संस्कृति जोगाउन तीज

बुधबार, २७ भदौ २०७५, ०९ : २५ यशोदा अधिकारी

हरेक वर्ष महिला तीज आउन एक महिना बाँकी हुँदादेखि नै तीजका नाममा नाचगान गर्ने र दर खाने गर्छन् । मानौँ, एकले दर खाने कार्यक्रम राखेपछि अर्कोले पनि दर खुवाउनैपर्ने जस्तो । पछिल्ला केही वर्षदेखि त विभिन्न संघ–संस्था, महिला समूह र संगठनले पनि आफ्ना कर्मचारी, सदस्यहरूलाई पार्टी प्यालेसमै  बोलाएर दर खुवाउँछन्।

आजभोलि तीजका नाममा महिला एक ठाउँमा जम्मा हुन्छन्,  खान्छन्, पिउँछन् र रमाउँछन् पनि । तर हाम्रो परम्परामा दर खाने र तीज मनाउने चलन त्यसरी चलेको भने होइन ।सम्पर्क गर्ने कुनै माध्यम पनि थिएन । आमा बुबाले आफ्ना छोरीचेलीलाई बिहे गरेर टाढा–टाढा दिएका हुन्थे । उनीहरूलाई माइत जान अहिले जस्तो यातायातको सुविधा थिएन। 

पितृसत्तात्मक संस्कारमा ती चेलीका कलिला हता घाँस, दाउरा, पानी पँधेरा, चुलो चौको गरेर बित्थे ।  वर्षभरि सासू ससुरा, नन्द आमाजू र श्रीमान् रिझाउमै ब्यस्त हुने चेलीबेटी एक्लै डाँडाकाँडा काटेर माइती घर जान पनि समस्या नै हुने गथ्र्यो । तीजमा नौ डाँडापारि पुगेका चेलीबेटी लिन बाबु, दाजु भाइ नै जानुपथ्र्यो ।  घरधन्दामा रमाइरहेका चेलीबेटी दाजुभाइ वा बाबुको साथ लागेर तीजमा  माइती पुग्थे । दिदीबहिनीहरू जम्मा भएर माइतीघर छोड्दाको पीडा, विवाह घरमा काटेका दुःखसुखका कहानी तीज गीतहरूमा व्यक्त गर्थे । परम्परामा विश्वास गर्ने चेलीहरू व्रत बस्थे, पूजा गर्थे, नाच्थे, गाउँथे र रमाउँथे । न कि आजकलजस्तो महँगा गरहना, कपडा देखाउनुपथ्र्यो त्यतिखेर। 

तीज  पौराणिक समयको उपज पनि हो । शिवपुराणमा पार्वतीले शिवलाई मन पराएको तर पार्वतीलाई उनका पिता हिमालयले विष्णुसँग विवाह गरिदिन लागेकाले साथीहरूले उसलाई भगाएर वनमा पुर्याएको र पार्वतीले निराहार व्रत बसेकाले शिव प्रसन्न भएर उपस्थित भई वरदान दिएको वर्णन छ । अहिले समाज धेरै परविर्तन भइसक्यो । विकासले फड्को मारिसकेको छ । संसारसँग छिनभरमै जोडिन सकिन्छ । पहिला पहिला दिदीबहिनीले तीज जसरी मनाउँथे अहिले त्यसमा धेरै नै भिन्नता आइसकेको छ । तीजमा दिदीबहिनीले आधुनिक  भेटघाट र खानपान गर्छन् । गरगहना देखाउँछन् । कसको भन्दा कसको घरमा खाएको दर मीठो, कसले लगाएको लुगा र गहना राम्रो  तीजमा यस्तै चर्चा हुने गर्छ । अहिले जति पनि महिलामाथि हिंसाका घटना बाहिर आएका छन् ती सबै पितृसत्तात्मक सोच र सामन्ती संस्कृतिका रूपमा देखापर्ने यस्ता चाडका कारणले नै भएका हुन् भनेर सोच्न ढिला भइसकेको छ। 

