समाज

‘पानी पर्‌यो कि निद्रै लाग्दैन’ (भिडियो रिपाेर्ट)

शनिबार, ०२ भदौ २०७५, ०९ : ५८ शिक्षा रिसाल  | @RisalShiksha

वर्षायाममा झरी पर्दा रमाउनेहरू धेरै छन् । पानी परेको आवाजमा लठ्ठ पर्दै मस्त निदाउनेहरूको पनि कमी छैन। तर, पानी परेपछि निद्रा हराम हुनेहरू पनि कम छैनन् । उनीहरूलाई असार–साउन नै नआइदिए हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ।

गत वर्षको वर्षायामले धेरैलाई सतायो । तराईका झापा, मोरङ, सप्तरी, रौतहट, बर्दियालगायत जिल्लामा बाढीले धेरै मानिसको जीवनलाई भताभुंग पारिदियो । लाखौंको बस्ने बास बगाइदियो । बाँच्ने आश पनि बगाइदियो । फोटो पत्रकार नरेन्द्र श्रेष्ठले खिँचेको सप्तरीमा अन्तिम संस्कार गर्न जमिन पनि नभएर पानीमै कमल सदालाई बगाउनुपरेको तस्वीरले धेरैको आँखा रसायो । गत वर्षको मनसुनले विराटनगरको विमानस्थल र त्यहाँ अवतरण गरेको जहाज पनि डुबायो।

यो वर्ष पनि निरन्तर पानी परिरहेको छ । यो वर्षको पानीले पनि कति ठाउँका बासिन्दाको निद्रा हराम गरिदिएको छ । केही साताअघि भक्तपुरमा हनुमन्ते खोलाले जिल्लाका चार वटै नगरपालिकाका हजारौं घरहरू डुबायो । अझै पनि ठूलो पानी पर्दा भक्तपुरका बासिन्दाहरु पुनः डुवानमा पर्न सक्ने त्रासमा छन् । त्यस्तै मध्य काठमाडौंको अनामनगर तीनकुनेस्थित बाग्मती करिडोरमा पर्ने मिलनबस्ती पनि बुधबार बिहान डुबानमा प¥यो । स्थानीय बासिन्दाको गाईगोठदेखि घरभित्रसम्म पनि पानी पस्यो।

यी सबै खबरहरू बाहिर आइरहँदा बर्सेनी डुबानमा पर्ने नवलपरासी जिल्लाको मध्यविन्दु नगरपालिका वडा नम्बर दुई सहरी गाउँका बासिन्दाहरुको कुरा भने खासै सुनिँदैन । यहाँका बासिन्दाहरू बर्खामासका रातहरू राम्रोसँग ननिदाई बित्छन् । पोहोर सालको साउन २९ गते गएको बाढीले उनीहरूको घर बगायो । घरसँगै वस्तुभाउ पनि बगायो । घरमा रहेका खाद्यान्न पनि केही बाँकी रहेनन्।

गत वर्ष निरन्तर पानी परेपछि मध्यविन्दु नगरपालिका वडा नं. २, सेहरीका बासिन्दाहरू चिन्तित थिए । सास रहुन्जेल आश रहन्छ भनेझैं उनीहरूलाई पानी केही कम होला भन्ने आश पनि थियो । २०७४ सालको साउन २९ गते बाढी ह्वात्तै बस्तीमा पस्यो । बाढी र आकाशबाट आएको पानीले गर्दा स्थानीय बासिन्दाहरू आत्तिए । उनीहरूसँग सुरक्षित स्थानमा जान डुंगा पनि थिएन।

‘भैंसालोटनको ब्यारेज पनि खोलिदिएनन् । हामी भागाभाग गर्न सकेनौं । टाँडीटोलतिर गयौं । हामीकहाँ त बाढी आइहाल्यो । घरमा भएका गाई गोरुहरूको दाम्लो फुकालेर हामी पारी गयौं,’ स्थानीय तेजबहादुर चौधरी सम्झन्छन् । उनले छोडेका वस्तुभाउमध्ये उनको एउटा गोरु पारी गयो, अर्को घुमेर उनी भएतिरै आयो । पारी गएको गोरु म-यो कि के ग-यो भन्ने उनलाई अहिलेसम्म थाहा छैन । उनको घरमा भएको पैतालिस मुरी धानसँगै मकै, तोरी, आलस, चामल खानेकुरा जति सबै बग्यो । उनको सँगै उनका छिमेकी कुम्भनारायणको घर पनि पुरै ध्वस्त भयो । तेजबहादुरको घर त पुरै ध्वस्त भयो । ‘अलि अलि भएको पनि केही बचेन,’ चौधरी विरक्तिँदै सुनाउँछन्।

तेजबहादुरको जस्तै अरु गाउँलेहरूको पनि बाढीले उठिबास भयो । बल्लतल्ल यसो उसो गरेर अस्थायी रूपमा टहरो बनाएर बसिरहेका गाउँलेहरूलाई अहिले पानी परेपछी निद्रै लाग्दैन । रातभर उठेर बस्छन् । भोलिपल्ट कति बढ्यो भनेर खोला हेर्न जान्छन्।

