बेइजिङ डायरी

चीन कठिन घडीमा

बिहिबार, ३० फागुन २०७५, ०९ : ०९ नागरिक

चेतनाथ आचार्य
यतिबेला चीनमा १३ औँँ जनकंग्रेसको दोस्रो अधिवेशन र चिनियाँ जनराजनीतिक परामर्शदातृ सम्मेलन १३ औँ राष्ट्रिय समितिको दोस्रो अधिवेशन चालु रहेका छन्। यी दुई अधिवेशनलाई चीनमा मात्र नभई विश्वमै महत्वका साथ हेरिन्छ। विशेष गरी चीनका नीति र वर्षभरिका कार्यक्रम तय गर्ने यी दुई अधिवेशनको कार्यभार हो। हरेक वर्ष उही दिन सुरु भएर लगभग दस दिन चल्ने यी अधिवेशनले चीनको अघिल्लो वर्षको समीक्षा र आगामी दिनको कार्यक्रम तर्जुमा हुने गर्छ।

चीनले लिने नीतिले छिमेकी मुलुक लगायत विश्वलाई प्रभाव पार्ने भएकाले विश्वको ध्यान चीनतिर तानिएको हो। चीनको अर्थतन्त्र खुम्चियो भने स्वाभाविक रूपमा उसको लगानी रहेको अफ्रिकी मुलुकहरूमा पर्ने गर्छ। नेपालजस्तो चीनको छिमेकी मुलुकमा त त्यसको सोझो असर परिहाल्छ। त्यसैगरी चीनले विदेशमा गर्ने लगानी र सहयोगका नीतिले पनि अन्य देशलाई प्रत्यक्ष असर पार्छ। बेल्ट एन्ड रोड इनिसएटिभ ‘बिआरआई’ कार्यक्रमले नेपाल, पाकिस्तान, माल्दिभ्स, श्रीलंका, मलेसिया, बंगलादेश लगायतका देशलाई तुरुन्तै र गहिरो प्रभाव पार्छ। अनि सबैभन्दा ठूलो कुरा चीनको अमेरिकासँगको आर्थिक तथा राजनीतिक सम्बन्धमा पनि पर्छ। तसर्थ चिनियाँ राष्ट्रिय जनकंग्रेसले बनाउने कानुन, नीति, विधेयक र निर्देशनले चीनभन्दा निकै टाढासम्म पखेटा फिँजाउँछ।

मार्च ५ तारिख बिहान बेइजिङस्थित जनबृहत् सभाभवनमा चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली खछ्याङले सरकारी कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै सन् २०१८ चीनका लागि अत्यन्त कठिन वर्ष रहेको र चालु वर्ष सन् २०१९ पनि उत्तिकै कठिन हुने कुरा औँल्याए। सन् २०१२ अगाडिसम्म चीनका सरकारी कार्य प्रतिवेदनमा कठिन अवस्था अथवा नकारात्मक अर्थ आउने कुरा लुकाइन्थ्यो। त्यसैगरी चीनमा भ्रष्टाचार व्याप्त छ भन्ने कुरालाई पनि सार्वजनिक गरिँदैन थियो। सन् २०१२ मा सम्पन्न चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको १८ औँ महाधिवेशनबाट महासचिवमा निर्वाचित भएपछि सी चिनफिङले सत्य कुरालाई बाहिर ल्याउने नीति अँगाले। फलस्वरूप उनले चीनमा भ्रष्टाचार व्याप्त रहेको भन्दै यसलाई नियन्त्रण गर्नका लागि निकै कठोर नीति लिए।

राष्ट्रिय जनकंग्रेसमा प्रस्तुत हुने सरकारी प्रतिवेदन प्रधानमन्त्रीले पेस गर्ने प्रचलन भए पनि यो प्रत्यक्ष रूपमा चिनियाँ राष्ट्रपतिको निर्देशनमा हुने गर्छ। सी चिनफिङ सत्तामा आएपछि सन् २०१३ मा प्रस्तुत भएको पहिलो प्रतिवेदनमै चीनमा गरिबी र प्रदूषण सबैभन्दा ठूला शत्रु रहेको स्पष्ट किटान गरिएको थियो। त्यसपछिका ६ वर्षमा चीनले गरिबी निवारण र प्रदूषण नियन्त्रणमा ठूला चुनौती पार गर्दै महत्वपूर्ण उपलब्धि पनि हासिल गरेको छ।

