पानीजहाजका लागि स्थलगत अध्ययन

बुधबार, २२ फागुन २०७५, ०८ : ३० रुद्र खड्का

काठमाडौं - नारायणी र कोसी नदीमा पानीजहाज चलाउन नेपाल र भारतका उच्च अधिकारी सम्मिलित टोलीले स्थलगत रूपमा सम्भाव्यता अध्ययन सुरु गरेको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नेपालको आफ्नै पानीजहाज हुने बताइरहेको बेला दुई देशको प्राविधिक सम्मिलित टोलीले ती नदीमा पानीजहाज चल्न सक्ने, नसक्ने विषयमा अध्ययन थालेको हो ।  

पानीजहाज सञ्चालन हुन सक्ने वा नसक्ने निर्णय हुन बाँकी रहे पनि अघिल्लो महिना पानीजहाज कार्यालय स्थापना भइसकेको छ । नेपालमा कहाँदेखि कहाँसम्म पानीजहाज सञ्चालन हुन सक्छ भन्नेदेखि लिएर कुन आकार र क्षमताका पानीजहाज चलाउने भन्ने यकिन गर्न प्राविधिक र प्रशासनिक क्षेत्रका अधिकारी सम्मिलित टोलीले स्थलगत अध्ययन सुरु गरेको हो । नारायणी नदीको स्थलगत अध्ययनपछि मंगलबार नेपाल र भारतका अधिकारी कोसी नदीको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न विराटनगर पुगेका छन् ।

नारायणी नदीको स्थलगत अध्ययनपछि मंगलबार नेपाल र भारतका अधिकारीहरू कोसी नदीको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न विराटनगर पुगेका छन्

बुधबार संयुक्त टोलीले कोसी नदीको अध्ययन गर्ने कार्यक्रम रहेको जल तथा ऊर्जा आयोगका सहसचिव प्रवीण अर्यालले जानकारी दिए । अर्यालका अनुसार नारायणी र कोसी नदीको स्थलगत अध्ययनपछि पानीजहाज सञ्चालनबारे काठमाडौंमा दुई देशका अधिकारीबीच थप छलफल हुनेछ । सोही छलफलले नै पानीजहाज सञ्चालनका लागि विस्तृत अध्ययन प्रतिवेदन (डिपिआर) तयारीबारे निर्णय लिने बताइएको छ । 

स्थलगत अध्ययनको क्रममा नारायणी नदीमा पानीजहाज चलाउन सकिने सम्भावना देखिएको अधिकारीहरूले बताएका छन् । तर, पानीजहाज चलाउँदा रुट कसले निर्माण गर्ने र कति ठूला जहाज नेपालसम्म आउन सक्छन् भन्नेबारे डिपिआर तयार भएपछि मात्र यकिन हुने बताइएको छ । ‘नारायणी नदी हुँदै गण्डक ब्यारेजसम्मको स्थलगत अध्ययन गर्दा केही संरचना थप गर्नुपर्ने देखिएको छ,’ अर्यालले भने, ‘यो भ्रमण डिपिआर तयारीका लागि भने होइन । त्यसैले सबै कुरा अहिले नै भन्न सकिँदैन।’ 
नेपालले एक्लै पानीजहाज चलाउने अवस्था नरहेकाले दुई देशका अधिकारीहरूले संयुक्त अध्ययन गरेका हुन् । नेपाली अधिकारीहरूसँग पानीजहाज चल्ने जलमार्ग निर्माण गर्ने अनुभवको समेत छैन । पानीजहाज चलाउन भारतको समुद्र प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता छ । 

भारतले सन् २०२० सम्म नेपालसँग नजिक रहेका समुद्रमा पानीजहाज चलाउने तयारी गरेपछि नेपाल पनि सीमादेखि भित्रका नदीमा पानीजहाज चलाउन इच्छुक देखिएको हो । प्रधानमन्त्री ओलीले नेतृत्व गरेको नेकपाले अघिल्लो वर्षको संसदीय निर्वाचनमा पानीजहाज र रेल सञ्चालन गर्ने मुख्य नारा दिएको थियो । विकास र आर्थिक समृद्धिलाई जोड दिएका कारण उक्त दलले बहुमत प्राप्त गरेको विश्लेषण गरिन्छ । कतिपय प्राविधिक भने पानीजहाज सञ्चालनको चर्चा गफ मात्र भएको दाबी गर्छन् । 

भारतले गंगादेखि त्रिवेणीसम्म पानीजहाज चलाउन आवश्यक निर्माण कार्य गरिरहेको छ । नेपाली भूमिदेखि नजिकै पानीजहाज आउने भएपछि पहिलो चरणमा सोही पानीजहाजलाई नारायणी नदीमा सञ्चालन गर्न सकिने अधिकारीहरूको अपेक्षा छ । हाल नेपालले विभिन्न मुलुकबाट सामान आयात गर्दा भारतको कोलकाता बन्दरगाह प्रयोग गरिरहेको छ । जसले गर्दा नेपालमा आयात हुने सामानको लागत महँगो पर्ने गर्छ । नारायणी र कोसी नदीमा पानीजहाज चलाउन सके व्यापारको लागत निकै सस्तो पर्ने अधिकारीहरू दाबी गर्छन् । अर्को चरणमा कर्णाली नदीको समेत अध्ययन गरिने बताइएको छ । 

