मारुनी नाच संरक्षणमा स्थानीय

बिहिबार, ३१ साउन २०७५, १४ : १० पुष्कर भण्डारी

डडेल्धुरा – मगर समुदायमा परम्परादेखि नै विभिन्न शुभकार्यमा देखाइने गर्रा अर्थात मारुनी नाच देशका विभिन्न स्थानमा अहिले लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ।

देशभरी नै लोप हुने अवस्थामा पुगेको मारुनी नाच अहिले आलीताल गाउँपालीकास्थित डोला गाउँका मगर समुदायले भने जिवितै राखेका छन्। त्यहाँ विशेष गरेर तिहारको बेला भैली खेल्ने ख्यालीको प्रदर्शन हुने गर्दछ। अन्य समुदायमा देउडा भाका गुन्जीने समयमा त्यहाँ झ्याली  र मादलसँगै मारुनीको गीत गाइने परम्परा छ।  

मगर समुदायका विभिन्न कार्य न्वारन, ब्रतबन्ध, बिबाह लगायत शुभकार्यमा देवीदेवताको आराधना गर्दै यो नाच नचाउने गरिन्छ। मारुनी नाचमा दुई मारुनी, दुई देखि तीन मादले, एक पुरसीङ्गे र ६ देखि १० जनासम्म गायक हुन्छन्। पुरसीङ्गेले महिलाको कपडा लगाएको हुँदैन। यदि मारुनी नाचमा तीन मादले अथवा एक मात्र मारुनी छन् भने त्यहाँ पुरसीङ्गेलाई एक मादलेसँग नाच्ने जिम्मा दिइन्छ। पुरसीङ्गे एकपछि अर्को गर्दै नाच्न सकिन्छ। गायकमा एक गुरु हुन्छन, जसलाई मारुनी नाचका बारेमा सबै जानकारी हुन्छ। मारुनी नाचको मुखियालाई रौरा भनिन्छ।

मादले कम्मरमा मादल भिरेर मारुनीसँगै नाच्छ।  मारुनी नाचको मुख्य पात्र पुरुषलाई सिङ्गार पटार गरी महिलाको कपडा एवं गहना लगाइन्छ। मारुनी मादलेको अघि र पछि घुमेर नाच्छन्। मारुनी नाचमा विशेषगरी पुरुषहरूले गीत गाउने, नाच्ने, मादल बजाउने गरेतापनि महिलाहरूले नाच सम्बन्धी अन्य व्यवस्थापकीय कार्य गर्छन। 

मारुनी नाच नेपालको परम्परागत नाच हो। पुरुषलाई महिलाको कपडा पहिराएर मारुनी बनाएर मादलको तालमा पुराना पौराणीक कथामा आधारित गीत गाएर नाचिने यो नाच नेपालका मगर, गुरुङ, तामाङ, लिम्बू जातिको मुख्य संस्कृति पनि हो।

पौराणीक कथामा आधारित गीतका साथ मादलको तालमा नाचिने मारुनी नाच लोपन्मुख अवस्थामा छ। आलीताल गाउँपालीकाको वडा नं ८ मा रहेको बस्ती डोलामा अहिले यो नाच देख्न पाइन्छ। तर नयाँ पुस्ताले यसलाई बिर्सीरहेकोप्रती स्थानीय बुद्धीजिवीहरूले चिन्ता व्यक्त गर्ने गरेका छन्। 

स्थानीय वृद्ध कर्णबहादुर थापामगर भन्छन, यो हाम्रो पुरानो पुर्खाको परम्मपरा लोप हुने अवस्थामा छ। उनले भने, कोही साथी कता गए कोही कता गए यो पुरानो सांस्कृतिक परीपाटीलाई अली छोड्दै गएको महसुस भएको छ। सबै सरोकारवालले यसलाई राम्रोसँग जगेर्ना गर्न उनले नयाँ पुस्तालाई आग्रह गरे। 

