न न्याय पाइयो न परिपूरण भयो : द्वन्द्वपीडित

सोमबार, २० फागुन २०७५, ०८ : २५ दिनेश सुवेदी

रोल्पा - माओवादी द्वन्द्व सकिएको १२ वर्ष बितिसक्दा पनि पीडितहरूले हत्या गरिएका र बेपत्ता पारिएका आफन्तबारे चित्तबुझ्दो जवाफ पाएका छैनन्। आफ्नो पीडाको सम्बोधन कहीँकतैबाट नहुँदा उनीहरू निरास बनेका छन्। सरकारले गठन गरेको सत्यनिरूपण तथा बेपत्ता आयोगले समयमा काम नसक्दा न्याय नपाउनु त छँदै छ, परिपूरणका विषय पनि ओझेलमा परेका छन्।

द्वन्द्वको सुरुवाती काल २०५२ सालमा श्रीमान् मारिँदा ४० वर्षकी थिइन् थबाङकी धुला रोकामगर। थबाङ फुन्टिबाङस्थित विद्यालयमा शिक्षक रहेका उनका श्रीमान् धनप्रसाद रोका एकाएक बेपत्ता भए। उनी बेपत्ता भएको केही समयपछि द्वन्द्वरत माओवादी घरमा आएर उनलाई श्रीमान् मरेको खबर सुनाए। ‘खै अरूले प्युठानमा मारेको भन्थे। कहाँ मारियो, कसरी मारियो, केही थाहा भएन। लास पनि दिएनन्। सेनाले मारेको भन्थे,’ तीन छोरीकी आमा धुलाले सुनाइन्। आजसम्म उनलाई श्रीमान् मारिनुको कारण थाहा छैन।

दसवर्षे युद्ध, त्यसपछिको शान्तिसम्झौता, गणतन्त्र घोषणा, संविधान निर्माण, चुनाव भएर सरकार पनि बन्यो। व्यक्तिगत जीवन कष्टकर रूपमा काटिरहेकी उनीजस्ता सयौं द्वन्द्वपीडितले आफन्त मारिनु र बेपत्ता पारिनुको कारण थाहा पाएका छैनन्। बाहिरी गामकी अनु परियारका बुवा लालबहादुर परियार २०५८ साल चैतमा बेपत्ता भए। त्यतिखेर अनुको उमेर चार वर्षको थियो। बुवा बेपत्ता भएको सात वर्षमा आमाले दोस्रो बिहे गरेपछि उनी अनाथजस्तै भइन्। ‘दाइ, दिदीसँग रुँदै बस्थें रे। विगतका ती दिन हिजोआज गाउँलेहरू सुनाउँछन्,’ अनुले कालो विगत सम्झिइन्, ‘दाइ घरमा नबस्ने। दिदीहरूको पनि बिहे भएपछि मेरो जीवनमा पहाड खस्यो।’

‘राजनीतिक वृत्तमा विभिन्न नाटक भइरहेको छ। त्यसका पात्र हामी द्वन्द्वपीडितलाई बनाइएको छ।’

२०५५ फागुन २६ गतेको रात तत्कालीन माओवादीबाट आक्रान्त युवा समूह लुंग्री गाउँपालिका–७ हार्जङस्थित बलबहादुर रोकाको घरमा छलफल गर्दै थिए। उनीहरूले अति भएपछि गाउँमा गस्ती गर्न ‘माओवादी प्रतिकार समिति’ गठन गरे। रातको करिब १० बजेतिर उनीहरू बसेको घरमा बाहिरबाट चुकुल लगाइयो। घर घेरियो। खरको छानोको उक्त घरमा आगो लगाइयो। हल्लीखल्ली भयो। ढोका बाहिरबाट बन्द भएकाले कोही भाग्न सकेनन्। एकजना झ्याल खोलेर भाग्न खोजे। तर उनलाई गोली हानियो। गोलीले उनको कान छेड्यो। ‘जलेर घाइते भएका मेरो बुढालाई झ्यालबाट भाग्न खोज्दा गोली हानेर मारे,’ ५७ वर्षीया दिलमता गिरीले सुनाइन्। विगतको त्यो घटना सम्झिँदा उनलाई अहिले पनि पीडा हुन्छ।

‘नौजनालाई जिउँदै जलाएर मारे। मेरो भाइ पनि जलेरै बित्यो। जलेर खाक भएको लासको अनुहारै चिन्न नसकिने भएको थियो। मुढाजस्तो थियो लास,’ श्रीमान् जिउँदै जलेको घटनाको साक्षी गौमला पुनले पीडाका ती तस्बिर सम्झिइन्। २०५५ फागुन २६ मा गाउँका बेगमबहादुर पुन, मनबहादुर गिरी, अमृत गिरी, पुस्ते गिरी, नरबहादुर पुन, ढाटे पुन, ऐभान पुन, गोपाल गिरी, तिर्खराम गिरीलाई एउटै घरमा जिउँदै जलाइएको थियो। सबै किसान। उनीहरूसँग न त धेरै धन थियो न त जमिन। ती युवा किन जिउँदै जले भन्ने प्रश्नको उत्तर परिवारका सदस्यले अहिलेसम्म पाएका छैनन्। किन जलाइए भन्ने चित्तबुझ्दो कारण पनि जलाउनेले दिएका छैनन्।

