले पनि जस्ताको तस्तै हेर्न पाउनुमा खुसी व्यक्त गर्छन्। पुराना संस्कृति, परम्परालाई जोगाइराख्नु आवश्यक रहेको उनी औंल्याउँछन्। भक्तपुरको दतात्रयस्थित भीमसेन मन्दिरको पहिलो तलामा महाभारतका भीमसेन र द्रोपतीले यौन सम्पर्क गरिराखेको प्रतीकको रुपमा रातो कपडालाई बीचमा प्वाल पारेर (द्रोपतीको योनीको संकेत) योनीभित्र झण्डै तीन फिट लामो अनि एक फिट गोलाईको काठ (भीमसेनको लिंगको प्रतिक) लिंग पसाएर यौन सम्पर्क गरिराखेको प्रतीकको दृश्य।

के छ होलीको कार्यक्रम ?
रेणु त्वानाबासु

‘पहिले छरछिमेक, नातेदार, दिदीबहिनी, दाजुभाईसँग मिलेर होली खेलिन्थ्यो। तर, अहिले सामूहिक रूपमा होली खेलिन्छ,’ बर्सेनी होलीको दिन होली खेल्दै आएका विकुलक्ष्मी कर्मचारीले भनिन्। उनले केही वर्षपहिला घरमा नै परिवार र साथीहरूसँग होली खेल्ने गरेको सुनाइन्।

गत वर्ष कमलविनायकमा होलीको कार्यक्रममा गएर होली मनाएको उनले सुनाइन्। उनी भन्छिन्, ‘यो वर्ष पनि त्यस्तै कार्यक्रममा गएर होली मनाउने सोच छ, अहिले त होलीमा परिवारसँग धेरै कम भेटिन्छन्। साथै होलीको दिन बाहिर बजारमा घुम्न आउने संख्या पनि कम देखिन्छ।’ केही वर्षदेखि यस्तै कुनै संस्थाले आयोजित कार्यक्रममा गएर होली मनाउने चलन चलिसकेको भक्तपुरका कृष्णसुन्दर अवाल सुनाउँछन्। ‘अहिले होलीमा कहाँ–कहाँ कार्यक्रम हुन्छ भन्ने चासो हुन्छ,’ उनले भने, ‘आफूसँग पैसा छ भने टिकटको पैसा तिर्नुपर्ने ठाउँ भए पनि जान्छु साथीहरू मिल्यो भने, नभए त निःशुल्क भएको ठाउँ कता छ त्यहाँ गएर मनाउने हो होली।’

यो पटक पनि भक्तपुरमा होलील्यान्ड भनेर सल्लाधारी ९९ रोपनीमा होली कार्यक्रम गर्ने सहआयोजक डिजे रामसुन्दर धुसुले बताए। यहाँ मात्र नभई सानो ठिमी कलेजको चउरमा र पेप्सीकोलामा पनि कार्यक्रम गर्ने उनले जानकारी गराए। हामीले ६ वर्षदेखि होलीमा निःशुल्क रूपमा कार्यक्रम गरेको उनले स्मरण गरे। उनले भने, ‘यसको उद्देश्य मनोरञ्जन गराउने हो।’

इतिहासविद् ओम धौभडेलका अनुसार भक्तपुरमा एक हप्ताअगाडिदेखि होली सुरु हुन्छ। उनका अनुसार होलीमा भक्तपुरको टोलटोलमा रहेको पाटी, पौवा, सतल, चोक, दवलीमा साझँतिर दाफा गाउने गर्छन्। होलीमा नेवारी गीत गाउने चलन रहेको उनले सुनाए। उनका अनुसार विशेषगरी नेवार समुदायमा होलीमा गाउने एउटा चर्चित गीत छ– अविरया या होली ताचाया ला ल्यासे हवेर अविर छंगु ख्वा हिसि देय्काबी...। अर्थात् होलीको दिन अबिर लगाइदिएकोमा रिसायौ कि अबिरले तिम्रो अनुसार राम्रो देखेको छ।
 








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

गुगल क्रोमलाई जर्मनको एक साइबर सुरक्षा निकायले सबैभन्दा असुरक्षित ब्राउजरको संज्ञा दिएको छ ...

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

सामसंग GearVR र गुगल डेड्रिम जस्ता स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा परेको छ ! ...

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

नेपालको लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गर्ने भएको छ ।

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

नेपाल टेलिकमले विभिन्न प्याकेजसहितको आकर्षक अटम अफर सार्वजनिक गरेको छ । ...

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यास इन्डस्ट्रिज प्रालिबीच आय संकलन सुविधासम्बन्धी एक सहकार्य भएको छ । ...

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

नेपालका लागि केटिएमको आधिकारिक बिक्रेता हंसराज हुलासचन्द एन्ड कम्पनी प्रालिले राजधानीको सानो गौचरनमा सर्भिस सेन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले दोस्रो वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । ...

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको २५औं वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

Ncell Footer Ad