शिक्षा र अहिलेका युवा

बुधबार, १६ साउन २०७५, १९ : ३३ शोभा ज्ञवाली  | @GyawaliShova

थोरै शब्दमा नेल्सन मण्डेलाले कति सुन्दर कुरा भनेका छन् ! यतिबेला संसारभरि नै बद्लिँदो परिवेशमा शिक्षालाई कसरी धार लगाएर शक्तिशाली हतियार बनाइरहने भन्ने बहस चलिरहेको छ । संसार बदल्ने हतियार भने नेपालमा अलि भुत्तिदै जाने पो हो कि भन्ने आशंका प्रत्येक वर्ष बढ्दै जान थालेको छ । र, यसको कारण भने हरेक वर्ष सिकाइमा कमजोर विद्यार्थीको उत्पादन र घट्दो एसईई परिणाम नै हो ।

शिक्षा संसारकै शक्तिशाली हतियार हो, जसलाई संसार बदल्न प्रयोग गर्न सकिन्छ  – नेल्सन मण्डेला

‘शिक्षाको जरो तीतो हुन्छ तर त्यसले दिने फल बडो स्वादिलो हुन्छ,’ एरिस्टोटलले भनेका छन् । यो स्वाद लिन सरकार र अभिभावक दुवै पक्षले ठूलो लगानी गरिरहेका हुन्छन् । यसको उद्देश्य नै भविष्यका युवा कस्तो शिक्षित चाहिएको हो, कस्तो शिक्षाले दीक्षित बनाउने हो भन्ने हुन्छ । अभिभावक जत्तिकै सरकार चिन्तित देखिए पनि सशक्त कार्यान्वयन पक्ष फितलो हुँदा संसारकै शिक्षा प्रणालीसँग दौडिनुपर्ने नेपाली शिक्षाको अवस्था लङ्गडो पो होला कि भन्ने चिन्ता बढेर गएको छ । 

संसार यतिबेला नयाँ नयाँ प्रविधिमा लगानी गरिरहेको छ । अबको समय ती प्रविधिमा अभ्यस्त हुने जनशक्ति चाहिन्छ । त्यसका लागि विद्यालय शिक्षाको जग दह्रो हुनुपर्छ अनि मात्र दह्रो आधारभूत ज्ञान पाउने जनशक्तिले नयाँ–नयाँ प्रविधिसँग पौंठेजोरी खेल्न सक्छ ।

यसपालिको एसईई परीक्षाको परीक्षाफल प्रकाशित हुँदा गत वर्षको भन्दा झण्डै ६.४७ प्रतिशतले नतिजा खस्किएको देखियो । खासगरी ०.८ देखि २.० ब्यान्डसम्म ल्याउने प्रतिशत बढी देखियो । अर्थात्, ई र सी ग्रेडिङ ल्याउने विद्यार्थीको संख्या धेरै पाइयो । जबकि एसईई ल्याउनुको उद्देश्य नै विद्यार्थीको ग्रेडिङ र सिकाइ राम्रो होस् भन्ने उद्देश्य थियो र यस उद्देश्यमा सरकार, शिक्षा मन्त्रालय र विद्यालयहरु नराम्रोसँग चुकेका छन् ।

गणित र विज्ञानसँगै नीतिशास्त्र (मोरल साइन्स) मा जोड दिइनु अहिलेको आवश्यकता हो । हामीलाई चाहिने आदर्श जनता वा पुस्ता निर्माण गर्न नीतिशास्त्र अनिवार्य पढाइनुपर्छ र त्यो प्रभावकारी रुपमा पढाइनुपर्छ । गणित र विज्ञान हाम्रो जीवनका मेरुदण्ड नै हुन् । यी विषयमा छेडछाड गरिनु हुन्न ।