‘सत्तामा पुग्नेले आयोगलाई सहयोग गर्दैनन्, किनभने उनीहरू कुनै न कुनै रूपमा विगतका घटनामा संलग्न भएका हुन्छन्। यसोउसो गरेर पीडितलाई झुलाउने र पीडितलाई न्याय पनि नदिने परिपूरणमा समेत बेवास्ता गर्ने रणनीति देखिन्छ,’ माओवादी द्वन्द्वमा बुवा गुमाएकी रोल्पा उवाकी श्रीकुमारी रोकाले भनिन्, ‘राजनीतिक वृत्तमा विभिन्न नाटक भइरहेको छ। त्यसका पात्र हामी द्वन्द्वपीडितलाई बनाइएको छ।’ उता माघ २६ मा विधिवत् म्याद सकिएको सत्यनिरूपण तथा मेलमिलाप आयोग र बेपत्ता पारिएका व्यक्तिको छानबिन आयोगलाई सरकारले समयावधि थपे पनि ती दुवै आयोग कामविहीन बनेका छन्। जसले गर्दा पीडितले पाउनुपर्ने न्याय र परिपूरणका विषयहरू अन्योलमा परेको छ।






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

जिएसएमए र एनसेलद्वारा ‘स्टार्ट अप कोलाबोरेसन वर्कसप’

जिएसएमए र एनसेलद्वारा ‘स्टार्ट अप कोलाबोरेसन वर्कसप’

विश्वभरका मोबाइल सेवा प्रदायक कम्पनीहरुको छाता संगठन जिएसएमए (जिएसएमए एसोसियसन) ले एनसेलसँगको सहकार्यमा नेपाली स्टार्ट अपहरुका लागि एक दिने ‘स्टार्ट...

ओपो र बार्सिलोनाद्वारा पार्टनरशिप नविकरण

ओपो र बार्सिलोनाद्वारा पार्टनरशिप नविकरण

यसै खुशियालीमा कम्पनीले लिमिटेड ईडिसन एफसी बार्सिलोना रेनो १०एक्स जुम सिरिजपनि बार्सिलोनामा सार्वजनिक गरेको छ। ...

सिप्रदीद्वारा क्यासलेस इन्स्योरेन्स योजनामा थप तीन बीमा कम्पनी समावेश

सिप्रदीद्वारा क्यासलेस इन्स्योरेन्स योजनामा थप तीन बीमा कम्पनी समावेश

नेपालका लागि टाटा मोटर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक सिप्रदी टेड्रिङ प्रा. लि तथा एनएलजी इन्स्योरेन्स कम्पनी, प्रिमियर इन्स्योरेन्स को (नेपाल) र...

आइफोन ( iPhone ) मा i को अर्थ के ?

आइफोन ( iPhone ) मा i को अर्थ के ?

एप्पलले i अक्षरको प्रयोग सन् १९९८ मा रिलिज भएको iMac ( आइम्याक ) मा प्रयोग गरेको थियो ...

महिन्द्राका दुई नयाँ मोडल सार्वजनिक हुने

महिन्द्राका दुई नयाँ मोडल सार्वजनिक हुने

नेपालका लागि महिन्द्रा एण्ड महिन्द्रा लिमिटेडको प्यासेन्जर भेहिकलहरुको आधिकारीक वितरक अग्नी इन्कर्पोरेटेडले यस पटकको नाडा अटो शोमा महिन्द्राको पछिल्लो उत्पादनहरु...

अब २५ लाख मै डेढ तल्ले घर

अब २५ लाख मै डेढ तल्ले घर

सामान्यतः घर बनाउन कति लाग्ला ? ५० लाख, ७५ लाख वा १ करोड ? तपाईंको डिजाइन र सजावटले यो मूल्यमा...

मेगा बैंकको एक्सटेन्सन काउन्टर यातायात व्यवस्था कार्यालयमा

मेगा बैंकको एक्सटेन्सन काउन्टर यातायात व्यवस्था कार्यालयमा

मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले काठमाडौँको स्वयम्भु ठूलो भर्याङ्ग स्थित यातायात व्यवस्था कार्यालयको परिसरमा एक्सटेन्सन काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघमा ज्ञवाली अध्यक्ष

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघमा ज्ञवाली अध्यक्ष

नेपाल–फिलिपिन्स उद्योग वाणिज्य संघको तेस्रो वार्षिक सधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

Ncell Footer Ad