द्वन्द्वपीडितको प्रश्न ‘न्याय' कहिले पाउने?

शुक्रबार, ०६ पुष २०७५, ०६ : ४८ सविता श्रेष्ठ

चितवन - चितवनको कालिका नगरपालिका वडा नम्बर २ पदमपुरकी सुनमाया तामाङलाई छोरा धनेको याद धेरै नै आउँछ। बूढाबूढी मात्र घरमा बस्ने भएकाले हरेक दिन छोरा सम्झिने गर्छन्। संकटकालको समयमा घरबाट लगिएको छ उनको १८ वर्षीय छोरा त्यसपछि फर्किएका छैनन्। छोरा वेपत्ता भएपछि सोधीखोजीमा हिँडेपनि उनले जानकारी पाएकी छैनन् ।

छोराको बारेमा कुरा गर्दा उनका आँखा रसाउँछन्। छोरा बेपत्ता भए पनि राहत पाउन सकेकी छैनन्। ‘नागरिकता पनि कम उमेरको राखेर बनाइयो,’ उनी भन्छिन्, ‘बूढाबूढीको जीवन चलाउन नी गाह्रो छ ।’ सुनमायाका छोरा धनेसँगै पदमपुरकै लिलादेवी भण्डारीका श्रीमान् श्यामबहादुर लोप्चन र सोमती प्रजाका श्रीमान् रामबहादुर प्रजालाई पनि लगिएको थियो। २०५९ साल भदौ ९ गते राति तिनै जनालाई एउटै गाडीमा राखेर लगिएको लिलादेवी बताउँछिन् ।

०६१ सालको जेठ १३ गते श्रीमान् बेपत्ता भएपछि ४० वर्षीय नानु गुनी दुई छोराछोरीसँग माईतीमा बस्दै आएकी छिन्। मकवानपुरको हेटौंडा बस्ने उनले धेरै फोरममा आफ्ना कुरा राखि सकिन्। जति बताए पनि केही नहुने भएकाले हिजोआज उनलाई द्वन्द्वका घटना सुनाउन पनि दिक्क लाग्छ ।

मकवानपुरको हेटौंडाका भक्तबहादुर रेग्मीले द्वन्द्वको समयमा श्रीमती गुमाए। तिहार मनाउन सलार्हीमा रहेको माईती जान लागेकी उनकी श्रीमती चढेको बसमा बम प्रहार भयो। घटनामा घाइते भएकी श्रीमतीको उपचारको क्रममा १४ दिनपछि मृत्यु भयो। ०५९ साल कार्तिक १८ गते भएको घटनामा पाँच वर्षिय छोरी र ३ वर्षीय छोरा पनि घाइते भए। दुबै छोराछोरीको अहिले पनि नियमित उपचार गरिराख्नु पर्ने उनी बताउँछन् ।
‘अनुहार र शरीरमा टाटा छन्,’ उनी भन्छन्, ‘हातका नङ डल्ला परेका छन् ।’ गएको वर्ष मात्र केश प्रत्यारोपण गरिएको उनले बताए। लेजर सर्जरी पनि गराएका छन्। छोराछोरी दुवैलाई घामपानीबाट बचाउनुपर्ने उनले सुनाए। दुवै स्नातक तह पढ्दैछन्। पढाई राम्रो भएर पनि खर्च अभावले टेक्निकल विषय पढाउन नसकेको उनी बताउँछन्। छोराछोरीको धेरै पीर लाग्ने भएकाले स्वास्थ्य उपचार, पढाईको व्यवस्था र रोजगारीको व्यवस्था गरिदिए जीवनयापन सजह हुने उनको भनाइ छ ।

‘हाम्रा कुरा धेरै ठाउँमा राखिसक्यौं’ उनी भन्छन्, ‘कहीँबाट केही हुँदैन, न्याय कहिले पाउने ?’ पर्साको पर्सागढी नगरपालिका वडा नम्बर ३ का केशवनाथ शुक्ला पनि द्वन्द्व पीडित हुन्। परिवारकै सदस्य गुमाएको पीडा उनीसँग नभएपनि आफ्नो धन, सम्पत्ति घर गुमाएका छन्। ०५८ सालको भदौ २३ गते उनको जिल्लामा चार वटा गाविसका सयौं घर लुटिए। बम पड्काउने र आगजनी गरियो। गाउँकै सात जनालाई एकै ठाउँमा हत्या गरिए। लठ्ठी, भाला र बन्दुकसहित आएका जुलुस सहितको समुहले उनको गाउँलाई नै तहसनहस बनाइदियो ।

घर नै गुमाएका उनीजस्ता सयौं परिवारले राहत पनि पाएनन्। ‘अपराध, अपराध नै हो, दोषीलाई सजायँ दिनुपर्ने हो’ उनी भन्छन्, ‘अहिले अपराधीलाई उम्काउने प्रयास गरिएको छ, हामी पीडितले न्याय पाउन गाह्रो छ ।’ ०६१ सालको जेठ १३ गते श्रीमान् बेपत्ता भएपछि ४० वर्षीय नानु गुनी दुई छोराछोरीसँग माईतीमा बस्दै आएकी छिन्। मकवानपुरको हेटौंडा बस्ने उनले धेरै फोरममा आफ्ना कुरा राखिसकिन्। जति बताए पनि केही नहुने भएकाले हिजोआज उनलाई द्वन्द्वका घटना सुनाउन पनि दिक्क लाग्छ ।

