पारमाणविक भट्टी स्थापना विधेयकमा फरक मत

आइतबार, ०६ माघ २०७५, ०६ : ३६ प्रकाश तिमल्सिना  | @prakashujyalo

काठमाडौं - विश्वभर पारमाणविक भट्टी स्थापनालाई निरुत्साहित गर्ने अभियान चलिरहेका बेला नेपाल भने भट्टी स्थापनाको इजाजत दिने बाटोमा अघि बढेको छ। सरकारले संघीय संसदमा ‘पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थको सुरक्षित तथा शान्तिपूर्ण प्रयोग गर्ने सम्बन्धी बनेको विधेयक–२०७५’ दर्ता गराएसँगै पारमाणविक भट्टी स्थापनाका लागि कानुनी बाटो खुला हुन लागेको हो।

संसदमा दर्ता गराएको उक्त विधेयकमा हालसम्म नेपालले कानुन नबनाएका कारण पारमाणिक भट्टी र रेडियोधर्मी पदार्थको स्थापना, उत्पादन, ओसारपसार र आयातमा समस्या पर्दै आएकाले सो विधेयक ल्याउनुपरेको सरकारी अधिकारी बताउँछन्। संसदमा दर्ता भएको विधेयकको दफा २७ मा पारमाणविक भट्टीका लागि इजाजत दिने उल्लेख छ। अहिले विधेयकको पक्षविपक्षमा बहस सुरु भएको छ।राजनीतिक विश्लेषक राजेन्द्र महर्जनले सो विधेयकमा पर्याप्त छलफल आवश्यक भएको बताए। उनले भने, ‘आणविक भट्टी स्थापना र सञ्चालनभन्दा पनि न्युक्लियर विसर्जनका लागि नेपाल भूमि प्रयोग हुने त होइन भन्ने चासो राख्नुपर्नेछ। छलफल नै नगरी विधेयक ल्याउनुको उद्देश्य के हो ? प्रस्ट छैन।’ विगतमा पनि तराईलगायत केही स्थानमा ‘न्युक्लियर’ सामग्रीको जथाभाबी विसर्जन हुँदा मानिस दीर्घरोगी भएको घटनालाई सरकारले ध्यान दिनुपर्ने उनको भनाइ छ।

त्रिवि रसायनशास्त्र विभाग प्रमुख डा. सीताराम व्यायुतले भारतले सुरक्षा कारण ‘न्युक्लियर’ ल्याउन नदिँदा चिकित्साशास्त्र, भौतिकशास्त्र र रसायनशास्त्रका विद्यार्थीलाई अनुसन्धानमा समस्या परेको बताउँछन्। उनले भने, ‘तर पनि पारमाणविक भट्टी स्थापना गरेपछि सुरक्षा दिन सकिन्छ कि सकिँदैन ? यो मुख्य कुरा हो।’ भट्टी सञ्चालनका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थ ‘न्युक्लियर रेक्टर’ ल्याउन भारत र चीनजस्ता छिमेकीले अनुमति दिन्छ कि दिँदैन भन्नेमा सरकारले चासो दिनुपर्ने उनको भनाइ छ। डा. व्यायुतले भने, ‘न्युक्लियर नेपाललाई आवश्यक छ कि छैन र नेपालमा बजार कति छ ? त्यसको समीक्षा नगरी उत्पादनमा लाग्नु हुन्न।’ उनका अनुसार आणविक भट्टी सञ्चालन गर्नु भन्दा भारत र चीनसँग सहमति गरेर ‘न्युक्लियर’ खरिद गर्नु उत्तम हुनेछ।

नेपाली सेनाका अवकाशप्राप्त सहायक रथी डा. उमेश भट्टराईले पारमाणविक भट्टी सञ्चालनका विषयमा आपत्ति जनाउनु नपर्ने बताए। ‘सैन्य उद्देश्यका लागि पारमाणविक भट्टी स्थापना गर्न खोजिएको होइन। स्वास्थ्य क्षेत्रको विकास, चिकित्साशास्त्रमा अध्ययनअनुसन्धान र कृषि उन्नतिका लागि विधेयक ल्याएको देखिन्छ,’ उनले भने। भट्टी सञ्चालनको इजाजत दिँदा कसलाई दिने भन्नेमा सरकार सतर्क हुनुपर्ने उनले बताए।

भारतको मुम्बईमा बाबा एकेडेमिक रिसर्च सेन्टरले क्यान्सर उपचारसहित कृषि उत्पादन बढाउने उद्देश्यसहित पारमाणविक भट्टी सञ्चालन गरे कृषि क्रान्ति गरिररहेका बेला नेपालले फाइदा लिन सक्ने भट्टराईको भनाइ छ। शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले ‘पारमाणविक प्रविधिको सुरक्षित र शान्तिपूर्ण प्रयोग, रेडियोधर्मी स्रोतको सुरक्षा र संरक्षण, पारमाणविक पदार्थ, रेडियोधर्मी पदार्थ तथा संयन्त्रको अनधिकृत प्रयोग हुनबाट बचाई आयानिकृत विकिरणबाट पर्न सक्ने प्रतिकूल प्रभावबाट सर्वसाधारणको सुरक्षा तथा वातावरण संरक्षण गर्न आवश्यक कानुनी व्यवस्था गर्न’ विधेयक ल्याउनुपरेको बताए।

