सपनाको सहर

‘जोगाउने नाममा कला संस्कृतिको मौलिकता मेटायौं’

सोमबार, २१ साउन २०७५, ०८ : ०४ नागरिक

हामीले मौलिक कला संस्कृतिलाई ध्यान दिएनौं । हाम्रो सहरको खास चिनारी के हो भनेर हेक्का राखेनौं । विकास निर्माणका काम गर्दा पनि दुरदृष्टि राखेनौं । खाली आफ्नो स्वार्थ पुर्तिको पछि दौडियौं । यसले हामीलाई घाटा पुर्याउँछ । नेपाल घुम्न आउने विदेशीले गएगुज्रेको सहर भन्छन्।

तपाईको बिचारमा सहर के हो ?
सहर आकर्षित र व्यवस्थित ठाउँ हो । सहरमा गाउँ र गाउँभन्दा बेग्लै भिन्न भेटिन्छ । हामीले झिलिमिली र अग्ला–अग्ला भवन हेरेर सहर राम्रो नराम्रो भन्ने छुट्याउँछौं तर, सहरको विषेशता त्यति मात्रै होइन । सहर कला–संस्कृतिले भरिएको ठाउँ हो । देशको मुख्य वास्तुकला झल्काउने ठाउँ हो । जनघनत्व बढी भएपनि सेवा–सुविधा चुस्त पारिएको हुन्छ ।
घुमेकामध्ये मनपर्ने सहर कुन हो ?
नेपालभित्र मनपर्ने सहर काठमाडौं र पोखरा हो । पोखरा प्राकृतिक छ । अन्य सहरमा प्रकृतिले दिएको पक्षहरु मासिएपनि पोखरामा मासिएको छैन ।

सकेसम्म बचाउने प्रयास गरिएको छ । काठमाडौंको कुरा गर्दा, हामीले काठमाडौंलाई कंक्रिटको सहर बनायौं । पूरानो कला संस्कृति भत्कायौं । जोगाउने नाममा हिजो मौलिकता मेटायौं । यो पक्षलाई हेर्दा काठमाडौं बिगिएको छ।

यहाँको मनपर्ने पक्ष ?
यहाँको मौसम सदावहार छ । काठमाडौंमा जस्तो मौसम देशका कुनै सहरमा पनि पाइन्न । तर, यहाँको मौसिक कला–संस्कृति दिनानुदिन मासिँदै गएको छ । यो नराम्रो पक्ष हो।

विदेशी मुलुकका कुन–कुन सहर घुम्नुभएको छ ?
लगभग नेपाली पुगेका सबैजसो सहर पुगेको छु । युरोपका सबैजसो देशका सहर । हङकङ, अमेरिका लगायत, अष्टे«लियो, साउदी, कतार, दुबै लगायत धेरै देश पुगेको छु । आधुनिकता र विज्ञानकोे चमत्कारलाई हेर्दा विदेशी देश हामी भन्दा धेरै अगाडि छन् । सहर विशिष्ट प्रकारका छन् । हरेक देशका आफ्नै प्रकारको विषेशता छन् । मरुभूमीको देश भनेर चिनिएका मुलुकहरु अहिले हरियाली भएका छन् । हामीकँहा प्रकृतिले निशुल्क दिएको वरदान पनि प्रयोग गर्न जानिएन ।

विदेशका सहर र हाम्रा सहरबीच भिन्न के रहेछ ?
 नेपालका सबै ठाउँहरुमा अदित्य सौन्दर्यता छ । प्रकृतिले दिएको कुरा हामी सबैभन्दा अग्र स्थानमा छौं । यहाँका सहरैपिच्छे फरक विषेशता छन् । हिमाल, पहाड र तराईका ठाउँहरुमा फरकपन भेटिन्छ । यहाँका सहरमा अनुपम कला र संस्कृति लुकेका छन् । संसारमा कहीँ नभएको मौलिकता लुकेको छ । तर, नीति नियम र कानुनको परिपालना एकदमै कमजोर भयो । सरकारले भएको कानुनलाई पनि लागु गर्न सकेन।

काठमाडौं कस्तो लाग्छ ?
काठमाडौंमा सबैथोक छ । आफूले चाहेको कुरा सजिलै पाउन सकिन्छ । सुविधायुक्त विद्यालय, अस्पताल, सरकारी सेवा लगायत पक्ष हेर्दा पनि काठमाडौं राम्रो छ । अर्कातर्फ हेर्ने हो भने काठमाडौं जति सुविधायुक्त छ त्यति नै धरासायी पनि बन्दै गएको छ । सबैतिर कंक्रिटले भरिएको छ । सहरी इलाका पूरै अव्यवस्थित छ । मापदण्ड विपरीतका भवन, खाल्डाखुल्डी सडक, मानिसको चापले काठमाडौंलाई धरासायी बनाएको छ । यसलाई ध्यान नदिने हो भने काठमाडौं गएगुज्रेको सहर बन्न बेर छैन।

