गन्तव्य स्याङ्जा (फाेटाे फिचर)

मङ्गलबार, ३० असोज २०७५, १४ : २४ मोहन गुरुङ

321


शरद ऋतुको आगमन भइसकेको छ । दसैं–तिहारलगायतका चाडपर्वले छोइसकेको छ । हिमालका लर्कनहरू खुल्न थालेका छन् । फाँटहरू हुस्सुको बास, पहाडका टाकुरामा कुइरोको घेरो । मौसम न चिसो न त गर्मी नै । कस्तो मण्डले पाराको मौसम । खेतका फाँटमा पहेंलपुर धानका बाला झुलिरहेछ । बारीमा कोदोको बाला पनि । लाहोरबाट लाहुरेको आगमनले गाउँघरको रोधीँ ब्युझिएको छ।

सालैजो, मारुनी, यानीमाया, सुनीमाया, कौडा, रोइला घन्किरहेछ । गाउँका कुडुँले घर, दुई धुरी, तीन धुरी घरहरूले लिपपोत र रंगाउन अत्तुर छन्, गाउँले । पानी पँधेरा, कुवा, सडक, बाटो, आँगन र कर्सोहरू सरसफाईमा जुटेका छन् गाउँले । घरहरू रंगीचंगी भएका छन् । दसैं–तिहारलाई चाहिने खर्च र सरसमानका लागि गाउँले बजार झरेका छन् । समाजका हरेक वर्गलाई २०७५ सालको चाडपर्वले छोइसकेका छन्।

घटस्थापनादेखि सरकारी कार्यालयहरूमा बिदा सुरु भएको छ । देश तथा विदेशबाट दसैं, तिहार मनाउन गाउँघर आएका छन् । आउने क्रम जारी छ । चाडपर्व मनाउने औपचारिक र अनौपचारिक योजना बनाएका छन् । बनाउँदै पनि । कोही घुम्न (भ्रमण) गइसके । कोही जाने तर्खरमा । कोही जाने सपना र योजना बुन्दै।

विश्वमै पर्यटकीय गन्तव्यको प्रचुर सम्भावना बोकेको जिल्ला हो स्याङ्जा । प्राकृतिक मनोरम दृश्य र वातावरण, साहसिक पर्यटन र साँस्कृतिक पर्यटनको गन्तव्यको रूपमा स्याङ्जालाई विश्वमै चिनाउन सकिन्छ । स्वरेक महापुर मैदान, कालीगण्डकी ‘ए’, जलविद्युत् परियोजना, सेतीवेणी, राणाहरूको कुल्यान आलमदेवी, इष्टदेवी गह्रौंकालिका, सतौंचण्डी थान, नुवाकोट दरबार, कालीगण्डकी, आँधीखोलालगायत प्राकृतिक मनोरम स्थल, ऐतिहासिक, धार्मिक र सांस्कृतिक स्थल स्याङ्जाका प्रतिनिधि गन्तव्य हुन्।

स्वरेक महापुर मैदान
साहसिक खेल प्याराग्लाइडिङका लागि विश्वकै उत्कृष्ट गन्तव्य हो, स्वरेक महापुर मैदान । यो भिरकोट नगरपालिका–५ मा पर्दछ । समुद्री सतहबाट करिब एक हजार ६ सय मिटर उचाइमा रहेको छ । महापुर मैदान र सिरकोटमा मैदान करिब सात–आठ वर्षपहिले प्याराग्लाइडिङ परीक्षण उडान भरेको थियो । सन् २०१४ देखि बाबु एड्भेन्चर्स प्रालिद्वारा व्यावसायिक रूपमा प्याराग्लाइडिङ स्कुल सञ्चालनमा ल्याए । द बाबु एडभेन्चर इन्टरनेसनल स्कुल दक्षिण एसियाकै पहिलो प्याराग्लाइडिङ स्कुल हो।

