सपनाको सहर

‘काठमाडौंलाई रहर पूरा गर्ने टेकोमात्रै बनाइयो’

सोमबार, ११ भदौ २०७५, १२ : ४२ नागरिक

तपाईको बुझाइमा सहर के हो?
सहर सुविधायुक्त र जनघनत्व बढी भएको ठाउँ हो । हरेक पक्षमा अग्रणी भूमिका सहरले खेलेको हुन्छ । सुरक्षाको हिसाबमा पनि सहर उत्तिकै संवेदनशील मानिन्छ । सहरमा हिजोको कला संस्कृति र पूर्खाले सिर्जेका सम्पत्ति हुन्छन् ।

गाउँ र सहरको सम्बन्ध कस्तो हुनुपर्छ?
गाउँ र सहर एक आपसमा परिपूरक हुन्छन् । गाउँबिना सहर अपूरो हुन्छ, सहरबिना गाउँ । गाउँमा उब्जाउ भएको अन्नवाली सहरमा पुगेको हुन्छ । सहरको सेवा सुविधा पनि बिस्तारै गाउँतर्फ केन्द्रित भएको हुन्छ । अर्को कुरा, आज कंक्रिटले झाँगिएका सहर हिजो गाउँ थिए । एक हिसाबले भन्ने हो भने सहरको साख भनेकै गाउँ हो । त्यसैले पनि सहर र गाउँ एकअर्कामा सम्बन्धित छन्।

कुन–कुन देशका सहर घुम्नुभएको छ?
खेलकुदकै क्रममा म धेरै देशका सहर घुम्ने र त्यो सहरलाई बुझ्ने अवसर पाएको छु । इटली, टर्की, पाकिस्तान, बंगलादेश, भारत, कतार, अमेरिकालगायत धेरै देशका सहर पुगेको छु।

घुमेकामध्ये मन परेको सहर कुन हो?
म खेलाडी र प्रशिक्षक र टीम कोच भएर विभिन्न देशका सहर घुमेको छु । त्यसमध्ये मलाई मलाई टर्की र इटली निकै सुन्दर र मौलिक लाग्यो । इटलीका सहर ज्यादै मौलिक र व्यवस्थित छन्।

ती सहरको कुन पक्षले ध्यान तान्यो?
एसियाको टर्की र इटलीका सहर निकै फरक छन् । त्यहाँका दृश्य मनमोहक लाग्छन् । ऐतिहासिक भवन, प्राचीन कला संस्कृति त्यहाँका सहरमा भेटिन्छ । एक हिसाबमा भन्ने हो भने नेपालकै हनुमान ढोका र उपत्यकाका तीन जिल्लाका दरबार क्षेत्र जस्तै छन् त्यहाँका ठाउँहरू । प्रकृतिले पनि यी सहरलाई सुन्दर बनाइदिएको छ । सहरमा ‘स्मार्ट सिटी’को अभ्यास पनि भएको छ, तर मौलिकतालाई उच्च विन्दुमा राखिएको छ।

हामीभन्दा बाहिरी मूलुक कुन–कुन पक्षमा भिन्न रहेछन्?
म पुगेका देशहरू हामी भन्दा ३०/४० बर्ष अगाडि नै छन् । हामीलाई राम्ररी अभ्यास नै गरेर काम गर्ने हो भने त्यहाँ पुग्न त्यति नै बर्ष लाग्छ । विदेशी मुलुकमा विकास गर्दा दीर्घकालीन योजना बनाइन्छ, ताकि भोलिको पुस्तालाई असहज नहोस् । विकासगर्दा किन र कस्का लागि भनेर सोचिन्छ । हाम्रोमा नेताको रजाँई र सोच अनुसार सहरको ‘मोडल’ तयार पारिएको हुन्छ । सहर कस्का लागि बनाउने र किन बनाउने भन्ने सोच हाम्रा विकास गर्ने निकाय र व्यक्तिहरूसँग नै छैन।

हामी विकास निर्माणका कार्यमा कहाँनिर चुक्यौं?
मुख्य त विकास गर्ने ढाँचा र शैली भएन । कति समयको लागि बनाउने भन्ने योजना भएन । विकास निर्माणका काम गर्दा आजलाई मात्रै हेरियो । आजको विकासले भोलिलाई अप्ठेरो र विनास गर्छ भनेर हेरिएन । सडककै कुरा गर्ने हो भने आज बनायो भोलि बिग्रन्छ । सहरका योजना दल–दलमा फसेका छन् । पार्टीपिच्छे फरक फरक योजना ल्याइएको छ । तर, तीनलाई मूर्त रुप दिन कुनै पनि नेता र पार्टीले दृढताकासाथ काम गरेको देखिन्न । विकासका काममा सरकारी निकायबीच पनि समन्वय भएको छैन।

