‘बलि हिंसा हैन’

बिहिबार, ०१ कार्तिक २०७५, २० : ३३ नागरिक

349


प्रियंवदा काफ्ले (पुराणाचार्य)
सह–प्राध्यापक 
वाल्मीकि विद्यापीठ 

दसैँ धार्मिक सामाजिक, सांस्कृतिकसँगै पछिल्लो समय राजनीतिक पर्वका रुपमा पनि विकसित भएको छ । दसैँका बारेमा देवी भागवतमा उल्लेख छ । यो पौराणिक कालबाट नै सुरु भएको पाइन्छ । कतिपयले रामको समयमा त्रेता युगबाट सुरु भएको पनि मानिन्छ । 

देवी भागवतमा नवरात्रको व्रतको विधानका बारेमा उल्लेख छ । देवी भागवतमा शरद काल र वसन्त कालमा दसैँ मनाउने उल्लेख छ । मौसम परिवर्तन हुने समयमा यमदस्टको दाराले मानिस बिरामी पनि हुने भएकाले रोग नलागोस् भनेर पनि दसैँको सुरुवात भएको देखिन्छ । पूजा गर्दा देवीलाई प्रसाद चढाउनु पर्ने भएकाले खानपानको चलन सुरु भएको हो । 

घटस्थापनाको दिन घट स्थापना गरिन्छ । घट भनेको कलश हो । पूर्वीय समाज समृद्ध समाज पनि हो । घटस्थापनामा दीप, कलश, गणेश स्थापना गरिन्छ । त्यहाँ चढाइएका धान, जौ उम्रियो त्यसैलाई जमरा भनियो । तर अहिले छुट्टै पनि जमरा राख्ने चलन छ । 

पौराणिक पाठ पनि गरिन्छ । नवरात्रसम्म पूजा गरिन्छ । फूलपातीको दिन फूलपात भिङ्खयाउने चलन छ । राजाले गोरखाबाट नुवाकोट हुँदै दौडिएर फूलपाती भिङ्खयाउने चलन छ । 

फूलपातीमा पनि बढाइ गर्ने धार्मिक महङ्खव छ । फूलपातीलाई सप्तमी पनि  भनिन्छ । अष्टमी तथा नवमीमा देवीलाई बलि दिने चलन छ । 

नवमीको बलि अझ राम्रो भनिन्छ । बलि दिँदा मांशभक्षीले पशु बलि दिइन्छ भने शाकाहारीले नरिवल लगायतको बलि चढाउने चलन छ । जसले जे भोजन गर्ने हो, त्यही भोजन देवीलाई चढाउने धार्मिक मान्यता छ । मासु खानेले पशु चढाउँछन् ।

देवीलाई चढाउने बलि हिंसा हैन भन्ने देवी भागवतमा उल्लेख । ती पशु स्वर्गमा पुग्छन् भनिएको छ । महिलालाई शक्तिका रुपमा पूजा गरिन्छ । 

दशमीका दिन नवदुर्गाको विसर्जन गरिन्छ । देवी विसर्जन गर्दा गरिएको पूजाको टीको प्रसादका रुपमा लाउने चलनबाटै दशमीका दिन टीका लाउने प्रचलनको सुरुवात भएको हो । 

मान्यजनसँग टीका लगाउने हिन्दू परम्पराबाटै सुरु भएको हो । शान्तिको प्रतीक भएकाले सेतो टीका लाउन थालिएको हो । सुरुवाती समयमा सेतै टीका लगाइथ्यो । पछि मात्रै रातो टीकाको चलन आएको हो । 

सत्यको प्रतीकका रुपमा रहेकी दुर्गा माताले दुष्टताको प्रतीकका रुपमा दानवराज मैषासुरको बध गरेको प्रसंगलाई उठाइएको छ भने कतिपयले भगवान् रामले शक्तिकी प्रतीक दुर्गाको आराधना प्राप्त गरी शक्तिले रावणमाथि विजय प्राप्त गरेको घटनासँग दसैँलाई जोडेर हेरिएको पाइन्छ । 







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

Ncell Footer Ad