नेपाल प्याराग्लाइडिङ तथा ह्यांग्लाईडिङ संघ, हवाई खेलकुद संस्था र बाबु एडभेन्चर क्लबको आयोजना र जिल्ला समन्वय समिति स्याङ्जाको व्यवस्थापनमा अगामी कात्तिक १५ देखि १८ सम्म ‘फस्र्ट नेपाल प्याराग्लाइडिङ एक्युरेसी विश्वकप–२०१८’ को आयोजना गरिएको छ । स्वरेक महापुर मैदान मनोरम दृश्यावलोकन, प्याराग्लाइडिङ र वनभोजस्थलका उत्कृष्ट गन्तव्य हो।

स्वरेकलगायत मन्साङ्कोट, सतौं, हुनिकोट, खिलुङ, पेल्काचौर, सिर्सेकोट लगायतका ठाउँबाट प्याराग्लाईडिङ गर्न सकिन्छ । स्वरेक वालिङ जैसीपँधेरा स्वरेक १० किलोमिटर । कार, महेन्द्र जीपमा, मोटरसाइकलमा जान सकिन्छ । सवारीसाधनमा करिब एक घण्टा लाग्छ । पैदलयात्रा दुई घण्टा । यसैगरी, बयाँरघारी स्वरेक करिब १० किमि । कार, महेन्द्र जीपमा, मोटरसाइकल जान्छ । सवारी साधनमा ४५ मिनेट । पैदाल डेढ घण्टा।

सिरुबारी
नेपालको पहिलो ग्रामीण पर्यटन गाउँ हो, सिरुबारी । गाउँ पर्यटन र घरबास कार्यक्रम दक्षिण एसियाकै पहिलो हो । नमुना पनि । यो गाउँ विशुद्घ गुरुङ हो । यो आँधीखोला गाउँपालिका–१ मा पर्दछ । समुद्री सतहदेखि करिब एक हजार ६ सय १० मिटर उचाइमा अवस्थित छ । सिरुबारीमा ३९ वटा घर छन् । १७ वटामा घरबास (होमस्टे) बनाएका छन् । घरबास कार्यक्रम स्वर्गीय क्याप्टेन रुद्रमान गुरुङको अगुवामा २०५४ सालमा स्थापना भएको हो।

गाउँको परिचय त्यहाँको मौलिक घरहरूबाट पाउन सकिन्छ । संस्कार, संस्कृति र रहनसहन विशुद्घ मौलिक पाइन्छ । गाउँलाई अवलोकन गर्न भ्यु टावर बनाएको छ । भ्यु टावरबाट सिरुबारी हेर्न सकिन्छ । गाउँको गोरुजुरे डाँडाबाट धौलगिरी, अन्नपूर्ण, माछापुच्छ«े लगायतका दर्जनौं हिमश्रृङ्खला सकिन्छ । गाउँ नजिककै बनभोज स्थल पनि छन्। होमस्टेमा जाने पाहुनाले साँझ रोधीँमा नाच्न, गाउँन र रमाउन सकिन्छ।

होमस्टे काठमांडौ–पोखरा दुई सय किमी । पोखरा–स्याङ्जा नौडाँडा–सेतीदोभान–कार्कीनेटा–सिरुबारी ६४ किमी । मिनी बस, महिन्द्रा जिप र मोटर साइकल जान्छ । पैदालका लागि सेतीदोभान–भुज्रुङखोला–सिरुबारी करिब सात घण्टा लाग्छ।

विश्वमै पर्यटकीय गन्तव्यको प्रचुर सम्भावना बोकेको जिल्ला हो स्याङ्जा । प्राकृतिक मनोरम दृश्य र वातावरण, साहसिक पर्यटन र साँस्कृतिक पर्यटनको गन्तव्यको रूपमा स्याङ्जालाई विश्वमै चिनाउन सकिन्छ।