३३ वर्षीय होमकुमारी ठनेतको पीडा यस्तै छ।

गत वर्षको बाढीले उनका गाई, बाख्रा, कुखुरा, हाँस सबै बगाएर लग्यो । घर पनि बगाएर लग्यो । अन्नबाली सबै सखाप भयो । उनी अरुको घरमा गएर छानामाथि बसिन् । बाढी बन्द भएपछि बल्लतल्ल घर आउँदा खानेकुरा केही थिएन । सबै बाढीले बगाइसकेको थियो । बल्लतल्ल चोरमारामा रहेको माइतीमा फोन गरेपछि केही राहत पाइन् । ‘त्यो दिन सम्झिन चाहन्न । तर, बिर्सन पनि सक्दिनँ,’ ठनेत भन्छिन्।

बल्लतल्ल त्यो बाढीबाट जोगिएर केही तंग्रिन लागेको बेला फेरि अर्को वर्षायाम आइसकेको छ । अहिले पनि पोहोरजस्तै बाढीले उठिबास लगाउला की भन्ने उनको चिन्ता छ।

‘पानी परेपछि निद्रै लाग्दैन । उठेर बस्छौँ । भोलिपल्ट कति बढ्यो भनेर खोला हेर्न जान्छौँ,’ खेती किसानी गर्दै बसेकी ठनेत सुनाउँछिन्।

सुस्ता पूर्व सेहरीमा बस्ने सबैको घर एकैनासको छैन । कसैको भुइँ तल्ला मात्र छ । कसैको माथिल्लो तला पनि छ । कसैको घर होचो छ । सबैको घरमा अलिअलि भए पनि अन्न छ । वस्तुभाउ छन् । बाढी पस्यो भने सर्पको डर हुन्छ । यस्तै यस्तै डर र त्रासका बीचमा बसन्ती बिकका दिनहरू बितिरहेका छन्।

बिकका बुबाआमा ३७ वर्षअघि घुमारीघाट पहाडबाट सेहरीमा आए । उनी ३५ वर्षअघि सेहरीमै जन्मिन् । गत वर्षको बाढी सम्झिँदा अझै पनि उनलाई कहाली लागेर आउँछ । ‘हिजो भर्खर त्यसरी पानी आयो । पोहोरजस्तै बाढी आएर डुबाउँछ कि क्या हो भनेर उठेर बसेम् । पानी बिसाएपछि सुतेम् । बिहान उठेर नारायणी कत्रो भएछ भनेर हेर्न गएम् । बर्खा लागेपछि डर नै डर हुन्छ,’ उनले सुनाइन्।

बिकको गोठमा केही बाख्रा छन्, एउटा भैँसी छ र घरमा अलिअलि भए पनि अन्न छ । गाउँमा कसैको होचो घर छ र होचो घर भएका घरमा बस्नेको डर धेरै छ।

‘आँटी भएको घरमा त त्यति डर हुँदैन । पोहोर त अलि पर नडुबाएको ठाउँमा गएर बसेका थियौँ । बाख्रा–भैँसी पनि त्यहीँ लग्यौँ’, उनी सम्झिन्छन् । बस्तीमा बाढी पसेपछि सर्पको डर हुन्छ । पानी बढी भएपछि रातभर लामखुट्टे लाग्छ।

‘घरभित्र पानी सोहो-यो । दाउरा बगाएर लग्छ, घरमा ग्याँस छैन पकाउन । घरमा त आधी आधी पानी पस्छ । के गर्ने कसो गर्ने हुन्छ । हिउँदमा त राम्रो छ । बाली पनि राम्रो हुन्छ । बर्खामा त डर नै छ,’ बिक भन्छिन्।

पानी परेपछि बाख्रा हिँड्न पनि गाह्रो मानेको देख्दा उनको मन कटक्क भएको थियो।

बिकको अनुभवमा पोहोरको बाढीले निकै बिचल्ली भयो । बाढी दिउँसो नआएर राति आएको भए कति मान्छे मर्थे होला भनेर सम्झिँदा उनलाई दिक्क लाग्छ।

यी बस्तीमा बर्सेनी हुने बाढीको त्रास कुनै नौलो कुरा होइन, । यहाँका बासिन्दाहरूले पटक–पटक सरकारी अधिकारी र राजनीतिक दलका नेताहरूलाई गुहारेका छन् । तर, केही नतिजा निस्किएको छैन।

बिकलाई ठूला–ठूला मान्छेहरू आएर आफ्नो ठाउँ हेरिदिए र आफूहरूको पीडालाई बुझिदिए हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ ।
‘तर के गर्नु ? भोट माग्ने बेला आउँछन् त्यसपछि फर्केर आउँदैनन् । जितेपछि आएका थिए । फूलमाला लिएर पनि बस्यौँ तर त्यसपछि कोही आएका छैनन्,’ उनी भन्छिन्।

