दलितमाथि दलन

शुक्रबार, २९ भदौ २०७५, ०९ : १२ नागरिक

52


२१ औं शताब्दीको ज्ञान र विज्ञानले विश्व उत्कर्षमा पुगेका बेला हाम्रो समाजमा भने मन्दिर छोएको आधारमा कसैमाथि कुटपिट हुनुजस्तो लाजको विषय के हुन सक्छ र ? एकथरी मानिसले त्यहाँ पूजाअर्चना गर्न मिल्छ, अर्काथरीले त्यहाँका भित्ता छुँदा पनि कुटाइ खानुपर्छ । योभन्दा विडम्बनापूर्ण अवस्था अरू हुन सक्दैन । बारा परवानी– ३ लिपनीमालस्थित मन्दिरमा छोएका कारण दलित बालकमाथि गत शनिबार कुटपिट भएको खबरले मानवता डाँको छोडेर रुनुपर्ने अवस्था आएको छ । स्थानीय गैरदलितहरूको कुटाइबाट सुमन राम, उनका दाजु उमेद र भतिज आकाश गम्भीर घाइते भई अहिले स्थानीय अस्पतालमा उपचार गराइरहेका छन् । तिनलाई कुटपिट गरी शरीरमा लागेका चोट त ढिलोचाँडो निको हुने नै छन् तर मनमा लागेको चोट कहिल्यै निको हुने छैन । यिनले जिन्दगीभरि यो पीडालाई मनमा लिएर बाँच्नुपर्नेछ । एउटा समुदायमा जन्म लिएकै आधारमा दलनमा पर्नुजस्तो दुःखद पक्ष अर्को हुन सक्दैन । कुनै खास समुदायमा जन्मिनासाथ उपल्लो हुने र कुनै खास समुदायमा जन्मिनासाथ तल्लो हुने भन्ने अवधारणा गलत छ । समाज, राजनीति र कानुनले जतिसुकै उचाइ लिए पनि समाजमा रहेको यस्तो पिछडिएको मान्यतामा परिवर्तन नआई कहिल्यै हामी उकालो लाग्न सक्ने छैनौं । जन्मले कोही पनि महान् हुन सक्दैन । कर्मले मात्र उचाइ चुम्न सकिन्छ।

कुल जनसंख्याको एक चौथाइ अंश रहेको दलित समुदायमाथि हुने भेदभाव अन्त्य नगरी समाजमा वास्तविक शान्ति र मेलमिलाप कायम हुन सक्दैन । यत्रो ठूलो संख्याले मनमा पीडा बोकेर बस्दा बाँकीका मनमा पनि चैन हुन सक्दैन । यो स्थितिको अन्त्य नभई नयाँ नेपालको परिकल्पना खोक्रो साबित हुनेछ।

दलित समुदायका व्यक्तिमाथि कथित उपल्लो समुदायका व्यक्तिबाट सामान्य विषयमा कुटपिट हुने गरेका घटना नौला होइनन् । यसो गर्न नहुने सन्देशसाथ समाचार, लेख र टिप्पणीसमेत प्रवाहित भइरहेका हुन्छन् । तैपनि यो क्रम रोकिएको छैन । विषय सामान्य हुन्छन्– मन्दिर छोएको, सार्वजनिक धारामा पानी खाएको आदि–इत्यादि । पीडकहरूका निम्ति यी सामान्य विषय हुन् । तर, पीडितका हकमा भने यस्ता घटनाले मनमस्तिष्क हल्लाउँछन् । गत साउन अन्तिम साता बर्दियाको सलोही गाउँपालिकामा आफ्ना छोराको पोषण भत्ता लिन गएका ३४ वर्षीय अजय राममाथि पनि कुटपिट भएको थियो । उनलाई वडाध्यक्षले पानी छोएको निहुँमा गालीगलौज र कुटपिट गरेका थिए । गत साउनमा अन्तरजातीय विवाह गरेका झापा बुद्धशान्ति गाउँपालिकाका लोकेश दर्जी र कन्काई नगरपालिकाकी देवका विमलीलाई माइती पक्षले विभिन्न यातना दिएपछि उनीहरू गाउँबाटै विस्थापित भएका थिए । विस्थापित जोडीलाई माइती पक्षले चौकीमा पु¥याउने, सामूहिक रूपमा गुन्डा पठाउने लगायतका अवाञ्छित गतिविधि गरेका थिए । घटनापछि उनीहरू गाउँ छोडी काठमाडौं पसेका छन् । प्रायः यस्ता घटनाको उजुरी प्रहरीमा पुग्ने  गर्छन् । तर, प्रहरीमा पनि कथित उच्च जातीय अहंकारले घर गरिरहेको हुँदा सबै ठाउँमा संवेदनशील व्यवहार हुन सकेको देखिँदैन । बाराको एउटा गाउँमा दलित समुदायका व्यक्तिलाई गोली हान्ने धम्की दिएपछि पूजा गर्न नसकेको घटना पनि सार्वजनिक भएको थियो । दुई वर्षअघि अन्तरजातीय विवाहका कारण मारिएका काभ्रे होक्सेका १८ वर्षीय अजित मिजारको शव अहिलेसम्म उठ्न सकेको छैन । सरकारले न्याय दिन नसकेको भन्दै परिवारले उनको अहिलेसम्म दाहसंस्कार गर्न मानेका छैनन्।