पित्लेक देउराली
अर्गानिक होमस्टे पित्लेक देउराली वालिङ नगरपालिका–५ मा पर्दछ । पित्लेक, आरूपाट र पाँडेथोक टोल मिलेर पित्लेक देउराली होमस्टे बनाएका हुन् । २०६९ सालमा महेश गुरुङको अगुवाइमा होमस्टे स्थापना भएको हो । समुद्री सतहबाट एक हजार पाँच सय मिटर उचाइमा पर्दछ । पित्लेक डाँडामा भ्यु टावर छ । भ्यु टावरबाट वालिङ, रामबाच्छा, खहरेलगायतका बजार हेर्न मिल्छ । धौलगिरि, माछापुछ्रे अन्नपूर्णलगायतका हिमालका लर्कनहरू झनै।

होमस्टेको विशेषता अर्गानिक स्वाद हो । कफी, गोलभेंडा, लोकल कुखुरा, खसी, बोका र मह पाइन्छ । हनी हर्भेस्टिङ अर्को विशेषता हो । गुरुङ संस्कृतिको मौलिक स्वाद पाइन्छ । झोरा प्रमुख हो । अरूपाटा सोलार लिफ्टिङ, पित्लेक खहरे ग्राभिटी रोप वे, द्वार भञ्ज्याङ त्यहाँको पहिचान हो।

होमस्टे काठमाडौं २ सय किमि । पोखरा ६० किमि । मिर्दी, पाँडेथोक, पित्लेक हुँदै पाँच किमि । मिर्दी, जगतभञ्ज्याङ ११ किमि । वालिङ–मिर्दीदेखि महेन्द्र जीप र मोटर साइकल जान्छ । मिर्दी जगत सम्म सार्वजनिक बस चल्छ । जगतबाट पैदाल यात्रा सावा घण्टा । लालुपातेबाट करिब दुई घण्टा।

सुन्तलाबारी
सुन्तलाको बगैंचाबाट सुन्तलाबारी होमस्टे बनेको हो । सुन्तलाबारीमा सानाठूला गरी १६ हजार सुन्तलाका बोटबिरुवा छन् । त्यसैले सुन्तलाबारी होमस्टे बनाएको हो । यो वालिङ नगरपालिका–४ खाल्टेमा पर्दछ । समुद्री सतहबाट एक हजार १ सय ८५ मिटर उचाइमा अवस्थित छ । गाउँमा ३२ घर छन् । १५ घरमा होमस्टे गराइन्छ । सुन्तला सिजन पर्यटकहरूका लागि विशेष सिजन हो । सुन्तला र सुन्तलाबाट बनेका विभिन्न जुसहरू खान पाइन्छ।

२०६९ सालमा क्याप्टेन डिलबिक्रम गुरुङको नेतृत्वमा होमस्टे स्थापना भएको हो । सदाबहार लोकदोहोरी गायिका शर्मिला गुरुङ र सालैजोका बादशाह राजु गुरुङको जन्मस्थल हो, सुन्तलाबारी । सालैजो, झ्याउरे र सोरठी सुन्तलाबारीको संस्कृति हो । साहसिक खेल क्यानोनिङ, खाल्टे, हेवन, कान्छी मनकामना हाइकिङ गर्न सकिन्छ । होमस्टेमा काठमाडांै–पोखरा दुई सय किमि । पोखराबाट ५७ किमि । सिद्धार्थ राजमार्ग रामबाच्छा ८ किमि । महिन्द्रा जिप र मोटरसाइकल जान्छ । पैदलयात्रा दुई घण्टा लाग्छ।

बाहुनथान–खाँणदेवी
बाहुनथानमा खाँणदेवी मन्दिर थियो । मन्दिरको पुजारी, उम्रा गैह्रे जैसी बाहुन थिए । खाँणदेवीमा जैसी बाहुनले पूजाआजा गर्ने भएकाले बाहुनले पुजा गर्ने ठाउँ हुँदै अपभ्रंश भएर बाहुनथान भएको पाइन्छ । बाइसी र चौबिसी राज्यका राजा हिक्मतबहादुर खाँणकी श्रीमतीले प्रजा अर्थात् जनताका लागि गौचर अभाव देखिन् । गौचरन बनाउन बाहुनथान क्षेत्रमा नुन छर्किन् । पछि गौचरनका लागि गैह्रे बाहुनहरूलाई दिइन्।