चिनियाँ राज्य परिषद्का सदस्य तथा गरिबी निवारण मुख्य कार्यालयका प्रमुख लिउ योङ फुका अनुसार सन् २०१२ मा चीनमा गरिबहरूको संख्या ९ करोड ८९ लाख ९० हजार थियो। सन् २०१८ मा यो संख्या २ करोड १ लाख ८० हजारमा झरेको छ। सी चिनफिङ सत्तामा आएपछिका ६ वर्षमा चीनबाट झन्डै ८ करोड गरिब मानिसको जीवनस्तरमा सुधार ल्याइएको छ। चालु वर्ष सन् २०१९ मा चीनले १ करोड १० लाख गरिबी उन्मूलन गरी सन् २०२० सम्ममा पूर्णरूपले गरिबी उन्मूलन गर्ने घोषणा गरेको छ।

सन् २०२१ चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी स्थापनाको पहिलो शतवार्षिकी हो। सो अवसरभन्दा अगाडि नै चीनबाट गरिबी उन्मूलन गर्ने महत्वाकांक्षाका साथ घोषणा गरिएको समयसीमा अब २० महिनामात्र बाँकी छ। समय सीमित हुँदै गएको छ भने गरिबी निवारणको जिम्मेवारी निकै गहन छ। सन् २०१८ मा चीनको आर्थिक वृद्धिदर ६.६ प्रतिशत रह्यो। यो आर्थिक वृद्धिदर तीन दशक यताकै सबैभन्दा कम हो। सन् २०१८ चीन र अमेरिकाबीचको व्यापारिक द्वन्द्वले पनि चिनियाँ अर्थतन्त्रलाई खुम्चन बाध्य बनायो। अमेरिकासँगको व्यापारिक द्वन्द्व अझै कायम छ। अघिल्ला समयको तुलनामा सन् २०१८ मा चीनमा कम प्राकृतिक विपत्ति भए पनि ठूलो ऊर्जा र स्रोत व्यापारिक द्वन्द्वमा खर्च हुन गयो। चिनियाँ ह्वावे कम्पनीलाई अमेरिका र युरोपबाट निषेध गर्ने नीतिले पनि चीनलाई अप्ठ्यारो प¥यो। यी नै परिवेशका कारण चीन कठिन घडीबाट गुज्रिरहेको भनाइ प्रधानमन्त्री लीले व्यक्त गरेका हुन सक्छन्। त्यसैगरी सन् २०२० सम्ममा चीनबाट गरिबी निमिट्यान्न बनाउने काममा मुख्य नतिजा २०१९ ले दिनुपर्ने भएकाले आउने समय चुनौतीपूर्ण भएको उनले बताएका हुन्।

गरिबी निवारण गर्दा चीनले पूर्वाधार विकास, पर्यावरणीय संरक्षण, सार्वजनिक सेवा र कृषि व्यवसायलाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ। पछिल्लो ६ वर्षमा चीनले गरिबी निवारणमा पाएको उल्लेख्य उपलब्धि चीनका लागि मात्र हैन विश्वकै लागि लाभदायक प्रमाणित भएको छ। यो अवधिमा विश्वमा गरिबी निवारणमा चीनको मात्र ३० प्रतिशत योगदान रहँदै आएको छ। सी सत्तामा आएपछिको ६ वर्षको छोटो समयमै ८ करोड जनसंख्यालाई गरिबीबाट मुक्त गर्नु विश्वका लागि आश्चर्यको विषय बन्यो किनभने यो जर्मनीको पूरै जनसंख्या बराबर हो।