दलित समुदायमाथि भइरहेको दमनका यी केही घटना मात्र हुन् । देशैभरि उनीहरूमाथि भइरहेका विभेदका घटनाको कुनै हिसाब छैन । सबै घटना सार्वजनिक चर्चामा आउँदैनन् । यस्ता अपमानका घटनाबाट कुडिँदै धेरै दलित समुदायका व्यक्तिहरू बाँचिरहेका छन् । पछिल्लो समय बलात्कारका घटना सार्वजनिक जानकारीमा आइरहेका छन् । यस्ता घटनामा पनि धेरैजसो दलित बालिकाहरू सिकार हुने गरेका छन् । अन्तरजातीय विवाहले सबैभन्दा बढी दलित समुदायका व्यक्ति ठूलो मारमा पर्ने गरेका छन् । राष्ट्रिय दलित आयोगका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७४÷०७५ मा जातीय छुवाछुत तथा भेदभावका ४९ घटनाबारे उजुरी परेका छन् । उजुरी नपरेका घटना योभन्दा कैयन् गुणा बढी छन् । संविधानमा दलित समुदायमाथि कुनै पनि भेदभाव तथा छुवाछुत गर्न नपाइने व्यवस्था छ । यसैका आधारमा जातीय भेदभाव तथा छुवाछुत कसुर ऐनमा परिमार्जन गरी सजायसमेत तोकिएको छ । छुवाछुतसम्बन्धी कसुर फौजदारी मुद्दामा पर्ने गरेको भए पनि प्रहरीले अधिकांश घटनामा आँखा चिम्लिने गरेको देखिन्छ । कुल जनसंख्याको एक चौथाइ अंश रहेको दलित समुदायमाथिको भेदभाव अन्त्य नगरी समाजमा वास्तविक शान्ति र मेलमिलाप कायम हुन सक्दैन । यत्रो ठूलो संख्याले मनमा पीडा बोकेर बस्दा बाँकीका मनमा पनि चैन हुन सक्दैन । यो स्थितिको अन्त्य नभई नयाँ नेपालको परिकल्पना खोक्रो साबित हुनेछ।








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

आजबाट iOS १२ रिलिज हुँदै

आजबाट iOS १२ रिलिज हुँदै

iOS १२ सेप्टेम्बर १७ मा रिलिज हुने कुरा एप्पलले आफ्नो किनोटमा घोषणा गरेको थियो | ...

कुन प्रोसेसर भएको ल्यापटप किन्ने ?

कुन प्रोसेसर भएको ल्यापटप किन्ने ?

ल्यापटप खरिद गर्न कुनै पसल जानुभयो भने तपाईंलाई सबैभन्दा पहिलो प्रश्न ‘कुन प्रोसेसर भएको ?’ भनेर नै सोधिने छ ।

एप्पल आइफोनका ३ नयाँ मोडलहरु

एप्पल आइफोनका ३ नयाँ मोडलहरु

एप्पलले यस वर्ष तीन वटा नयाँ आइफोनका मोडलहरु रिलिज गर्ने भएको छ - आइफोन XS आइफोन XS MAX र आइफोन...

२०१८ का स्मार्टफोनमा भएका उत्कृष्ट क्यामरा फिचरहरु

२०१८ का स्मार्टफोनमा भएका उत्कृष्ट क्यामरा फिचरहरु

क्रमागत रुपमा विकास हुदैँ स्मार्टफोनका क्यामराहरु अहिले पहिलेको भन्दा धेरै उन्नत र सक्षम भएका छन् ...

पुराना घरलाई भूकम्प प्रतिरोधी कसरी बनाउने ?

पुराना घरलाई भूकम्प प्रतिरोधी कसरी बनाउने ?

बनिसकेका घर लगायत पुराना घरहरुलाई नयाँ प्रविधि र विशेषताहरु थप्ने प्रक्रियालाई रेट्रोफिटिंग भनिन्छ। ...

फ्रिज किन्दा ख्याल गर्नुपर्ने कुराहरु

फ्रिज किन्दा ख्याल गर्नुपर्ने कुराहरु

बजारमा दशौं ब्राण्डले उत्पादन गर्ने सयौं मोडलका फ्रिजहरु उपलब्ध हुने भएकाले फ्रिज सम्बन्धि न्यून ज्ञान भएकालाई फ्रिज खरिद गर्न गाह्रो...

नेपाली बजारका लागि पहिलो जीप : जीप कम्पास

नेपाली बजारका लागि पहिलो जीप : जीप कम्पास

ढिलै भएपनि नेपालमा पहिलो पटक जीपका गाडीहरु आधिकारिक रुपमा आउने भएको छ । नेपालका लागि रिलिज हुने सबैभन्दा पहिलो जीपको...

महँगो भएपनि 4K टिभी नै किन्ने त ?

महँगो भएपनि 4K टिभी नै किन्ने त ?

टिभी वा मनिटर खरिद आज भोलि धेरै सुनिने कुरा हो – 4K । टिभी र मनिटरमा 4K को ट्याग यसको...