विदेशका सहर कसरी चलेका रहेछन् ?
त्यहाँको विकासक्रम, काम गर्ने शैली र नीति नियम धेरै राम्रो छ । विदेशका सहरमा नीति नियम र कानुन कडा पारिएको छ । सहरमा कसैले पनि मनपरी गर्न पाउँदैन् । सहरी इलाकामा हरेक सुविधा हुन्छन् । हामीले मौलिक कला संस्कृतिलाई ध्यान दिएनौं । हाम्रो सहरको खास चिनारी के हो भनेर हेक्का राखेनौं । विकास निर्माणका काम गर्दा पनि दुरदृष्टि राखेनौं । खाली आफ्नो स्वार्थ पुर्तिको पछि दौडियौं । यसले हामीलाई घाटा पुृर्याउँछ।

हाम्रा सहर यस्तै बन्न सक्दैनन् ?
सोच र योजना हुने हो भने बन्न सक्छन् । विदेशी मुलुका सहर विकास गर्दा हजार बर्ष अघिको समयलाई हेरिन्छ । हाम्रा नेता र सहर विकास गर्ने जिम्मा पाएका निकायको त्यो सामथ्र्य भएन।

सहर कला संस्कृति र परम्पराको मिश्रित ठाउँ हो, सहरमा यसको छनक भेटिनुपर्छ, तर, हामीकहाँ संस्कृति र परम्पराको जरो उखेलिँदै छ नि ?पनि लोप हुने क्रममा छन्, किन यस्तो भएको होला ?
कर्मचारी, प्रहरी र नेताहरु अधिकांश एजेन्ट भएर काम गरेका छन् । कसैले पनि निस्वार्थ भएर सहर विकासमा लागेको देखिन्न । सबै स्वार्थ पुर्तिको लागि दौडिरहेका छन् । संस्कृति र मौलिकतामा हामी संसारकै धनी भनेर दावा गर्छौं तर हामीसँग भएका कल्चर झल्काउने गरी संरक्षण गर्न सकेका छैनौं । राज्यले यसतर्फ ध्यान दिएको छैन । बहुमूल्य सम्पतीको बेवास्ता गरेका छ सरकारले । यसतर्फ बेलैमा ध्यान नदिए हाम्रो अस्तित्व संकटमा पर्न थाल्ने छ । हामी चारैतिरबाट मिचिने छौं।

सहरवासीको बानी कस्तो लाग्छ ?
नागरिकले पनि आफ्नो दायित्व बुझेका छैनन । हामी अनुशासन हिन छौं । अरुको देशका गयौं भने त्यहाँको नीति नियम राम्ररी पालना गर्छौं तर आफ्नोलाई हेप्छौं।

विदेशका सहर र हाम्रा देशका सहरबीच भिन्नता के देख्नुभयो ? 

हाम्रा सहरको तुलनामा विदेशका सहर धेरै व्यवस्थित छन् । पूर्वाधार निर्माणले विदेशका सहर झकिझकाउ छन् । हामीकहाँ प्रकृति र मौलिक विषेशताहरु फरक छन्।

तपाई कस्तो सहरको परिकल्पना गर्नुहुन्छ ?
म काठैकाठले बनेको सहर परिकल्पना गर्छु । हिजो काष्ठमण्डप जसरी एउटै रुखको काठले बनेको थियो, अरु सहर पनि त्यस्तै विषशताले भरिएको हुनुपर्छ ।

सफा, फराकिला सडक, खानेपानी, विजुली लगायत सुबिधा सहज भएको सहरको परिकल्पना गर्छु । सहरमा अस्पताल, स्कूल÷कलेज व्यवस्थित हौंन । यातायातको सहज पहुँच सबैतिर पुगोस् । सरकारी प्रशासन जिम्मेवार र मर्यादित होस् । यति भयो भने सहर व्यवस्थित हुन्छ।

नपर्ने पक्ष केहो ?
ढल, बिजुलीका तार पनि अव्यवस्थित छन् । सहरको विकासका सरकारी निकायबीच समन्वय भएको छैन । यसले सहरलाई कुरुप बनाएको छ।

मन भएर पनि घुम्न नपाएको सहर कुन हो ?
पछिल्लो समय सुटिङको क्रममा मुस्ताङ पुगेर आएको थिएँ ।
प्रस्तुतिः शिवहरि घिमिरे

 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनि लिमिटेडले उपत्यकाका राम शाहपथ, थापाथली, नख्खु, जावलाखेल, भक्तपुरलगायतका स्थानमा पाँच स्थानमा पसल सञ्चालन गरेको छ...

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

लामो समयदेखि कपडा व्यवसायमा संलग्न रुपेश पाण्डेले पछिल्लो समय ब्रान्डेड कपडा ल्याएर बिक्री गर्दै आएका छन् । ...

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भारतबाट भन्सार छली चोरी पैठारी गरी नेपाल ल्याएको करिब डेढ लाखको चिनी प्रहरीले बरामद गरेको छ । ...

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

राष्ट्रिय बिमा कम्पनीले थप नयाँ दुई बिमालेख बजारमा ल्याउने भएको छ । ...

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकले लगानीकर्तालाई १७.८९ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । ...

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कायम मुकायम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) मा चन्द्रशेखर खड्का नियुक्त भएका छन् । ...

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपोले आफ्नो रेनो सिरिज अन्तर्गतको रेनोटू एफ नेपाली बजारमा सार्वजनिक गर्ने मिति घोषणा गरेको छ। ...

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्ट सरफेस डुवो र माइक्रोसफ्ट सरफेस नियो सार्वजनिक गरेर प्रविधिको जगतलाई आश्चर्य चकित पारेको छ ...

Ncell Footer Ad