सन् १९७८ मा तङ स्यावोफिङले सुरु गरेको सुधार र खुलापनलाई सबैभन्दा जोडदार रूपमा सी चिनफिङले वकालत गर्दै आएका छन्। चीनको आन्तरिक सुधारमा भ्रष्टाचार निवारण र बाह्य खुला हुने नीतिमा विदेशी लगानी भित्र्याउने नीति हो। चीनमा विदेशी लगानी भित्र्याउने मात्र नभई चिनियाँ लगानीलाई विदेशमा लानका लागि पनि प्रोत्साहन गर्ने नीति चीनले लिँदै आएको छ। बाहिरी देशमा चिनियाँ लगानी जाँदा चिनियाँ प्रविधि र जनशक्तिको पनि प्रयोग हुने हुनाले त्यसले पनि चिनियाँ अर्थतन्त्रमा टेवा पु-याउने निश्चित छ। तसर्थ आगामी दिनमा चीनले चीनभित्र र बाहिर स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र स्थापना गरी अर्थतन्त्रलाई थप चलायमान बनाउने नीतिलाई अझै तीव्र बनाउने घोषणा गरेको छ।

कठिन वर्ष हुँदाहुँदै पनि सन् २०१८ मा चीनले केही महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गरेको छ। गत वर्ष चीनमा ४ हजार १ सय किलोमिटर नयाँ उच्च गतिको रेलमार्ग सञ्चालनमा आयो। त्यसैगरी यही वर्ष चीनले ६ हजार किलोमिटर एक्स्प्रेस हाइवे सञ्चालनमा ल्यायो भने ३ लाख किलोमिटर ग्रामीण सडक निर्माण सम्पन्न ग-यो। गत वर्ष चीनमा १ करोड ३६ लाख १० हजारलाई नयाँ रोजगारी सिर्जना गरिएको थियो भने १ करोड ३८ लाख ६० हजार व्यक्तिलाई गरिबीबाट मुक्त गरियो। गरिबी निवारण गर्ने  क्रममा २८ लाख मानिसलाई एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा सारियो। गरिबी निवारणकै क्रममा ग्रामिण क्षेत्रमा गत वर्ष मात्र ६२ लाख घरहरू निर्माण गरिए। सन् २०१८ को समीक्षा गर्दै सन् २०१९ का आर्थिक उपलब्धिका केही प्रक्षेपण पनि गरिएका छन्। सन् २०१९ मा कुल गार्हस्थ उत्पादनको ४ प्रतिशत शिक्षामा खर्च गर्ने र आर्थिक वृद्धिदर ६ देखि साढे ६ प्रतिशत रहने घोषणा गरिएको छ। यो आर्थिक वृद्धिदर सन् २०१८ कोभन्दा पनि कम हो। चीनले गुणस्तरीय तथा स्थिर आर्थिक वृद्धिदरमा जोड दिँदै आएको छ। चालु वर्ष सहरी क्षेत्रमा एक करोड १० लाख नयाँ रोजगारी सिर्जना गरिने र १ करोड १० लाख जनसंख्यालाई गरिबीबाट मुक्त गर्ने घोषणा पनि गरिएको छ।  

चीनले ग्रामीण क्षेत्र र सहरी क्षेत्रको सन्तुलित विकास गर्दै यातायात विकास नै अन्य विकासको मेरुदण्ड मान्दै आएको छ। यही मेसोमा चालु वर्ष चीनले रेलवे निर्माणमा ८ खर्ब चिनियाँ युआन बजेट छुट्याएको छ भने सडक तथा जलमार्ग निर्माणमा १८ खर्ब युआन बजेट विनियोजन गरेको छ। पछिल्लो समय चीनले पश्चिमी क्षेत्रको विकासमा बढी ध्यान केन्द्रित गरेको छ। चीनको पश्चिमी क्षेत्र तुलनात्मक कम विकसित मानिन्छ। तसर्थ चीनले तिब्बतमा बिकासलाई केन्द्रित गर्दा त्यसका बाछिटाहरू नेपालमा पनि स्वाभाविक रूपमा पर्ने गर्छन्। नेपालसँगको केनेक्टिभिटीले विकासलाई नै अँगाल्ने निश्चित छ।
     सात दशकदेखिको राजनीतिक स्थायित्व, कम्युनिस्ट अधिनायक सरकार, प्रविधि र पुँजीको छेलोखेलो हुँदा पनि चीनसँग थुप्रै चुनौती रहेछन्। कसैको मूल्याङ्कन कठिन समयमा नै हुने गर्छ। आगामी २० महिना चीनको सबैभन्दा कठिन समय साबित हुने कुरा समयले पुष्टि गर्ने प्रधानमन्त्री ली खछ्याङले त्यसै भनेका पक्कै होइनन्। चिनियाँ अन्तर्राष्ट्रिय रेडियो (सिीआरआई) नेपाली सेवा, बेइजिङमा विदेशी विशेषज्ञका रूपमा कार्यरत छन्।)