विदेशका सहरमा नभएको र हामीकहाँ भएको पक्ष?
हामीसँग निकै भिन्न कुरा छन् । हाम्रोमा जस्तो मौलिकता र भातृत्व कतै छैन । नेपाली मन संसारमा कहिँ भेटिन्न । नेपाल एउटा आत्मियता र सहयोगले चलेको देश पनि हो । प्राकृतिक पक्ष, मौलिकतामा पनि हामी सबैभन्दा अघि छौं।

सहरको विकासको लागि कस्ता योजना ल्याउन आवश्यक छ?
कुनै पनि योजनालाई बेवास्ता गर्दा त्यसले विकास होइन, विनास निम्त्याउँछ । हामीकहाँ योजना नै स्पष्ट भएनन् । कहिले सुरु गरेर कहिले सकाउने भनेर कुनै नीति र काननु बनाइएको छैन । भएको कानुनको परिपालना पनि भएको छैन । विकास निर्माणका कार्यमा ठेकेदारप्रथा हाबी छ । ठेकेदारलाई जे मन लाग्यो त्यही गर्छन् । सरकारले त्यसमा कडाइ गर्न सकेको छैन।

तपाई कस्तो सहरको परिकल्पना गर्नुहुन्छ?
घरबाट निस्केर सडकमा आउनासाथ म बसेको ठाउँ सुरक्षित छ भन्ने महसुस होस् । असुरक्षित यात्रा गरिहेको अनुभूति नहोस् । सहरका हरेक पक्ष व्यवस्थित होउन् । बातावरण पनि स्वच्छ होस् । मानिसले हरेक सेवा– सुविधा समान ढंगले सहजै पाउन् । सहरमा मानवता र आत्मियताको खडेरी नपरोस् । दुःख पर्दा सघाउने हातहरू भेटियोस् । यति भयो भने सहरमा बसेको अनुभूति हुनेछ।

सहरवासीको बानी कस्तो लाग्छ?
सहरवासी अव्यवहारिक र लाचार छन् । झ्यालबाट फोहर फाल्छन् , आफ्नो ढोका र आँगन बाहिर फोहर मिल्काएर भाग्छन् । सडकमा अवरोध देखेपनि त्यसलाई पन्छाउन तर्फ लाग्दैनन् । आफ्नो मात्रै सोच्छन् । आफ्ना घरमात्रै सफा होस् बाहिरको कुनै मतलब नै राख्दैनन् । यस्तो प्रवृतिले पनि हो सहर बिग्रिएको । सहरवासीको यस्तै बानीले सहर रूखो र आत्मियता हराएको जस्तो लाग्छ।

काठमाडौं चैं कस्तो लाग्छ?
निकै अस्तव्यस्त लाग्छ । यो सहरलाई मानिसले टेकोमात्रै बनाए । सहरको भविष्यबारे न त नेताले नै सोचे न त सहरवासीले नै । गाउँका मान्छे सहरसम्म विदेशीने क्रम बढेको छ । काठमाडौंलाई विदेश जाने टेको बनाइएको छ । आफ्ना रहर पूरा गर्ने टेको बनाउँदा सहर झन् झन् बिग्रँदै गएको छ।

काठमाडौंको मनपर्ने पक्ष?
यहाँको हावापानी र प्राकृतिक पक्ष सुन्दर लाग्छ । काठमाडौं मन्दिरै मन्दिरको सहरले पनि चिनिन्छ । तर, पछिल्लो समय पुराना संस्कृति र परम्परा जोगाउन मुस्किल भइरहेको छ । यसतर्फ सबैको ध्यान पुग्न जरुरी छ।

तपाई पौडी खेलको प्रशिक्षक हुनुहुन्छ, यो खेलको लागि सहर कत्तिको उपयुक्त छ?
उपयुक्त छ छैनभन्दा पनि हामीले उपयुक्त र अनुकुल बनाउने हो त्यसमा भर पर्छ । अरू देशका सहरमा पौडी र अन्य खेललाई निकै प्राथमिकतामा राखिएको हुन्छ, हाम्रो राज्यस्तरबाट पनि पौडी वा अन्य खेलको लागि त्यतिधेरै लगानी भएको छैन । यदि पौडी खेलको महत्व बुझ्ने हो भने हामीलाई पनि पौडी खेलाडीहरू निकै आवश्यक छ । किनकि विपत्ति भन्ने कुरा कहिले आउँछ भन्ने थाहा छैन । संसारभरको आँकडालाई हेर्ने हो भने पानीमा डुबेर एक बर्षमा ३ लाखभन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको छ । त्यसैले हामीले यसतर्फ सोच्न जरुरी छ । अरु देशका सहरले खेललाई मुख्य स्थानमा राखेका छन् ।
सहरमा भएभरको खाली ठाउँ कंक्रिट भवनले ओगटेको छ, खेलमैदान र आराम गर्ने ठाउँको अभाव छ,