यसपालि पनि महिलाले तीजको कार्यक्रम गरिरहँदा ठाउँठाउँमा कलिला नानीहरू बलात्कृत भइरहेका छन् । तर हाम्रो देशका उच्च तहमा पुगेका महिलासमेत तीज मनाउन तल्लीन छन् । राष्ट्र प्रमुखले समेत महिला नेता, अधिकारकर्मी र सांसदहरूलाई जम्मा गराएर निवासमै तीज कार्यक्रम गरिरहँदा बलात्कृत नानीहरूका  मनले के सोच्यो होला ? । के अब पितृसत्तालाई पक्षपोषण गर्ने तीज मनाउन छाडेर निर्दोष चेलीमाथि भएका हिंसाविरूद्ध बोल्नुपर्दैन ? किनकि तीजको  सन्दर्भले अवश्य पनि सामन्ती संस्कृति र पितृसत्तात्मक सामाजिक सोचको समर्थन गर्छ। 







यसमा तपाईको मत


अन्य समाचार

पोखराको लेकसाइडमा किंग्स लाउञ्जको सेवा सुरु

पोखराको लेकसाइडमा किंग्स लाउञ्जको सेवा सुरु

किङ्स लाउन्जले पोखरामा पहिलो शाखा सञ्चालनमा ल्याएको छ । स्थापनाको पहिलो वर्ष पुरा गरेको उपलक्ष्यमा पोखराको लेकसाईडमा पारिवारिक वाताबरणमा आधुनिक...

अग्नि ग्रुपको ब्राण्ड एम्बेसडरमा सृंखला खतिवडा , उदय छात्रवृत्ति अन्तर्गत २५ विद्यार्थीले पाए २५ हजार

अग्नि ग्रुपको ब्राण्ड एम्बेसडरमा सृंखला खतिवडा , उदय छात्रवृत्ति अन्तर्गत २५ विद्यार्थीले पाए २५ हजार

महिन्द्रा एण्ड महिन्द्राको प्रमुख आधिकारिक बिक्रेता अग्नि ग्रुपको ब्राण्ड एम्बेसडरमा पुर्व मिस नेपाल सृंखला खतिवडा नियुक्त भएकी छिन | ...

गोयन्का ग्रुपको सेलो कुलर बजारमा

गोयन्का ग्रुपको सेलो कुलर बजारमा

तीन वर्षयता संचालित गोयन्का ग्रुपले बजारमा ल्याएका प्रोडक्टहरु उपभोक्ताले अत्याधिक रुचाउँदै आइरहेका छन् । स्थापनाकाल देखि नै गुणस्तरयुक्त प्रोडक्ट बिक्रि...

एनसेलले ल्यायो भारत भ्रमणमा ‘अनलिमिटेड रोमिङ्ग डेटा प्याक’  योजना

एनसेलले ल्यायो भारत भ्रमणमा ‘अनलिमिटेड रोमिङ्ग डेटा प्याक’ योजना

एनसेलका ग्राहकले अब भारत भ्रमणमा रहदा बिना कुनै झन्झट अझ सुलभ दरमा डेटा रोमिङ्ग सेवाको मजा लिन सक्नेछन् । ग्राहकले...

कस्तो भ्याक्युम क्लिनर किन्ने ? -  भ्याक्युम क्लिनर खरिद गाइड

कस्तो भ्याक्युम क्लिनर किन्ने ? - भ्याक्युम क्लिनर खरिद गाइड

भ्याक्युम क्लिनर किन्दा के के हेरेर किन्ने ? कस्तो किन्ने ? ...

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता ...

अब कोरियन प्रबिधिको भुकम्प प्रतिरोधी सस्तो घर, ६० बर्ष टिकाउ

अब कोरियन प्रबिधिको भुकम्प प्रतिरोधी सस्तो घर, ६० बर्ष टिकाउ

फेब्रिकेटेड भवन निर्माण सम्बन्धि सामान उत्पादन गर्ने कम्पनीले यसै उत्पादन शुरु गरेको हो ...

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

घरको के को बनाउने भन्दा पनि घर बनाऊँदा के कस्तो कुरामा ध्यान दिनु भन्ने कुरा बढि महत्वपुर्ण हुन्छ । विधि...