वालिङको प्रमुख पर्यटकीय सम्भावना बोकेको ठाउँ हो, बाहुनथान । यो वालिङ नगरपालिका–११ मा पर्दछ । स्वर्गको नेपथ्यको रूपमा बाहुनथानको परिचय बनेको छ । वालिङको दोस्रो भ्यु टावर भनेर बाहुनथानलाई चिनिन्छ । बाहुनथान रक गार्डेन, मनोरम दृश्यावलोकन र वनभोजका लागि विशेष गन्तव्य बन्दै गएको छ । स्थानीय सरकारले सार्वजनिक जग्गामा हर्बल प्लान्ट बनाउने लक्ष्यसहित पतञ्जलीले डिपिआर गरेको छ ।वालिङ बाहुनथान करिब ६ किमि । महिन्द्रा जिप, मोटरसाइकल जान्छ । भुम्रे राउतडाँडा करिब एक किमि । पैदल करिब एक घण्टा।

गह्रौंसुर

शाहवंशीयहरूको इष्टदेवी भनेर गह्रौंकालिकालाई चिनिन्छ । यो वालिङ नगरपालिका–८, १० र गल्याङ ११ मा पर्दछ । गहौंसुरमा गह्रौंकालिका मन्दिर अवस्थित छ । गह्रौंसुर क्षेत्र सांस्कृतिक, धार्मिक, ऐतिहासिक र प्राकृतिक विविधायुक्त क्षेत्रका रूपमा प्रसिद्घ छ । गह्रौंसुरमा गह्रौं राज्यका खाँड÷खाँण राजाहरूले युद्धका लागि बनाएका किल्ला, गौंडा तथा गढीहरू अझै देख्न पाइन्छ । गह्रौ राज्ये पूर्वमा भीरकोट, पश्चिममा रिडी, उत्तरमा पैञ्यु, दक्षिणमा पाल्पासम्म फैलिएको शक्तिशाली राज्य थियो।

समुद्री सतहबाट करिब १७ सय मिटर उचाइमा अवस्थित छ । स्याङ्जा, पाल्पा, पर्वत, गुल्मी, कास्कीलगायत जिल्लाका भूभागहरू, हरिया फाँटहरू, कालीगण्डकी, आँधीखोलालगायत विभिन्न सानाठूला गरी लगभग सयभन्दा बढी खहरे तथा खोलाहरू, अग्ला पहाडहरू, खोंचहरू, विभिन्न गुफाहरू, हिमालका दृश्यवलोकन गर्न सकिन्छ।

गह्रौंसुर क्षेत्र चारैतिर जंगलले घेरिएको छ । जंगलमा बाघ, स्याल, चितुवा, मृग, दुम्सीलगायतका वन्यजन्तु र धेरै प्रजातिका चराचुरुंगी पाइन्छ । धार्मिक पर्यटनको सम्भावना बोकेको गह्रौंसुरको ऐतिहासिक पहिचान छुट्टै छ । चण्डी र कालीलाई पञ्चवली दिन चलन छ । भगवतीलाई पूजा अर्चना । औंसी, एकादशी चौथी बलि पूजा हुँदैन । गह्रौंसुरमा विशेषगरी बडादसैं र चैतै दसैंमा मेला लाग्छ । वालिङ गह्रौंसुर ९ किमि । महिन्द्रा जिप, कार र मोटरसाइकल जान्छ । काफलडाँडासम्म मिनिबस । पैदालयात्रा करिब ३ घण्टा।

आलमदेवी
स्याङजाको सुदूरमा आलमदेवी पर्दछ । भूमि पवित्र छ । दक्षिणमा काली नागबेलीमा बगिरहेछ । रानीमहलले आलमवासीलाई बोलाइरहेछ । तर, कालीको चिच्याहटले आलमवासी रानीमहलको निमन्त्रण सुन्न पाउँदैनन् । पाल्पा श्रीनगरडाँडाको बतासले आलमदेवीलाई गिज्याइरहेछ । तर आलमदेवी अडिग छिन् । भीमसेनपातीको फेदमा विश्राम गरिरहेछ । कालीले तीनतिरबाट घेरेकी छिन् । हेर्दा लाग्छ, आलम कालीकी मात्र । वैघा, विर्घा र कोटाकोटाको शिर हो, आलमदेवी।

