सामन्ती संस्कार

मङ्गलबार, ०६ कार्तिक २०७५, १० : ५८ सम्पादकीय

अरूको इज्जत राख्दा आफ्नो इज्जत बढ्छ । वास्तवमा अरूप्रति दर्शाइएको सम्मान चारैतिर पहाडले घेरिएको खोचमा जस्तो शब्द उच्चारण गर्यो, त्यस्तै आफ्नो कानमा प्रतिध्वनित हुन्छ । इज्जत यथार्थमा त्यस्तै प्रतिध्वनि बनेर आउँछ, हाम्रा समीपमा । नागरिक चेतनाको उच्चरूप हो लोकतन्त्र । लोक अर्थात् आम नागरिकको शासन व्यवस्था।

नागरिक सर्वोच्चताबाट लोकतान्त्रिक उच्चता प्राप्त हुन्छ । त्यही भएर जनताका छोराछोरी शासनको उच्चतामा पुग्छन् । जन्मका आधारमा होइन नागरिक अभिमतका आधारमा शासक छानिने व्यवस्था लोकतन्त्र हो । नागरिकबाटै छानिएर गएका व्यक्तिमा सामन्ती व्यवहार हुँदैन भन्ने अपेक्षा हुनु स्वाभाविक हो । जनस्तरबाट निर्वाचित भई गएका व्यक्तिमा जब सामन्ती संस्कार प्रतिविम्बित हुन थाल्छ तब नागरिक चेतनामा ठेस पुग्छ ।

हाम्रो मुलुक लामो समयसम्म सामन्ती प्रभावमा रहेको अनुभव अझै धेरैलाई छ । त्यो स्थितिबाट प्रस्थान हामी सबैले खोजेको हो । यसैकारण पटक–पटक मुलुकले परिवर्तनका पदचापलाई सुनेको छ । परिवर्तनको त्यही उत्कट अभिलाषाले मुलुकलाई लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थामा ल्याइपुर्याएको हो । कुनै वंशमा जन्मेकै आधारमा शासन गर्ने अवस्थाबाट अग्रगामी यात्राको थालनी २०६२–०६३ को जनआन्दोलनपछि भएको हो । राजतन्त्रका ठाउँमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाको उद्देश्यबारे थप प्रस्ट्याइरहनु पर्दैन । लोकतन्त्र संस्कार पनि हो । संस्कारबाटै यसले सम्पुष्ट हुने मौका पाउँछ । लोकतान्त्रिक संस्कार भएन भने संविधानमा जतिसुकै ठूला उद्देश्य उल्लेख गरे पनि यथार्थमा अनुभूत गर्न पाइनेछैन।

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीका हातबाट टीका लगाउन पुगेका विशिष्ट नागरिक र उच्च पदस्थ व्यक्तिहरूमाथि भएको व्यवहार अहिले सामाजिक सञ्जालमा सर्वत्र चर्चाको विषय बनेको छ । बडादसैँको उपलक्ष्यमा अखबारहरूको प्रकाशन स्थगित भएका बेला यस प्रसंगले सार्वजनिक चर्चालाई मुखरित गरेका छन् । र, यो घरघरको छलफलको विषय बनेको छ । पूर्व प्रधानन्याायाधीश गोपाल पराजुलीले दुई घुँडा टेकेर राष्ट्रपति भण्डारीका हातको टीका थापेको तस्बिरले मुलुकलाई लज्जित तुल्याएको छ । राज्यका तीन अंगमध्ये एक न्यायपालिकाको प्रमुख भइरहेका व्यक्तिको यो हुर्मतले जनमानसमा सकारात्मक सन्देश गएको छैन।

पराजुलीको बहिर्गमनसँग एउटा असजिलो इतिहाससमेत जोडिएको छ । तर, उनलाई दुई घुँडा टेकाएर टीका प्रदान गरेर राष्ट्रपति भण्डारीको इज्जत बढेको छैन।

यो तस्बिर सार्वजनिक भएपछि पराजुलीले आपत्तिसमेत प्रकट गरेका छन् । ‘सत्यतथ्य नबुझी फेसबुकमा जथाभावी फोटाहरू विकृत तबरबाट राख्नु र कसैको उपहास गर्नु कानुनतः अपराध हुन्छ र त्यो कार्य शिष्टाचारीहरूको मर्यादा र नैतिकताले दिँदैन,’ उनले आफ्नो फेसबुकमा उल्लेख गरेका छन् । यो तस्बिर सार्वजनिक हुँदा पराजुलीले आफूमाथि उपहास भएको महसुस गरेका हुन सक्छन् । तर, यथार्थमा यो तस्बिरले हाम्रो राष्ट्रपति संस्थाकै उपहास गरेको छ । जसको परामर्शमा राष्ट्रपति कार्यालयले विशिष्ट नागरिकको उपहास हुने गरी टीका ग्रहणको व्यवस्थापन मिलायो त्यो आफैँमा आपत्तिजनक छ । भलै पराजुलीको बहिर्गमनसँग एउटा असजिलो इतिहाससमेत जोडिएको छ । तर, उनलाई दुई घुँडा टेकाएर टीका प्रदान गरेर राष्ट्रपति भण्डारीको इज्जत बढेको छैन।