विधेयक पारित भएलगत्तै सरकारले ‘पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थ नियमनसम्बन्धी कार्य गर्न नियमकारी निकाय स्थापना गर्नेछ। ‘नेपालभित्र पारमाणविक हतियार तथा पारमाणविक विस्फोट उपकरणको उत्पादन तथा निर्माण गर्न वा अन्य किसिमले त्यस्तो हतियार वा उपकरण प्राप्त गर्न, त्यस्तो हतियार वा उपकरण निर्माणमा कुनै सहयोग लिन वा प्राप्त गर्न तथा त्यस्तो हतियार वा उपकरण उत्पादनसँग सम्बन्धित कुनै पनि अनुसन्धान तथा विकास गर्न वा त्यस्तो कार्यमा सहयोग पुग्ने गरी कुनै पनि कार्य गर्न पाइने छैन,’ विधेयकमा उल्लेख छ।
नेपालीलाई क्षतिपूर्तिको बाटो खुल्ने
विधेयक पारित भएमा चीन र भारतले सञ्चालन गरेको पारमाणविक भट्टीबाट हुन सक्ने दुर्घटनाबाट उत्पन्न असरको क्षतिपूर्ति नेपालले पाउनेछ। ‘हाम्रा दुई ठूला छिमेकीहरु परमाणु शक्ति सम्पन्न राष्ट्रमा पर्छन्। प्राकृतिक वा मानविय त्रुटिका कारण यी दुई छिमेकी मुलुक तथा अन्य मुलुकमा पारमाणविक दुर्घटना भई हाम्रो मुलुकमा समेत त्यसको असर पर्न सक्ने अवस्था आइपरेमा क्षति न्यूनीकरणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहायता प्राप्त गर्न बाटो खुला हुनेछ’, विधेयकमा उल्लेख छ।








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरको एजेन्ट् मीट् कार्यक्रम सम्पन्न

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरको एजेन्ट् मीट् कार्यक्रम सम्पन्न

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरले आफ्नो एजेन्टहरुको लागि एक दिने एजेन्ट भेटघाट र AML/CFT तालिम कार्यक्रम काठमाण्डौं स्थित एलिस् रिसेप्शन्मा सम्पन्न...

सुबिसुको दसैं, तिहार अफर

सुबिसुको दसैं, तिहार अफर

केबल टेलिभिजन, इन्टरनेट र नेटवर्क सेवा प्रदायक कम्पनी सुबिसु केबलनेटले बडादसैं, तिहार तथा छठ पर्वलाई मध्यनजर गर्दै मात्र ९९ रुपैयाँमा...

पोखरामा प्रोग्रेसिभ फाइनान्स

पोखरामा प्रोग्रेसिभ फाइनान्स

प्रोग्रेसिभ फाइनान्सले पोखरा महानगरपालिका–४, चिप्लेढुंगामा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

प्राइम बैंकको एकीकृत कारोबार सुरु

प्राइम बैंकको एकीकृत कारोबार सुरु

प्राइम कमर्सियल बैंकले कन्काई विकास बैंक प्राप्त गरी एकीकृत कारोबार सुरु गरेको छ । ...

‘भत्ता होइन उद्यमशीलता बढाऊ’

‘भत्ता होइन उद्यमशीलता बढाऊ’

नेपाली काँग्रेसनिकट उद्यमशील काँग्रेसको आयोजनामा शनिबार सम्पन्न ‘इन्स्पाइरिङ अन्टरप्रेनर्स’ कार्यक्रमका वक्ताले नेपालमा उद्यमशीलता प्रवद्र्धनको आवश्यकता रहेको औंल्याएका छन् । ...

ग्रान्डी सिटीमा कार्यक्रम सम्पन्न

ग्रान्डी सिटीमा कार्यक्रम सम्पन्न

कान्तिपथस्थित ग्रान्डी सिटी अस्पतालले विश्व प्राथमिक उपचार दिवसको अवसर पारेर एक कार्यक्रम सम्पन्न गरेको जनाएको छ । ...

सेञ्चुरी बैंकद्वारा स्कुलमा पोसाक वितरण

सेञ्चुरी बैंकद्वारा स्कुलमा पोसाक वितरण

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकको बनेपा शाखाले विद्यार्थीलाई विद्यालय पोसाक वितरण गरेको छ । ...

हुवावेको ल्यापटपमा माइक्रोसफ्ट विन्डोज प्रयोग नहुने

हुवावेको ल्यापटपमा माइक्रोसफ्ट विन्डोज प्रयोग नहुने

हुवावेले आफ्ना ल्यापटपहरूमा लिनक्सको विशेष वितरण अर्थात् लिनसक डिपिन इन्स्टल गर्ने भएको छ ...

Ncell Footer Ad