वेगमाता वेगेश्वरी भीमसेनपातीको फेदबाट अलप भइन् । अलपदेवी कालीगंगाको जलमा स्नान र शालग्रामको पवित्रता प्राप्त गरी पुनः भीमसेनपातीको फेदमा विराजमान । भीमसेनपातीको रुखबाट अलप भएकाले वेगमाता वेगेश्वरीलाई अलपदेवी भन्न थलियो । अलपदेवी भन्दाभन्दै अपभ्रंश भएर आलमदेवी बन्न पुगिन्।

वेगमाता वेगेश्वरीदेवी अत्यन्त सक्रिय देवी माता हुन् । उनलाई वैदिक विधिअनुसार अष्टमातृकाको रूपमा जागरण गराइएको हुनाले सबै मानवलाई आफ्नै सन्तानसरह माया र आशीर्वाद दिनुहुन्छ । अष्ट सिद्धिमध्येका ‘प्राकाम्य’ को अनुष्ठान भएकाले दर्शनार्थीलाई निरोगी, भाकल एवं इच्छाएको वरदान माग्दा पुग्ने र आयुसमेत लम्बिन सकिने वरदान माग्दा पुग्ने वरदान प्राप्त गर्न सकिन्छ । मन्दिरमा सोह्र श्राद्घबाहेक अन्य समयमा पूजाअर्चना हुन्छ।

काठमाडौं–स्याङ्जा मिर्मी ३ सय ५ पाँच किमि । गल्याङ–मिर्मी २२ किमि । मिर्मी–आलमदेवी १२ किमि । काठमाडौं–मिर्मि रात्रि बस सेवा पाइन्छ । पोखरा, बुटवलबाट दैनिक मिनिबस चल्छ । गल्याङ जिरोबाट महिन्द्रा जिपमा पनि जान सकिन्छ।

सतौं चण्डी
सतौं स्याङ्जा जिल्लाकै प्रसिद्घ धार्मिक गन्तव्यमध्ये एक हो । सतौंमा चण्डीदेवी, कालिकादेवी र पशुपतिनाथको पूजा गरिन्छ । चण्डी, कालिका र पशुपतिनाथ मन्दिरको उत्तर भागमा सतौंकोटे राजाले बनाएको कोटघर छ । दरबारको भाग्नावशेष र गद्दी बैठक पनि।

स्याङ्जाका चौबिसी राज्यमध्ये सबैभन्दा शक्तिशाली राज्य सतौंकोट । प्राचीन सतौं राज्यभित्र दरौं, पञ्चमूल, अर्जुनचौपारी, सातुपसल, लामागे र सतौंगाउँ फापरथुम पर्दछन् । शिरम्बु खाँण, अदप खाँण, मैपति खाँण, चामु शाही, तुला शाही, बहादुर शाही, छत्र शाही, पृथ्वीपति शाही, डवनल शाही, चामु शाही राजा थिए । सतौंका पहिलो राजा शिरम्बु खाँण हुन् । दीर्घनारायण शाही अन्तिम राजा । पृथ्वीनारायण शाहले राज्य एकीकरण गर्ने क्रममा हार व्यहोरेको एक मात्र राज्य हो सताैंकोट । सतौंकोट युद्धमा पृथ्वीनारायण शाहका दाहिने हात मानिने गोर्खा राज्यका सेनापति केहरसिंह बस्न्यात मारिएका थिए । युद्धमा वंशीराज पाण्डे नाम गरेका एक जना चौतारिया नजरबन्दमा परेका थिए।

