चिरिच्याट्ट ललितपुरको कमलपोखरी

सोमबार, ०७ माघ २०७५, ११ : ०७ शिवहरि घिमिरे  | @shivsamir

151


ललितपुर महानगरपालिकाको आडैमा रहेको राणाकालीन ऐतिहासिक ‘कमलपोखरी’ अहिले चिरिच्याट्ट बनेको छ । महानगरपालिकाले पोखरीभित्रको फोहर हटाएर पानी भरेपछि पोखरीको रूप बदलिएको हो। एक वर्षअघिसम्म वरिपरिको पर्खाल भत्किँदा जीर्ण बनेको पोखरी अहिले सिँगारिएको छ। 

‘४० वर्षअघिसम्म भवनपछाडि चार ऐतिहासिक राणाकालीन पोखरी थिए । ती सबै पुरिए, अहिले एउटा पोखरी बाँकी छ । त्यसलाई संरक्षणको खाँचो छ,’ ललितपुर महानगरपालिकाका पूर्र्वमेयर तथा सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणमा काम गर्दै आएका बुद्धिराज बज्राचार्यले भने, ‘अहिले उपमहानगरपालिकाको भवन पछाडि देखिने एउटा पोखरीलाई चिटिक्क पारिएको छ, अन्य पोखरी पनि यही शैलीमा सफा र व्यवस्थित गरिनुपर्छ ।’ सरकारी निकाय र स्थानीय मिलेर पुराना ढुंगेधारा र पोखरीको उचित संरक्षण गर्न आवश्यक रहेको उनको आग्रह छ ।

ललितपुरका मेयर चिरिबाबु महर्जनका अनुसार अहिले उपमहानगरपालिका भवनपछाडि रहेको जग्गालाई सरसफाइ गरी गार्डेन बनाउन लागिएको छ । केही भागमा बिरुवा र पाटी निर्माण गरिसकिएको उनले बताए । उनका अनुसार भवनपछाडिको खाली जग्गा र ऐतिहासिक पोखरी सरसफाइ गरेर व्यवस्थित पारिएको छ । यसका लागि जनप्रतिनिधि आइसकेपछि काम सुरु भएको थियो । ‘हामीले ऐतिहासिक कमलपोखरीलाई उचित संरक्षण र खुला चौरलाई गार्डेन बनाउने उद्देश्यले छलफल गरिरहेका छौँ, त्यसको काम पनि सकिएको छ, अन्य ठाउँका पोखरी पनि यसैगरी व्यवस्थित गरिनुपर्छ,’ मेयर महर्जनले भने । महानगरले महानगर भित्रका अन्य पोखरी र ढुंगेधाराको साख जोगाउन नयाँ योजना बनाएको उनको भनाई छ ।

महानगरपालिकाको स्वामित्वमा रहेको करिब दुई रोपनी जग्गा र पोखरीलाई यसअघि झार र फोहोरले छोपेको थियो । पछिल्लो ६ महिनायता महानगरपालिकाले यसको सरसफाइतर्फ चासो देखाएको छ । नगरपालिका भवन छेउमै रहेको पोखरीको मर्मतसम्भार गरेर चिटिक्क पारिएको हो ।

संस्कृतिविद् बज्राचार्यका अनुसार १५ वर्षअघिसम्म ललितपुर महानगर क्षेत्रमा ३० भन्दा बढी ऐतिहासिक पोखरी थिए । ‘तीमध्ये अहिले सात पोखरी पुरिए । पाँच तसुकिसके,’ उनले भने, ‘अन्य पोखरी भने स्थानीयले नै संरक्षण गरेकाले बचेका छन्, अब मेटिन लागेका पोखरीलाई पुरानै तहमा फर्काउनुपर्छ ।’
ललितपुर महानगरपालिकाभित्रका ढुंगेधाराको मुहान पोखरी भएको र पोखरी नै सुक्दा ढुंगेधारा पनि सुक्दै गएको स्थानीय बताउँछन् । ‘पाटन क्षेत्रमा तीन राजकुलो छन्, पहिले तीनै राजकुलोको पानीपोखरीमा खस्थ्यो । तर, अहिले राजकुलोको निसाना मेटिएको छ,’ स्थानीय सुरज व्यञ्जनकारले भने । उनका अनुसार केही महिनाअघि जावलाखेल प्रहरी परिसरले उपमहानगरपालिकासँग सहकार्य गरी ढुंगेधारा सफाइ अभियान थालेको थियो । तर, दुई–तीन धारामै अभियान सीमित रह्यो।

