पौस्टिक अन्न कोदो लोप हुँदै

शनिबार, ०८ असोज २०७३, ०९ : ४५ नागरिक

बिरा गडाल

बैतडी–आधा दशक अघिसम्म भटना–७, खुतुडीका जनकराज भट्टको खेतमा प्रशस्तै कोदो फल्थ्यो तर आजभोलि गाउँमा यसको बीउसम्म पाउन समस्या छ । पछिल्लो समय किसानले कोदो खेती गर्न छोडेपछि यो अन्न लोप हुँदै गएको छ ।

कोदोको महत्व थाहा नहुँदा यसको खेतीप्रतिको आकर्षण घट्दै गएको हो । पाँच÷सात वर्षअघिसम्म जिल्लाका अधिकांश लेकाली भेगमा प्रशस्त कोदो फल्थ्यो आजभोलि किसानले लगाउन छोडेपछि बीउसम्म पाउन मुस्किल हुने गरेको
कुवाकोटका–६ का वीरेन्द्रसिंह बोहरा बताउँछन् । कोदो बालीप्रति किसानको आकर्षण घटेकाले यस्तो अवस्था आएको उनको भनाइ छ । कोदो खेती गर्दा धेरै मलजल  र गोडमेल गर्नु पर्दैन ।

गाउँघरमा कोदोको महत्व नबुझदा यो अन्नलाई गरिबले खाने भन्दै घृणाको रुपमा हेरिने बोहराले बताए । औषधिका रुपमा समेत प्रयोग हुने कोदोलाई पोषिलो अन्नका रुपमा लिइन्छ । पहिला वर्षे खेतीका रुपमा लगाइने कोदो अहिले देख्नै मुस्किल भएको  स्थानीय किसान बताउँछन् । किसानले विस्तारै खेती गर्न छाडेपछि गाउँमा कोदो अभाव हुँदै गएको हो ।

कुवाकोटकी लालमती बोहराले भनिन्, ‘यस पटक पाँच रोपनी खेतबारीमा कोदो लगाएकी छु तर पहिला बीउ खोज्नै समस्या भयो ।’
कोदो अन्य बालीभन्दा लाभदायक भए पनि आकर्षण भने घट्दै गएको छ । सहरीकरणसँगै मान्छेमा अल्छिपना बढ्दै गएको छ । भटनाका किसान अम्भादत्त भट्टले भने, ‘गाउँघरमा हेपिएको कोदो अहिले सहरबजारतिर खोजीखोजी खान थालिएको छ तर हामीले यसको महŒव थाहा नपाउँदा र काम गर्न अल्छीले लगाउन छाडेका छौं, आफ्नै खेतबारीमा फलाउन सकिने कोदो किनेर खानुपर्ने अवस्था छ ।’
पहिला पहिला खेतमा लटरम्म फल्ने कोदो अहिले औषधिका लागि समेत पाउन मुस्किल भएको उनी बताउँछन् ।

सडक सञ्जाल विस्तारसँगै तराईबाट पहाडमा चामल, गहुँलगायत अन्न भित्रिन थालेपछि पोसिला कोदो, फापर, जौं जस्ता स्थानीय अन्नप्रतिको आकर्षण घट्दै गएको हो । स्वास्थ्यका लागि बढी फाइदाजनक अन्न फलाउन छाडेर बजारमा पाइने प्याकेटका तयारी खाजा खान थालेपछि एकातिर स्थानीय अन्न लोप हुँदै छन् भने अर्कोतिर मानिसमा अनेक किसिमका रोगको संक्रमण बढन थालेको छ । ‘हामी पोलिस गरेकोे चम्किलो चामल, दालमा लोभिन्छौं,’ उद्योग वाणिज्य संघका उपाध्यक्ष खिमानन्द भट्टले भने, ‘गाउँघरमै हुने पोसिलो अन्न भने लगाउन छाडेका छौं ।’
धान, गहुँ र मकै जस्तै कोदोलाई किसानले महत्व नदिएका कारण यो लोप हँुदै गएको जिल्ला कृषि विकास कार्यालयका वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत कमलेश तिवारी बताउँछन् । कार्यालयका अनुसार जिल्लाको शिवलिंग, चौखाम, थलाकडा, कुवाकोट, भटना, शिखरपुर, सिद्धेश्वर, सिद्धपुर, कैलपाललगायत क्षेत्रमा कोदो खेती गरिन्छ । उच्च पहाडी भेगमा मुड्के र डल्ले, मध्य पहाडमा डल्ले र झाँप्रे तथा तराईमा झाँप्रे जातको कोदो उत्पादन गर्न सकिने तिवारीको भनाइ छ । मुड्के जातको कोदो स्वादका हिसाबले उत्तम मानिन्छ ।

परम्परागत रुपमै कोदोको ढिँडो, रोटी, पुवा र खोले बनाएर खाने चलन छ । सहरबजारमा कोदोको सुप बनाएर खाने गरिन्छ । कोदोबाट बिस्कुट, पाउरोटी जस्ता बेकरी पनि बनाइन्छ । जाडोयाममा कोदोको पिठोमा मसला वा मासु मिसाएर खोले खाने चलन छ । कोदो बालबालिकाका लागि उत्तम मानिन्छ ।

कोदो पौस्टिक आहारका रुपमा सबैभन्दा राम्रो बाली भएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका प्रमुख डा. गुणराज अवस्थी बताउँछन् । उनले भने, ‘कोदोको महत्वबारे थाहा नहुँदा खेती गर्ने चलन हराएको छ ।’ उच्च रक्तचाप र मधुमेहका बिरामीका लागि कोदोका परिकारले बढी हित गर्छ ।

 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

कम्प्युटरको बिक्रिमा अनपेक्षित वृद्धि

कम्प्युटरको बिक्रिमा अनपेक्षित वृद्धि

लिनोभो, डेल र एचपीको बिक्रि बढ्ने क्रममा - एप्पलको बिक्रि तल खस्किदै ...

आइफोन ११ मा छ सजिलै स्क्रिन स्क्र्याच हुने समस्या

आइफोन ११ मा छ सजिलै स्क्रिन स्क्र्याच हुने समस्या

११०० भन्दा बढी प्रयोगकर्ताले आफ्नो नयाँ आइफोन ११को डिस्प्ले खरिदको एक दुई दिन मै स्क्र्याच हुन थालेको भन्दै गुनासो गरेका...

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनि लिमिटेडले उपत्यकाका राम शाहपथ, थापाथली, नख्खु, जावलाखेल, भक्तपुरलगायतका स्थानमा पाँच स्थानमा पसल सञ्चालन गरेको छ...

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

लामो समयदेखि कपडा व्यवसायमा संलग्न रुपेश पाण्डेले पछिल्लो समय ब्रान्डेड कपडा ल्याएर बिक्री गर्दै आएका छन् । ...

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भारतबाट भन्सार छली चोरी पैठारी गरी नेपाल ल्याएको करिब डेढ लाखको चिनी प्रहरीले बरामद गरेको छ । ...

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

राष्ट्रिय बिमा कम्पनीले थप नयाँ दुई बिमालेख बजारमा ल्याउने भएको छ । ...

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकले लगानीकर्तालाई १७.८९ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । ...

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कायम मुकायम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) मा चन्द्रशेखर खड्का नियुक्त भएका छन् । ...

Ncell Footer Ad