सतौंकोटमा युद्ध हुँदा वैरीहरूको रगतबाट वैरीखोला बनेको किवंदन्ती पाइन्छ । अहिले वैरी खोलाबाट अपभ्रंश भएर वैदीखोला भन्छन् । सतौंकोटदेखि चण्डी थान मन्दिरसम्म सैनिक परिसर थियो । परिसरमा शैन्य भाग्नावशेषहरू देख्न पाइन्छ । सतौंकोटे राजाको इष्टदेवीको रूपमा सतौंचण्डी र कालिकालाई लिइन्छ । राजा दीर्घराज शाहीले चण्डीकालिका मन्दिरका लागि ५० मुरी खेत लामागे सातुपसल फाँटमा गुठी राखेका थिए । सतौंमा नरवली दिने प्रचलन थियो भन्ने किंवदन्ती पाइन्छ । हाल पञ्चवली मात्र दिएको पाइन्छ । विशेषगरी वडा दशैं र चैते दशैमा भक्तजनहरूको उल्लेख्य सहभागिता हुन्छ। 

पञ्चासे पञ्चधाम
चार धामपछिको पाँचाैं धाम पञ्चासे धाम हो । पञ्चासेलाई सिद्घस्थलको रूपमा चिनिन्छ । जैविक विविधताको दृष्टिले गण्डकी प्रदेशकै उत्कृष्ट स्थलको रूपमा पर्दछ । पञ्चासे पञ्चधाममा एउटा पोखरी रहेको छ । पोखरीमा झरेका पातहरू चराहरूले टिपेर सफा राख्ने जनश्रुति पाइन्छ।

पञ्चधाममा भगवान शिवसँग सम्बन्धित सबै पर्वहरूमा मेला लाग्दछ । विशेषगरी महाशिवरात्री, बालाचुर्तदर्शी, साउन महिनामा विशेषगरी शिव भक्तहरू दर्शनका लागि जान्छन् । पञ्चासेको बनमा विभिन्न प्रजातिका लालीगुराँस, सुनखरी, चिराइतो, पाँचऔले लगायतका जडीबुटी पाइन्छ । हाइकिङ, ट्रेकिङ, हिमाल दृश्यवलोकन, योगा र ध्यानका लागि अति उपयुक्त क्षेत्र हो, पञ्चधाम । खडकेटारी भाटखोला भञ्ज्याङ १९ किमि कच्ची सडक । भञ्ज्याङ पैदल यात्रा करिब दुई घण्टा।













यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

यो स्कूटरले नेपाली बजारमा पहिले देखि उपलब्ध भएका होन्डा ग्राजिया, टिभीएस एनटोर्क र हालै रिलिज भएको भेस्पा नोट्टेसंग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ...

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

क्वाल्कमका अनुसार यस स्मार्टफोन प्रोसेसरले 5G नेटवर्कमा बहु जीबीसम्मको डाउनलोड स्पिड प्रदान गर्न सक्नेछ | ...

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

माइक्रोसफ्टको फन्ट मेकर एपबाट आफ्नै अक्षरको फन्ट बनाउन सम्भव छ ! ...

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

यो स्कूटरले नेपालमा उपलब्ध अन्य १२५ सिसिका स्कूटरहरुसंग प्रतिस्पर्धा गर्ने छ | ...

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

यदि स्मार्टफोन हरायो वा चोरी भइहाल्यो भने यी गर्नुहोस् : ...

१६ वटा क्यामरा भएको स्मार्टफोन

१६ वटा क्यामरा भएको स्मार्टफोन

यी १६ वटा क्यामराहरु ४x४ को ग्रिडमा राखिने छ | ...

एल्मुनियम र काठको विकल्पमा युपिभिसी (uPVC)

एल्मुनियम र काठको विकल्पमा युपिभिसी (uPVC)

झ्याल–ढोका निर्माण गर्नलाई एल्मुनियम र काठका साथै अहिलेको निकै चर्चामा रहेको विकल्प हो– युपिभिसी । ...

आइफोनमा स्टोरेज बचत गर्ने तरिका

आइफोनमा स्टोरेज बचत गर्ने तरिका

अब किनिसकेको १६ जिबी आइफोनमा चल्ने कसरी ? यी हुन् स्टोरेज बचाउने टिप्स र विकल्प ! ...