चिनियाँ राष्ट्रिय जनकंग्रेसः ३५ क्षेत्रबाट जम्मा प्रतिनिधि २९७५
पुरुष    २२३३
महिला    ७४२ (२४.९४ प्रतिशत)
चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी        २१७२
दलसँग असम्बन्धित    ४२३
गैरचिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी    ३८०
हान जाति    २५३८ (८५ प्रतिशत)
विद्यावारिधि    ५८४
स्नातकोत्तर    ८३६
स्नातक    ५२६
सबैभन्दा धेरै सदस्य भएको क्षेत्र    जनमुक्ति सेना २६९


 







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक

नेपाली आभुषण तथा मौलिक हस्तकलालाई बिश्वसामु उजागर गरि अन्तर्रा्ष्ट्रिय क्षेत्रमा निर्यात तथा प्रवद्र्धन गर्नुका साथै राजश्व अभिवृद्धि गर्ने अभिप्रायका साथ...

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो इन्डिया प्रा.लि.ले अरभिन्द इम्पोरियम प्रा.लि.को सहकार्यमा आफ्ना विभिन्न उत्पादनहरुको नेपाली बजारमा सेवा बिस्तार गरेको छ । विश्वका १५० राष्ट्रमा...

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी केहि एन्ड्रोइड र आइफोनका एपहरू ...

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सुनधारा स्थित सिभिल ट्रेड सेन्टरमा रहेको सिटिसी मोबाइल हबमा जेठ ३ गते शुक्रबारदेखि मोबाइल एक्सचेन्ज मेला सुरु भएको छ ।...

जगदम्बा स्टील्स् सर्वोत्कृष्ट प्रदर्शनका भारतको प्रतिष्ठित स्टील (SAIL)
संगठनद्वारा सम्मानित

जगदम्बा स्टील्स् सर्वोत्कृष्ट प्रदर्शनका भारतको प्रतिष्ठित स्टील (SAIL) संगठनद्वारा सम्मानित

जगदम्बा स्टील्स् भारतको प्रतिष्ठित स्टील संगठन स्टील अथोरटी अफ् इण्डिया (SAIL)द्वारा एक कार्यक्रम बीच सम्मानित भएको छ । यही मे...

मर्जरका लागि सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर

मर्जरका लागि सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर

बैंकको पुँजीगत आधार सुदृढ गरी प्रतिस्पर्धात्मक क्षमताको विकास गर्ने उद्वेश्यका साथ् राष्ट्रीय स्तरको "ख" वर्गको ओम डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेड "क"...

स्मार्टफोन ब्याट्रीको प्रयोग आयु बढाउने तरिका

स्मार्टफोन ब्याट्रीको प्रयोग आयु बढाउने तरिका

स्मार्टफोनको ब्याट्रीलाई धेरै वर्षको प्रयोग पछि पनि राम्रो टिक्ने कसरी बनाउने ? ...

कम लागतमा बलियो घर कसरी बनाउने ?

कम लागतमा बलियो घर कसरी बनाउने ?

सस्तो भनेर अत्याधिक सस्तो खोज्यौं भने हामीले सोचे जस्तो बलियो घर बन्दैन । हामीले घरको नक्साको कुरादेखी घरको डिजाइन, घर...