अर्का वृद्ध खिम्मनबहादुर रानामगरले अहिलेको पुस्ताले पहिलेको संस्कृती विर्सेकोप्रति दुखेसो पोख्दै भने, हाम्रो पुरानो पुर्खा बुवा बाजेले धेरै राम्रो गर्नुहुन्थ्यो तर आजभोली एक दुई जनाले अली अली गर्छन तर पहिलेको जस्तो जान्दैनन्।’
पहिले नाचीने मारुनी नाच र अहिले नाचिनेमा धेरै भिन्नता भएकोप्रती स्थानीय मगर जातीका युवा पुस्ताले समेत चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

बुढापाकाबाट सिकेको यस परम्परालाई जोगाउनु सरकार तथा सरोकारवालाहरूको दायीत्व रहेको उनीहरूको भनाई छ। ‘मगर समुदायमा मारुनी नाच लोप भइ नसकेपनि लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ एक युवा लक्ष्मण डालामगरले भने, यसलाई जगेर्ना गर्न हामीले हाम्रा बुढापाकाबाट सिक्न आवश्यक छ। पहिले हामी सानो हुदा १०–१२ वटा मादल चार–पाँच झ्याली र १०–१२ वटा मुरली हुन्थ्ये उनले भने, झ्याम झ्याम गरेर यो पुरै आलिताल उपत्यका थर्कीन्थ्यो, त्यो वातावरणको आजभोली कल्पना पनि गर्न सक्दैनौ। 

 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

डिबेन्चर निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकमा नियुक्त

डिबेन्चर निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकमा नियुक्त

नेपाल क्रेडिट एन्ड कमर्स बैंकले नबिल बैंकलाई डिबेन्चर निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकमा नियुक्त गरेको छ । ...

डिएभी स्कुलको वार्षिकोत्सव सम्पन्न

डिएभी स्कुलको वार्षिकोत्सव सम्पन्न

वीरगन्जस्थित डिएभी स्कुलको २६औं वार्षिकोत्सव सम्पन्न भएको छ । ...

हिमालयको क्वालालम्पुर पुनः सीधा उडान सुरु

हिमालयको क्वालालम्पुर पुनः सीधा उडान सुरु

हिमालय एयरलाइन्सले मलेसियाको राजधानी क्वालालम्पुरमा पुनः सीधा उडान सुरु गरेको छ । ...

सीता एयरले लामिडांडा र सुकेटार उडान थाल्ने

सीता एयरले लामिडांडा र सुकेटार उडान थाल्ने

सीता एयरले प्रदेश १ का धार्मिक स्थलहरू हलेसी र पाथीभरालाई लक्षित गरी उडान सुरु गर्ने तयारी गरेको छ । ...

नेपाल म्यानुफ्याक्चरिङ लिडर अवार्ड हिलटेकलाई

नेपाल म्यानुफ्याक्चरिङ लिडर अवार्ड हिलटेकलाई

हिलटेक प्लास्टिक एन्ड पाइप प्रालि नेपाल म्यानुफ्याक्चरिङ लिडर अवार्ड २०१९ बाट सम्मानित भएको छ । ...

सुबिसु, ईन्टरनेट पार्टनरका रुपमा प्रस्तुत

सुबिसु, ईन्टरनेट पार्टनरका रुपमा प्रस्तुत

नेपालको एक अग्रणी केबल टेलिभिजन, इन्टरनेट र नेटवर्क सेवा प्रदायक कम्पनी, सुबिसु केबल नेट प्रा. लि.ले पोखरा प्रिमियर लिगको दोस्रो...

डल्लुमा सुजुकीको निःशुल्क सर्भिस क्याम्प

डल्लुमा सुजुकीको निःशुल्क सर्भिस क्याम्प

सीजी मोटोकर्पको डल्लुस्थित सुजुकी ‘स्टेट–अफ–आर्ट’ सर्भिस सेन्टरमा सुजुकी ब्रान्डका कारधनीहरुका लागि आकर्षक अफरहरु सहित ६ दिने निःशुल्क सर्भिस क्याम्प सुरु...

हुलास स्टिलले ल्यायो ‘हुलास डेक’

हुलास स्टिलले ल्यायो ‘हुलास डेक’

हुलास स्टिल इन्डस्ट्रिजले नेपाली निर्माण बजारमा उपयोगी प्रविधिमा आधारित उत्पादन ‘हुलास डेक’ सार्वजनिक गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad