विदेशी पेन्सन खानेलाई वृद्धभत्ता

राज्यमाथि तीन अर्ब व्ययभार

शनिबार, ०१ मङि्सर २०७५, ०७ : १४ दीपेश केसी

काठमाडौं - विदेशबाट पेन्सन प्राप्त गर्दै आएका व्यक्तिलाई वृद्धभत्ता रोक्का गर्ने निर्णयलाई सरकारले उल्ट्याउँदा राज्यमाथि तीन अर्ब रुपैयाँको व्ययभार थपिएको छ।

सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम सञ्चालन कार्यविधि २०७५ मा व्यवस्था भएअनुसार कुनै पनि प्रकारको पेन्सन प्राप्त गर्ने व्यक्तिले वृद्धभत्ता नपाउने उल्लेख थियो । तर, मन्त्रिपरिषद्को असोज २१ को बैठकले उक्त व्यवस्था उल्ट्याएर विदेशी पेन्सनवालालाई पनि वृद्धभत्ता दिने निर्णय गरेपछि राज्यमाथि व्ययभार थपिएको हो । ‘सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम सञ्चालन कार्यविधि २०७५ को परिच्छेद–३ दफा ९ को उफदफा ‐२) को व्यवस्था हाललाई कार्यान्वयन नगर्ने । यस सम्बन्धमा सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम सञ्चालन कार्यविधि ‐संशोधन सहित) २०७२ को परिच्छेद–३ दफा ८ को व्यवस्थालाई निरन्तरता दिने’ मन्त्रिपरिषद्को निर्णयपछि मुख्यसचिव लोकदर्शन रेग्मीद्वारा हस्ताक्षर गरिएको पत्रमा उल्लेख छ।

विदेशी पेन्सन बुझ्नेले वृद्धभत्ता नपाउँदा भोट बैंक घट्ने निष्कर्ष साथ ओली सरकारले सस्तो लोकप्रियताका लागि राज्यमाथि व्ययभार थप्ने निर्णय गरेको होे । विभिन्न मुलुक र नियोगमा काम गरेका एक लाखभन्दा बढी नेपालीले पेन्सन वा अन्य सुविधा लिँदै आएका छन् । उनीहरूलाई वृद्धभत्ता नदिने कार्यविधि उल्ट्याएर सरकारले दिने निर्णय गरेको हो।

निर्णय कार्यान्वयनका लागि असोज २४ गते केन्द्रीय पञ्जीकरण विभागले देशभरका स्थानीय तहका कार्यालयलाई परिपत्र गरेको छ । निर्णयबारे संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री लालबाबु पण्डितले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । उनले भने, ‘मन्त्री भएकाले मन्त्रिपरिषद्को निर्णयलाई काट्न मिल्दैन तर पेन्सन खानेलाई वृद्धभत्ता दिने व्यवस्था ठिक होइन।’

राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण विभागका अनुसार विदेशी पेन्सन र वृद्धभत्ता दुवै लिँदै आएका ४५ हजार व्यक्तिको पहिचान गरी नाम काटिसकिएको थियो । यीमध्ये भारतीय सेनाबाट सेवानिवृत्त भएकाहरूको संख्या अधिक थियो । भारतीय भूतपूर्वगोर्खा सैनिकको संख्या एक लाखभन्दा बढी छ।

भारतले भूतपूर्व गोर्खा सैनिकको पेन्सनका लागि चालु आर्थिक वर्ष ‐२०१८/१९) मा ४८ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ छुट्याएको छ । भारतको सरकारी र निजी सेवामा काम गरेर पेन्सन पाउनेको संख्या हजारौं छ । अन्य देशबाट पेन्सन खाने नेपाली पनि धेरै छन्।

पञ्जीकरण विभागले विगतमा नाम काटेको ४५ हजारलाई पेन्सन दिन रोकेको भएमात्र पनि वार्षिक प्रतिव्यक्ति २४ हजारका दरले वृद्धभत्ता कुल एक अर्ब ८ करोड जोगिन्थ्यो । विभाग स्रोतका अनुसार विदेशी पेन्सन लिँदै आएको पहिचान गर्दै एक लाखभन्दा बढीको नाम वृद्धभत्ता सूचीबाट काटिने क्रममा थियो । तीन अर्ब रुपैयाँ बराबरको व्ययभार कम हुने आँकलनसमेत गरिसकिएको थियो । तर, सरकारको पछिल्लो निर्णयले विदेशी पेन्सन बुझ्नेले पनि वृद्धभत्ता पाउने अवस्था बन्यो । भारत, बेलायत, सिंगापुर, ब्रुनाईलगायतका मुलुकका साथै विदेशी नियोगमा सेवा पु-याएका एक लाखभन्दा बढी नेपालीले पेन्सन वा अन्य सुविधा लिँदै आएका छन्।

विदेशी पेन्सन बुझ्नेले पनि वृद्धभत्ता नपाउँदा भोट बैंक घट्ने निष्कर्षका साथ ओली सरकारले सस्तो लोकप्रियताका लागि राज्यमाथि व्ययभार थप्ने निर्णय गरेको होे । यो निर्णय गराउन वृद्धभत्ताको जस लिँदै आएको तत्कालीन एमालेका प्रभावशाली नेताहरूको दबाब परेको बुझिएको छ।

पूर्व सचिव किशोर थापा वर्तमान सरकारले लोकप्रिय हुने नाममा राज्यमाथि भार बढाउने र समस्या थप्ने क्रियाकलाप गरेको बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘यस्ता गतिविधि लोकप्रियता कमाउन गरिएका हुन्छन् । तर राज्यलाई भविष्यमा चुनौती बढ्न सक्छ।’

संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री लालबाबु पण्डित विदेशी पेन्सनवालालाई सामाजिक सुरक्षा भत्ता दिने व्यवस्था रोक्ने ऐन हाललाई रोक्ने मन्त्रिपरिषद्को निर्णय अज्ञानतावश नगरिएको बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘कहिलेकाहीं व्यावहारिक समस्यासमेत आउने रहेछ ।’ कस्तो समस्या भन्ने प्रश्नमा भने पण्डितले स्पष्ट पारेनन्।

राजपत्रमा उल्लेख भएअनुसार सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम सञ्चालन कार्यविधि २०७५ को परिच्छेद ३ दफा ३ को उपदफा २ को व्यवस्था हाललाई कार्यान्वयन नगर्ने भनिएको छ । परिच्छेद ३ मा लाभग्राहीको अभिलेख शीर्षकमा दफा २ मा सरकार वा सरकारबाट मान्यता प्राप्त राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्था वा नेपाल सरकारसँग सम्बन्ध स्थापित भएका मित्रराष्ट्र वा तिनका निकायबाट मासिक रूपमा तलब, भत्ता, पेन्सन वा यस्तै प्रकारका अन्य कुनै मासिक सुविधा पाइरहेका व्यक्तिहरूले सामाजिक सुरक्षा भत्ता पाउनेछैनन् । मन्त्री पण्डित आफू यसैको पक्षमा रहेको बताउँछन् । उनले भने, ‘बिस्तारै जाने बाटो ऐनमा उल्लेख भएअनुसार पेन्सनवालालाई सामाजिक सुरक्षा भत्ता नपाउने व्यवस्थामै हो।’

सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा सामाजिक सुरक्षा भत्ताका लागि मात्र ४१ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ छुट्याएको छ । मासिक अधिकतम तीन हजार देखि न्यूनतम चार सय रुपैयाँसम्म सामाजिक सुरक्षा भत्ता पाउनेको संख्या मुलुकमा करिब २६ लाख छ । पाउनेले थोरै पाएको देखिए पनि लिनेको संख्या उल्लेख्य रहेकाले राज्यमाथि व्ययभार थपिएको हो । त्यसमाथि, सैद्धान्तिक रूपमा नपाउनुपर्नेले पनि लिइदिँदा भत्ताको महŒव घट्ने खतरा बढेको हो । विदेशी पेन्सन लिनेले वृद्धभत्ता लिँदा भविष्यमा पूर्व राष्ट्रसेवकहरूले पनि माग गर्न सक्ने बताउँछन् पूर्व सचिव थापा । उनी भन्छन्, ‘सैद्धान्तिक रूपमा विदेशी पेन्सन पाउनेले सामाजिक सुरक्षा भत्ता पाउने र स्वदेशमा पाउनेले किन नपाउने भन्ने प्रश्न उठ्न सक्छ।’

मासिक २० हजारदेखि एक लाख रुपैयाँभन्दा बढी पेन्सन वा भत्ता बुझ्दै आएकाहरूले समेत वृद्धभत्ता बुझ्ने गर्नु गम्भीर विषय हो । अन्तर्राष्ट्रिय नियोगहरूमा लामो समय काम गरेर निवृत्त भएकाले आकर्षक पेन्सन बुझ्दै आएका छन्।

विगतमा आवश्यक नपरेकाहरूले समेत वृद्धभत्ता पाइरहेको विषय उठेपछि अघिल्लो सरकारले सुधारका लागि भन्दै कार्यविधि तयार पारेको थियो । भोटको राजनीति र राजनीतिक स्वार्थका कारण यसलाई उल्टाउने गतिविधि हुनु गम्भीर विषय हो।

तीन अर्बले के बन्छ

राज्यले प्रत्येक वर्ष अनावश्यक व्यक्तिहरूलाई सामाजिक सुरक्षा भत्ता दिँदा तीन अर्बभन्दा बढी खर्च भइरहेको छ । यो रकमले देशका विभिन्न स्थानमा एक विद्यालय भवन बराबर पाँच करोड रुपैयाँ खर्च गर्दा पनि कम्तिमा ६० वटा माध्यमिक विद्यालयका नयाँ भवन बन्छन् । कैयन् विद्यालयहरू नयाँ भवन नबन्दा अप्ठ्यारोमा छन्।

तीन अर्ब रुपैयाँले प्रतिभवन एक करोड खर्च गर्दा देशभर कम्तीमा तीन सयवटा पक्की स्वास्थ्य चौकी बन्छ । राज्यले सामाजिक विकासका क्षेत्रमा यो रकम खर्च ग¥यो भने रकमको सदुपयोग हुन्छ । विदेशी सहयोग माग्दै हिँड्ने तर स्वदेशको रकम जथाभाबी खर्च गर्ने प्रवृत्तिले ‘सुनको कचौरा बोकेर मागी हिँड्ने’ मगन्तेको कोटीमा देशलाई पु-याइएको छ।






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सोल्टिमा भारतीय मुघ्लाई "फूड फेस्टिभल"

सोल्टिमा भारतीय मुघ्लाई "फूड फेस्टिभल"

मुघ्लाई खानका पारखीहरुलाई लक्षित गर्दै सोल्टी होटेलले मुघ्लाई फूड फेस्टिवलको आयोजना गरेको छ। उक्त फूड फेस्टिवल यहि श्रावण ३१ देखि...

सबैभन्दा उत्कृष्ट सेल्फी क्यामरा भएको स्मार्टफोन !

सबैभन्दा उत्कृष्ट सेल्फी क्यामरा भएको स्मार्टफोन !

सबैभन्दा राम्रो फोटो खिच्ने मुख्य क्यामरा भएको र सबैभन्दा राम्रो सेल्फी खिच्ने सेल्फी क्यामरा भएको स्मार्टफोन! ...

महालक्ष्मी विकास बैंकको शाखा विस्तार

महालक्ष्मी विकास बैंकको शाखा विस्तार

महालक्ष्मी विकास बैंकले सुनसरीको धरान उप–महानगरपालिका वडा नम्बर–९, पुतलीलाइनमा शाखा विस्तार गरी बैंकिङ कारोबार सुरु गरेको छ । ...

दसैंमा केएनपीले फेरि ल्यायो रंगमा दंग

दसैंमा केएनपीले फेरि ल्यायो रंगमा दंग

जापानको सर्वोत्कृष्ट हेल्थी होम पेन्ट केएनपीले दसैंको शुभ अवसर पारेर पुनः एक पटक ‘रंगमा दंग’ योजना सार्वजनिक गरेको छ ।

बेलुन उडानको बुकिङ्ग सुरु

बेलुन उडानको बुकिङ्ग सुरु

वर्ष २०२० लाई लक्षित गरि गत वर्षदेखि व्यवसायिक उडान सुरु गरेको बेलुन नेपालले यो वर्षको पर्यटकीय सिजन सुरुसँगै आगामी सेप्टेम्बर...

कलैयामा माछापुच्छ्रेको १३०औं शाखा

कलैयामा माछापुच्छ्रेको १३०औं शाखा

माछापुच्छ्रे बैंकले कलैया उपमहानगरपालिकामा–१ मा नयाँ शाखा मंगलबारदेखि सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

रोजगार व्यवसायीलाई सेञ्चुरी बैंकको  ग्यारेन्टी

रोजगार व्यवसायीलाई सेञ्चुरी बैंकको  ग्यारेन्टी

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकले विपे्रषणसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्ने वैदेशिक रोजगार व्यवसायीलाई बैंक ग्यारेन्टी सुविधा दिने निर्णय गरेको छ । ...

जिएसएमए र एनसेलद्वारा ‘स्टार्ट अप कोलाबोरेसन वर्कसप’

जिएसएमए र एनसेलद्वारा ‘स्टार्ट अप कोलाबोरेसन वर्कसप’

विश्वभरका मोबाइल सेवा प्रदायक कम्पनीहरुको छाता संगठन जिएसएमए (जिएसएमए एसोसियसन) ले एनसेलसँगको सहकार्यमा नेपाली स्टार्ट अपहरुका लागि एक दिने ‘स्टार्ट...

Ncell Footer Ad