‘बलि हिंसा हैन’

बिहिबार, ०१ कार्तिक २०७५, २० : ३३ नागरिक

349


प्रियंवदा काफ्ले (पुराणाचार्य)
सह–प्राध्यापक 
वाल्मीकि विद्यापीठ 

दसैँ धार्मिक सामाजिक, सांस्कृतिकसँगै पछिल्लो समय राजनीतिक पर्वका रुपमा पनि विकसित भएको छ । दसैँका बारेमा देवी भागवतमा उल्लेख छ । यो पौराणिक कालबाट नै सुरु भएको पाइन्छ । कतिपयले रामको समयमा त्रेता युगबाट सुरु भएको पनि मानिन्छ । 

देवी भागवतमा नवरात्रको व्रतको विधानका बारेमा उल्लेख छ । देवी भागवतमा शरद काल र वसन्त कालमा दसैँ मनाउने उल्लेख छ । मौसम परिवर्तन हुने समयमा यमदस्टको दाराले मानिस बिरामी पनि हुने भएकाले रोग नलागोस् भनेर पनि दसैँको सुरुवात भएको देखिन्छ । पूजा गर्दा देवीलाई प्रसाद चढाउनु पर्ने भएकाले खानपानको चलन सुरु भएको हो । 

घटस्थापनाको दिन घट स्थापना गरिन्छ । घट भनेको कलश हो । पूर्वीय समाज समृद्ध समाज पनि हो । घटस्थापनामा दीप, कलश, गणेश स्थापना गरिन्छ । त्यहाँ चढाइएका धान, जौ उम्रियो त्यसैलाई जमरा भनियो । तर अहिले छुट्टै पनि जमरा राख्ने चलन छ । 

पौराणिक पाठ पनि गरिन्छ । नवरात्रसम्म पूजा गरिन्छ । फूलपातीको दिन फूलपात भिङ्खयाउने चलन छ । राजाले गोरखाबाट नुवाकोट हुँदै दौडिएर फूलपाती भिङ्खयाउने चलन छ । 

फूलपातीमा पनि बढाइ गर्ने धार्मिक महङ्खव छ । फूलपातीलाई सप्तमी पनि  भनिन्छ । अष्टमी तथा नवमीमा देवीलाई बलि दिने चलन छ । 

नवमीको बलि अझ राम्रो भनिन्छ । बलि दिँदा मांशभक्षीले पशु बलि दिइन्छ भने शाकाहारीले नरिवल लगायतको बलि चढाउने चलन छ । जसले जे भोजन गर्ने हो, त्यही भोजन देवीलाई चढाउने धार्मिक मान्यता छ । मासु खानेले पशु चढाउँछन् ।

देवीलाई चढाउने बलि हिंसा हैन भन्ने देवी भागवतमा उल्लेख । ती पशु स्वर्गमा पुग्छन् भनिएको छ । महिलालाई शक्तिका रुपमा पूजा गरिन्छ । 

दशमीका दिन नवदुर्गाको विसर्जन गरिन्छ । देवी विसर्जन गर्दा गरिएको पूजाको टीको प्रसादका रुपमा लाउने चलनबाटै दशमीका दिन टीका लाउने प्रचलनको सुरुवात भएको हो । 

मान्यजनसँग टीका लगाउने हिन्दू परम्पराबाटै सुरु भएको हो । शान्तिको प्रतीक भएकाले सेतो टीका लाउन थालिएको हो । सुरुवाती समयमा सेतै टीका लगाइथ्यो । पछि मात्रै रातो टीकाको चलन आएको हो । 

सत्यको प्रतीकका रुपमा रहेकी दुर्गा माताले दुष्टताको प्रतीकका रुपमा दानवराज मैषासुरको बध गरेको प्रसंगलाई उठाइएको छ भने कतिपयले भगवान् रामले शक्तिकी प्रतीक दुर्गाको आराधना प्राप्त गरी शक्तिले रावणमाथि विजय प्राप्त गरेको घटनासँग दसैँलाई जोडेर हेरिएको पाइन्छ । 








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

सवारीधनी हुँदा लाग्ने असली शुल्क

सवारीधनी हुँदा लाग्ने असली शुल्क

सवारीधनी भएपछि सवारी साधनको सम्पूर्ण अधिकारका साथ साथै सो सवारी साधनलाइ रखरखाव गर्ने जिम्मेवारी र दैनिक रुपमा हुने थप खर्च...

यो हो फोल्ड गर्न मिल्ने पहिलो स्मार्टफोन

यो हो फोल्ड गर्न मिल्ने पहिलो स्मार्टफोन

फोल्ड गर्दा स्मार्टफोन, अनफोल्ड गर्दा ट्याब्लेट !! ...

नयाँ स्मार्टफोन किन्दा ख्याल गर्नु पर्ने कुराहरु

नयाँ स्मार्टफोन किन्दा ख्याल गर्नु पर्ने कुराहरु

स्मार्टफोन किन्ने सोचमा हुनुहुन्छ? यी ६ वटा कुरा ख्याल गर्नाले तपाईंलाई धेरै सहयोग पुग्न सक्छ ...

एप्पलले सोचे जस्तो बिक्रि भएन नयाँ आइफोनहरु - कारण के ?

एप्पलले सोचे जस्तो बिक्रि भएन नयाँ आइफोनहरु - कारण के ?

९ अर्ब अमेरिकी डलरसम्म राजस्व कम हुन सक्ने ...

ह्याक होला वाइफाई - सुरक्षाका लागि यस्तो गर्नुहोस्

ह्याक होला वाइफाई - सुरक्षाका लागि यस्तो गर्नुहोस्

आफ्नो वाइफाईको सुरक्षा गर्नका लागि यी कुराहरु ध्यानमा राख्नुहोस् : ...

यस्तो हुनेछ नोकियाको ५ वटा क्यामरा भएको स्मार्टफोन

यस्तो हुनेछ नोकियाको ५ वटा क्यामरा भएको स्मार्टफोन

नोकिया ९ प्युरभ्यु को मुख्य आकर्षण भने यसको ५ वटा क्यामरा सेटअप रहेको छ ...

२०१८ मा स्मार्टफोन जगतमा आएका सुधारहरु

२०१८ मा स्मार्टफोन जगतमा आएका सुधारहरु

सन् २०१८ मा स्मार्टफोन जगतमा आएका केहि विशिष्ट सुधारहरुको सूची ! ...

विश्व बजारमा हुवावेले एप्पललाई जित्न सक्ने

विश्व बजारमा हुवावेले एप्पललाई जित्न सक्ने

हुवावेले सन् २०१८ मा मात्रै २० करोडवटा भन्दा बढी स्मार्टफोनहरु बिक्रि गर्न सफल भयो । ...