प्रहरी महानिरीक्षक सर्वेन्द्र खनालले एउटा घुँडा टेकेर टीका थापिरहेको दृश्यले पनि त्यसै गरी मुलुकबासीलाई लज्जित तुल्याएको छ । एउटा नागरिक आफ्नो लगनबाट त्यो स्थितिमा पुगेको हुन्छ । र, त्यस्ता नागरिकको मान मर्दनबाट तिनलाई होइन त्यस्तो व्यवहार गर्ने संस्थालाई घाटा हुन्छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, अन्य मन्त्रीहरूलाई कुर्सीमा बसाएर टीका ग्रहण गर्न सक्ने राष्ट्रपति कार्यालयले अन्यलाई घुँडा टेक्नुपर्ने अवस्था सिर्जना गरिनु किमार्थ पनि उचित कार्य होइन । राष्ट्रपति भण्डारीको पछिल्लो कार्यकालमा उनलाई थप बद्नाम बनाउन त्यहाँको संरचनाबाटै यस किसिमको षड्यन्त्र भएको हुन सक्छ । तर, यो स्थिति देखेपछि राष्ट्रपति आफैँलाई पनि अप्ठ्यारो लाग्नुपर्ने हो।

वास्तवमा राष्ट्रपतिबाट टीकाटालो गर्ने, त्यही परम्परालाई प्रधानमन्त्रीले पनि अघि बढाउने र हरेक कार्यालयका हाकिमले पनि त्यसैलाई दोहो¥याउने हो भने हामो महान् चाड दसैँ परिवार र आफन्तजनसँगको चाड रहनेछैन । बरु यो एउटा चाकडीको अवसरका रूपमा अनूदित हुने निश्चित छ । दसैँमा उच्च पदस्थका हातको टीका थाप्न नजानेमाथि सत्ताले वक्रदृष्टि राख्ने खतरा उत्पन्न भएको छ । मुलुकले धर्म निरपेक्षतालाई अंगीकार गरेको छ।

यसमा ‘टीका बक्स हुने’ परम्पराको निरन्तरताको अपेक्षा गरिएको थिएन । कसैलाई इच्छा हुन्छ भने लगाइदिए हुन्छ । तर, जुन हिसाबले यसपटक टीक लगाउँदा नागरिकबीच विभेद गरिएको छ, यसले हाम्रो लोकतन्त्रमा असल परम्पराको थालनी गर्न सक्दैन । शासक र शासितबीचको भेदको परिकल्पना हाम्रो व्यवस्थाले गरेको होइन । तर, शासनमा हुनेहरूले आफूलाई सामन्ती शासन व्यवस्थामाझैँ नक्कल गर्न थाल्नु चिन्ताको विषय हो । यो सामन्ती संस्कारमा सुधार अपरिहार्य छ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

टिकटकले मोटा र अशक्त प्रयोगकर्ताहरूको भिडियोलाई लुकाउने गरेको भेटियो !

टिकटकले मोटा र अशक्त प्रयोगकर्ताहरूको भिडियोलाई लुकाउने गरेको भेटियो !

टिकटकले मोटा र अशक्त प्रयोगकर्ताको भिडियो लुकाउने तरिका दीर्घकालीन योजना नभएको दाबी गरेको छ ...

म्याथको हिसाब गर्न क्यामराले फोटो खिचे पुग्ने !

म्याथको हिसाब गर्न क्यामराले फोटो खिचे पुग्ने !

यस एपले प्राथमिक तह, माध्यमिक र उच्च माध्यमिक तहका हिसाबहरूलाई अटोमेटिक समाधान गर्न सक्नेछ ...

सेञ्चुरी बैंकको साक्षरता अभियान

सेञ्चुरी बैंकको साक्षरता अभियान

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकको चरीकोट शाखाले दोलखा चेम्बर अफ कमर्ससँगको आयोजनामा एकदिने वित्तीय साक्षरता आधारभूत कर्जा, लेखा तथा करसम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन...

रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–दशौँ एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्डको तयारी पूरा

रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–दशौँ एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्डको तयारी पूरा

नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघले विभिन्न ३६ विधामा रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–१० औं एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्ड वितरण गर्ने भएको छ । ...

ओपोले प्राविधिक भिजन प्रस्तुत गर्ने

ओपोले प्राविधिक भिजन प्रस्तुत गर्ने

ओपोले डिसेम्बर १०का दिन चीनको शन-छानामा पहिलो ओपो ईन्नोडेको आयोजना गर्ने घोषणा गरेको छ। ...

सनफ्लोको उपहार हस्तान्तरण

सनफ्लोको उपहार हस्तान्तरण

सनफ्लो ब्रान्ड तेलको उपहार योजनाको दोस्रो लक्की ड्र कार्यक्रमका विजेतालाई हिराको हार र हिराका अन्य उपहार हस्तान्तरण गरिएको उत्पादत कम्पनी...

बयलबासमा प्रभु बैंक

बयलबासमा प्रभु बैंक

प्रभु बैंकले सर्लाहीको ईश्वरपुर नगरपालिका, वडा नम्बर ६, बयलबासमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच सम्झौता

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच सम्झौता

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच कर्णाली र सुदूर पश्चिम प्रदेशमा सूचना महामार्ग निर्माण गर्न समझदारी भएको छ । ...

Ncell Footer Ad