यसबारे सरकारले कसरी काम गर्नुपर्ला?
सरकारले लगानी गर्नुपर्छ । आज संसारका अरु मुलुकको खेलकुद क्षेत्रमा ठूलो लगानी छ । त्यसको तुलनामा हाम्रोमा न्यून लगानी छ । खेलकुद क्षेत्रमा राज्यले लगानी गर्न सकेको छैन । यद्यपि लगानी नै नभएको होइन पर्याप्त भएन भन्न खोजेको हो।

काठमाडौं के कारणले अस्तव्यस्त भएको होला?
देशका हरेक सेवा–सुविधा यही सहरमा मात्रै थुपारियो । मानिसहरू सुविधा खोज्दै यही आए । यदि यहाँ भएका सुविधा अन्तका सहरमा  विकेन्द्रीकरण गर्ने हो भने सहर अलि खुकुलो बन्न सक्छ।

नेपालभित्र मनपर्ने सहर?
पोखरा, धरान र इलाम मनपर्छ । पोखरा सुन्दर र व्यवस्थित छ । लाहुरेहरूबाटै सजिएको घरान सहर  पनि राम्रो लाग्छ । इटहरीबाट धरान पुग्ने सडक निकै मनमोहक लाग्छ । पूर्वकै इलाम पनि सुन्दर ठाउँमध्ये गनिन्छ।

उपत्यकाको मन नपर्ने पक्ष?
सहर सारै अस्तव्यस्त भयो । सरकारी सेवा सुविधा पनि काठमाडौं केन्द्रित भएकाले मानिसको चाप पनि यहीँ बढेको हो । यसलाई व्यवस्थित पार्न यहाँका मुख्य सेवा–सुविधा अन्तका सहरका सहरमा सार्नुपर्छ ।

प्रस्तुतिः शिवहरि घिमिरे







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

अग्नि ग्रुप अन्तर्गतको बालाजु अटो वक्र्स प्रा.लि.ले इटहरीमा महिन्द्रा गाडीहरुको लागि आधिकारिक सर्भिस सेन्टर स्थापना गरेको छ । नयाँ स्थापना...

हुवावे माथि गुगलको प्रतिबन्ध - हुवावेका स्मार्टफोनमा गुगलका एप्सहरू नचल्ने

हुवावे माथि गुगलको प्रतिबन्ध - हुवावेका स्मार्टफोनमा गुगलका एप्सहरू नचल्ने

यस अन्तर्गत प्लेस्टोर, जिमेल, गुगल म्याप्स, युट्युब र अन्य सम्पूर्ण गुगलका सेवाहरू पर्छन् ...

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक ( भिडियो )

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक ( भिडियो )

नेपाली आभुषण तथा मौलिक हस्तकलालाई बिश्वसामु उजागर गरि अन्तर्रा्ष्ट्रिय क्षेत्रमा निर्यात तथा प्रवद्र्धन गर्नुका साथै राजश्व अभिवृद्धि गर्ने अभिप्रायका साथ...

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो इन्डिया प्रा.लि.ले अरभिन्द इम्पोरियम प्रा.लि.को सहकार्यमा आफ्ना विभिन्न उत्पादनहरुको नेपाली बजारमा सेवा बिस्तार गरेको छ । विश्वका १५० राष्ट्रमा...

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी केहि एन्ड्रोइड र आइफोनका एपहरू ...

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सुनधारा स्थित सिभिल ट्रेड सेन्टरमा रहेको सिटिसी मोबाइल हबमा जेठ ३ गते शुक्रबारदेखि मोबाइल एक्सचेन्ज मेला सुरु भएको छ ।...

जगदम्बा स्टील्स् सर्वोत्कृष्ट प्रदर्शनका भारतको प्रतिष्ठित स्टील (SAIL)
संगठनद्वारा सम्मानित

जगदम्बा स्टील्स् सर्वोत्कृष्ट प्रदर्शनका भारतको प्रतिष्ठित स्टील (SAIL) संगठनद्वारा सम्मानित

जगदम्बा स्टील्स् भारतको प्रतिष्ठित स्टील संगठन स्टील अथोरटी अफ् इण्डिया (SAIL)द्वारा एक कार्यक्रम बीच सम्मानित भएको छ । यही मे...

मर्जरका लागि सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर

मर्जरका लागि सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर

बैंकको पुँजीगत आधार सुदृढ गरी प्रतिस्पर्धात्मक क्षमताको विकास गर्ने उद्वेश्यका साथ् राष्ट्रीय स्तरको "ख" वर्गको ओम डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेड "क"...