‘जिन्दगी त बर्बाद भैसक्यो’ उनी भन्छिन्, ‘खाटा बसेको घाउ कोट्याउने मात्र काम भएको छ ।’ उनलाई सन्तानको भविष्यको मात्र चिन्ता छ। बच्चालाई राम्रोसँग पढाउन पाए र उनीहरुले रोजगारी पाए मात्र पनि जीवन बिताउन सजिलो हुने उनी बताउँछिन्। एड्भोकेसी फोरम नेपालकी संस्थापक एवं मानवअधिकारकर्मी मन्दिरा शर्मा बेपत्ता पारिएका व्यक्तिको छानबिन, सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोग ऐनको संशोधन मस्यौदाले प्रस्तुत गरेको सजायको स्वरूपमा नै विभेद रहेको बताउँछिन् ।

दण्ड अपराधको गभिर्यतासँग तालमेल हुनुपर्ने भएपनि मस्यौदा दण्डको सिद्धान्त विपरित भएको उनले बताईन्। मस्यौदामा रहेको छुटको व्यवस्था अन्तराष्ट्रिय मापदण्डविपरीत भएको उनी बताउँछिन्। ‘दोषी आँफैंले अदालतमा गउर दोष कबुल गरेमा प्रचलित कानुनमा ७५ प्रतिशतसम्म सजाँय छुट र २५ प्रतिशत सजायँ खुला कारागारमा बिताउने व्यवस्था छ,’ उनी भन्छिन्, ‘अधिकतम तीन वर्षको सामुदायिक सेवाले दण्डलाई समेट्दैन ।’सरकारले ऐन संशोधनका लागि मस्यौदाका बारेमा सरोकारवाला द्वन्द्वपीडितसँगै विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधीसँग एड्भोकेसी फोरमले छलफल गर्दा पीडितले न्याय पाउनमा धेरै ढिलाई भएको गुनासो प्रमुख रहेको उनी बताउँछिन्। आयोग स्थापना गरेर काम नहुनु, परिपुरणको व्यवस्था नगरिनु र दोषीलाई उन्मुक्ति दिने प्रयास गरिनु गलत भएको भनाई आएको उनले बताइन् ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

घरको के को बनाउने भन्दा पनि घर बनाऊँदा के कस्तो कुरामा ध्यान दिनु भन्ने कुरा बढि महत्वपुर्ण हुन्छ । विधि...

डाबर नेपालको  रियल मिक्स्ड फ्रुट मसला

डाबर नेपालको रियल मिक्स्ड फ्रुट मसला

फ्रुट जुसको बजारमा आफ्नो बर्चस्व कायम गर्न सफल रियलले उपभोक्ताहरुलाई अझ बढी छनौट प्रदान गर्न चटपटा र स्पाइसी मसला स्वादका...

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

अग्नि ग्रुप अन्तर्गतको बालाजु अटो वक्र्स प्रा.लि.ले इटहरीमा महिन्द्रा गाडीहरुको लागि आधिकारिक सर्भिस सेन्टर स्थापना गरेको छ । नयाँ स्थापना...

हुवावे माथि गुगलको प्रतिबन्ध - हुवावेका स्मार्टफोनमा गुगलका एप्सहरू नचल्ने

हुवावे माथि गुगलको प्रतिबन्ध - हुवावेका स्मार्टफोनमा गुगलका एप्सहरू नचल्ने

यस अन्तर्गत प्लेस्टोर, जिमेल, गुगल म्याप्स, युट्युब र अन्य सम्पूर्ण गुगलका सेवाहरू पर्छन् ...

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक ( भिडियो )

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक ( भिडियो )

नेपाली आभुषण तथा मौलिक हस्तकलालाई बिश्वसामु उजागर गरि अन्तर्रा्ष्ट्रिय क्षेत्रमा निर्यात तथा प्रवद्र्धन गर्नुका साथै राजश्व अभिवृद्धि गर्ने अभिप्रायका साथ...

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो इन्डिया प्रा.लि.ले अरभिन्द इम्पोरियम प्रा.लि.को सहकार्यमा आफ्ना विभिन्न उत्पादनहरुको नेपाली बजारमा सेवा बिस्तार गरेको छ । विश्वका १५० राष्ट्रमा...

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी केहि एन्ड्रोइड र आइफोनका एपहरू ...

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सुनधारा स्थित सिभिल ट्रेड सेन्टरमा रहेको सिटिसी मोबाइल हबमा जेठ ३ गते शुक्रबारदेखि मोबाइल एक्सचेन्ज मेला सुरु भएको छ ।...