पोखरी सुक्दा ढुंगेधारामा पानी आएन 
ललितपुरका ढुंगेधारा सुक्नुको मुख्य कारण परम्परागत पोखरीहरू मासिनु हो । २० वर्षपहिले पाटन क्षेत्रमा सात  पोखरी र १० इनार थिए । तर, अहिले चार पोखरी र तीन इनार लोप भइसकेका छन्।

मंगल टोल सुधार समितिका अध्यक्ष किरण प्रधानका अनुसार नगर क्षेत्रभित्र अनियन्त्रित जनसंख्या वृद्धिले ढुंगेधारा मात्र सुकेको नभई ती सम्पदाहरूको अतिक्रमण पनि हुन थालेको छ । ढुंगेधाराको संरक्षण र संवद्र्धनका लागि महानगरपालिका र स्थानीय उपभोक्ता समितिबीच समन्वय अभाव देखिएको छ । जसले गर्दा ती सम्पदाको संरक्षणका योजनाहरु प्रभावित भएका छन्।

त्यसो त सरकारले विभिन्न स्थानका मूल मुहान र ढुंगेधारा मर्मत संहारका लागि बर्सेनी करोडौं बजेट छुट्याए पनि सम्बन्धित नगरपालिकाले त्यसको परिचालन गर्न नसक्दा मौलिकता बोकेका खानेपानीका स्रोत सुक्ने मात्र होइन, लोप नै हुने अवस्थामा पुगेका छन् । संरक्षण अभावमा पानी खस्न छोडेका कतिपय धारा स्थानीयले भवन तथा सडक निर्माण गर्ने क्रममा पुरिएका छन् । पुराना र ऐतिहासिक सरसफाइ गर्ने भनेर ललितपुर महानगरपालिकाले गत वर्ष असारमा नगर क्षेत्रका ढुंगेधारा सफाई अभियान थालेको थियो । तर, उक्त अभियान अहिले रोकिएको छ । 







यसमा तपाईको मत


अन्य समाचार

विन्डोज १० को नयाँ अपडेट, यस्ता छन् विशेषता

विन्डोज १० को नयाँ अपडेट, यस्ता छन् विशेषता

यस अपडेटमा माइक्रोसफ्टले थुप्रै नयाँ र आकर्षक फिचरहरु थपेको छ ...

फेसबुक मेसेन्जरमा अब सजिलै डार्क मोड सुचारु गर्न मिल्ने

फेसबुक मेसेन्जरमा अब सजिलै डार्क मोड सुचारु गर्न मिल्ने

फेसबुक मेसेन्जरको डार्क मोडलाई सेटिंगबाटै सोझै सुचारु गर्न मिल्ने ...

PUBG ( पब्जी ) खेलको विकल्पहरू

PUBG ( पब्जी ) खेलको विकल्पहरू

एन्ड्रोइड र आइफोनमा उपलब्ध पब्जी खेलका विकल्पहरू ...

सामसंग जे सिरिजको अन्त्य

सामसंग जे सिरिजको अन्त्य

उक्त जे सिरिजको स्थानमा सामसँगका मिडरेज स्मार्टफोनहरू ए सिरिज भएर रिलिज हुनेछन् । ...

विन्डोज फोनमा फेसबुक र इन्स्टाग्राम एप नचल्ने

विन्डोज फोनमा फेसबुक र इन्स्टाग्राम एप नचल्ने

माइक्रोसफ्टको मोबाइल अपरेटिंग सिस्टम विन्डोज फोनका लागि विश्व कै सबैभन्दा प्रचलित सामाजिक संजालहरू नचल्ने भएको छ । ...

ल्यापटप खरिद गाइड

ल्यापटप खरिद गाइड

ल्यापटप खरिद गर्दा ख्याल गर्नु पर्ने कुराहरू ...

यो हो अहिलेको सबैभन्दा राम्रो क्यामरा भएको स्मार्टफोन

यो हो अहिलेको सबैभन्दा राम्रो क्यामरा भएको स्मार्टफोन

DxOMark अनुसार अहिलेको सबैभन्दा अब्बल क्यामरा स्मार्टफोन ! ...

फेसबुकबाट तपाईंको सम्पूर्ण जानकारी कसरी डाउनलोड गर्ने ?

फेसबुकबाट तपाईंको सम्पूर्ण जानकारी कसरी डाउनलोड गर्ने ?

तपाईंको फेसबुकसँग भएको सम्पूर्ण जानकारी पूर्ण डाउनलोड गर्नका लागि यस्तो गर्नुहोस् : ...

Ncell Footer Ad