तेजबहादुर चौधरी पनि सम्बन्धित निकायले सहयोग नगरेकोमा खिन्न छन् । वर्षेनी हुने यो समस्याका बारेमा उनीहरूले सरकारी अधिकारीलाई पनि भने । प्रमुख जिल्ला अधिकारी स्थलगत भ्रमणमा आउँदा पनि भने । तर, केही भएन। ‘यहाँ गाउँमै भएका ठुलाबडा नेताहरूले यहाँ केही गर्न दिएनन् कि के कसो गरे । मैले पढेको छैन, थाहा पनि छैन,’ उनी भन्छन् । त्यतिबेला उनीहरूलाई घर र घरमा भएका सामान बगेकोमा तनाव थियो । उनीहरूको खाना, खर्च सबै बग्यो । गोरू र गाईबस्तुहरू पनि मरे । त्यो तनावको अवस्थामा कसलाई के भन्ने भनेर पनि उनीहरू चुपचाप बसे। ‘कहाँ पहल गर्ने ? आजकल लेखापढी चाहिन्छ । हामीले नसकेर चुपचाप बस्यौ । केही राहत हुन्छ कि भनेर आश गरेर बस्यौं । अहिलेसम्म केही पाएका छैनौं,’ चौधरी भन्छन् । उनीहरूले केही राहत र समाधानको उपाय पाइन्छ की भनेर पनि खोजी गरे । तर, केही भएन।

मध्यविन्दु नगरपालिका वडा नं. २ का वडाध्यक्ष नारायण पौडेल यी बस्तीका समस्याबारे जानकार छन् । तर, समस्या समाधानका लागि आफूहरूसँग पर्याप्त बजेट नभएको बताउँछन् । प्रत्येक वर्ष बर्खा लागेपछि धेरै मानिसहरू त्रसित हुने गरेको उनलाई थाहा छ।

२०५७ सालमा धजाह बस्तीलाई बाढिले बगाएपछि ६ सयको हाराहारीमा मानिसहरू विस्थापित भएको मात्र होइन हजारौं विघा जमिन नारायणी नदीको बालुवामा परिणत भएको पनि उनलाई थाहा छ । विस्थापितलाई जंगलमा, दस धुर र पाँच धुरमा राखिने गरेको पनि उनी बताउँछन् । ‘जनताको तटबन्ध कार्यलयले वर्षेनी काम गरेको हुन्छ । तर, बजेट पर्याप्त मात्रामा छैन । समस्या वर्षेनी देखिएको छ,’ पौडेल समस्या सुनाउँछन्। भिडियो:शिक्षा रिसाल








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

डिसहोम क्रेडिट सर्भिस अब पांच दिन सम्म पाइने

डिसहोम क्रेडिट सर्भिस अब पांच दिन सम्म पाइने

डिस होमले आफ्ना ग्राहकहरुलाई सदस्यता शुल्क समाप्त भइसके पछि पनि ३ दिन सम्म थप म्याद दिदै आएकोमा अब उक्त सेवाको...

मकवानपुरगढी घुम्न आउने दैनिक एक हजार

मकवानपुरगढी घुम्न आउने दैनिक एक हजार

केही वर्षअघिसम्म १–२ जना आन्तरिक पर्यटक मात्र आउने मकवानपुरगढी क्षेत्रमा अहिले दैनिक हजारभन्दा बढी आउन थालेका छन् । ...

सन नेपालको अन्तरक्रिया

सन नेपालको अन्तरक्रिया

सन नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्सले अभिकर्ता अन्तरक्रिया तथा सम्मान कार्यक्रम गरेको छ । ...

मनमैजुमा कामना सेवा बैंक

मनमैजुमा कामना सेवा बैंक

कामना सेवा विकास बैंकले काठमाडौंको तारकेश्वर नगरपालिका वडा नम्बर १० स्थित मनमैजुमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

स्कुल भ्यान सहयोग

स्कुल भ्यान सहयोग

एभरेस्ट बैंकले ललितपुरको धापाखेलस्थित सेल्फ–हेल्प ग्रुप फर सेरेब्रल पल्सी, नेपाल (एसजिसिपी) लाई एक थान स्कुल भ्यान हस्तान्तरण गरेको छ ।

रारामा टेलिकमको फोरजी सेवा

रारामा टेलिकमको फोरजी सेवा

नेपाल टेलिकमले मुगुस्थित रारातालमा फोरजी मोबाइल सेवा प्रदान विस्तार गरेको छ । ...

कुमारी बैंकको भूमिपूजन

कुमारी बैंकको भूमिपूजन

कुमारी बैंकले काठमाडौंको नक्सालमा भवन शिलान्यासको निम्ति भूमीपूजन गरेको जनाएको छ । ...

वर्ल्डलिंकको अफर

वर्ल्डलिंकको अफर

इन्टरनेट सेवा प्रदायक कम्पनी वर्ल्डलिंकले ‘जाडो याममा तात्तातो हिटरनेट’ अफर ल्याएको छ । ...

Ncell Footer Ad