नेपाली सीमातर्फको नारायणीदेखि भारतको गंगा नदीसम्मको दूरी तीन सय किलोमिटर छ । अर्को वर्षसम्म भारतले गंगा नदीमा पानीजहाज चलाउने प्रयास गरिरहेको छ । हाल गंगा नदीदेखि करिब साढे आठ सय किलोमिटर टाढाको समुद्रमा भारतले पानीजहाज चलाइरहेको छ । गंगा नदीमा पानीजहाज आउन सक्ने भन्दै भारतले निर्माण कार्य सुरु गरेपछि नेपाली अधिकारीहरूले तुलनात्मक रूपमा साना भए पनि नारायणी नदीमा पानीजहाज चल्न सक्ने अनुमान लगाइरहेका छन् । 

नारायणी, कोसीजस्ता नदीमा हजार मेट्रिक सामान बोक्न सक्ने क्षमताका पानीजहाज चल्न सक्ने केहीको धारणा छ । केही प्राविधिक भने ती नदीमा सय मेट्रिक टनभन्दा बढी सामान बोक्ने क्षमताका पानी जहाज चल्न नसक्ने तर्क गर्छन् । पानीजहाज सञ्चालनबारे पहिलेदेखि अध्ययन गरिरहेका जल तथा ऊर्जा आयोगका सहसचिव माधव बेल्वासेले यसअघिको प्रारम्भिक अध्ययनमा  भारतको त्रिवेणीदेखि चितवनको दासढुंगासम्म तीन सय मेट्रिक टन क्षमताका पानीजहाज चल्न सक्ने सम्भावना देखिएको बताए । 

त्रिवेणीदेखि दासढुंगासम्म पानीजहाज ल्याउँदा तीन ठाउँ जतिमा साँघुरो हुने बताइएको छ । त्रिवेणीदेखि दासढुंगासम्मको दुरी करिब सय किलोमिटर छ । नेपाली अधिकारीहरूले साँच्चिकै पानीजहाज चलाउने हो भने भारतले सन् २०२० सम्म जलमार्गलाई त्रिवेणीसम्म विस्तार गरिसक्दा नेपालले पनि आफ्नो तर्फको काम सक्नुपर्ने सुझाव दिने गरेका छन् । ‘वर्षौंपछि भारतले नेपालको सीमासम्म जलमार्ग विस्तार गर्न लागेकाले यस्तो फाइदा गुमाउनु हुँदैन,’ भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका एक अधिकारीले भने । सरकारले नेपालमा पानीजहाज चलाउने भन्दै कार्यालय स्थापना गरे पनि अहिलेसम्म जलमार्ग निर्माणका लागि बजेट विनियोजन गरिसकेको छैन। 

 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

एप्पल आइप्याडमा पनि फोटोशप आउँदै

एप्पल आइप्याडमा पनि फोटोशप आउँदै

“एडोब फोटोशप” अब एप्पलको आइप्याडमा पनि आउने भएको छ ...

कृषि बैंकको साना कर्जा सम्झौता

कृषि बैंकको साना कर्जा सम्झौता

कृषि विकास बैंकले मझौला तथा साना व्यवसाय, परियोजनामा कर्जा लगानीलाई प्रोत्साहन गर्न ग्रामीण प्रविधि केन्द्र र सामुदायिक विधुत उपभोक्ता राष्ट्रिय...

हिमालयन बैंकले सेयर बिक्री गर्ने

हिमालयन बैंकले सेयर बिक्री गर्ने

हिमालयन बैंकले नौ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर बिक्री गर्ने भएको छ । ...

मारुती सिमेन्टमा ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना

मारुती सिमेन्टमा ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना

मारुती सिमेन्टले दिपावली तथा छठ पर्वको अवसर पारेर ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

नेपाल टेलिकमले अन्तर्राष्ट्रिय रोमिङ सेवा लिई भारत भ्रमणमा जाने कम्पनीका मोबाइल प्रयोगकर्ताका लागि ‘डाटा रोमिङ प्याक’ सञ्चालन गरेको छ ।

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

अमेरिकी कम्पनी सिथोसले नेपालमा सेवा विस्तार गर्ने भएको छ । ...

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलको सञ्चालक समिति बैठकले राजेन्द्रलाल श्रेष्ठलाई कम्पनी सचिवमा नियुक्त गरेको छ । ...

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको दसैं तिहार अभियानको चौथो संस्करणको ग्राउन्ड एक्टिभेसनमा अझ बढी रौनक थप्न अभिनेत्री आँचल शर्माले २२, २३ र २४ अक्टोबरमा...

Ncell Footer Ad