हुन त हाम्रो जीवनमा धेरै किसिमका परीक्षा दिइरहनुपर्छ तर हामीले एसईईलाई किन जोड दिइएको होला भन्ने कतिपयलाई लाग्ला । खासमा जग बलियो भयो भने त्यसमाथिका कुनै पनि परीक्षामा अब्बल हुन समस्या हुँदैन । मलाई आज पनि सम्झना आउँछ– एसएलसी तयारी कक्षा ७ बाट हुन्थ्यो । ४÷५ कक्षाबाट नै एसएलसीमा राम्रो अंक आओस् भनेर अंग्रेजी, विज्ञान, गणितमा राम्रो नम्बर ल्याउन हामी सक्दो मिहिनेत र बढीभन्दा बढी अभ्यास गर्ने गथ्र्यौं । एसएलसीमा डिस्टिङ्सन वा बढीमा फस्ट डिभिजन ल्याउने घरमा ठूलो उत्साह छाउँदो र उत्सव मनाइन्थ्यो । एसएलसी परीक्षा हाम्रो सपनासँग गाँसिएको थियो । 

एसएलसीले नै सबैथोक गर्छ, त्यही परीक्षाले नै डाक्टर, इन्जिनियर बनाउँछ र सपना पूरा गरिदिन्छ भन्ने होइन तर एसएलसीको नाममा अनुशासन, सपना, परिवारको माया, ममत्व र धेरै थोक गाँसिएको हुन्थ्यो । त्यो गाँसिएको तङ्खव हिजोआजको एसईईमा गायब पो भएको हो कि ! कुनै तन्तुले काम गर्न छाडेको हो कि ! एसईई भनेको सपना देखाउने, उत्साह बढाउनेभन्दा पनि शैक्षिक ‘प्रयोग’ मात्र हुने हो कि ! अभिभावकमाझ चिन्ता बढेर गएको छ ।

छोटो समयमा विकसित भएका दक्षिण कोरिया, चीन, फिलिपिन्स, सिंगापुरको इतिहास हे¥यो भने त्यहाँ शिक्षामा गरिएको लगानी र शिक्षित जनशक्तिमाथिको सरकारी विश्वास नै मुख्य कारण हो भन्ने बुझ्न सकिन्छ । युवा जमात जति चाँडो शिक्षित भयो, त्यति नै त्यो मुलुक विकसित हुन्छ रसफलतातिर अग्रसर भएको पाइन्छ । 

नीतिनिर्माणमा बसेकाहरुलाई के कुरा राख्न चाहन्छु भने, शिक्षाको स्तर उकास्न पूर्ण प्रतिबद्धता चाहिन्छ । विद्यार्थीलाई राजनीतिबाट पर राख्नु पर्छ । राम्रो पढाउने शिक्षकलाई पनि पुरस्कृत गर्नुपर्छ । शिक्षण पेशालाई सम्मान गर्नुपर्छ । सरकारको शिक्षाप्रतिको प्राथमिकता मात्र होइन, त्यसमा दुरदृष्टि हुनुपर्छ । आजका युवा भोलिका कर्णधार हुन् । युवा शक्तिलाई उचित पथ प्रर्दशन गर्न विद्यालयीय शिक्षालाई बढीभन्दा बढी प्रभावकारी बनाउन भूमिका खेलौँ । 

हामीकहाँ पढ्ने चलन बढ्दो छ । पढाइले कहीँ लैजाँदैन । एक जना विद्वानले भनेका छन्, पढाइभन्दा अध्ययन जरुरी छ। अध्ययन नगरी ज्ञान पाइँदैन र ज्ञान बिनाको मानिस मूर्ख नै हुन्छ । र, सबैलाई थाहा छ, मूर्ख जमातले विकासमा कुनै योगदान दिँदैन । 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

ओपोद्वारा नेपालमा “ए नाइन २०२०” सार्वजनिक गर्ने

ओपोद्वारा नेपालमा “ए नाइन २०२०” सार्वजनिक गर्ने

नेपालमा सार्वजनिक हुने तयारीमा रहेको “ए नाइन २०२०” कम्पनीले यही आश्विन ६ गते सार्वजनिक गर्ने घोषणा गरेको हो। ...

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरले समस्त नेपालीहरुको महान चाड दशैँ, तिहार र छठ्लाई लक्षित गर्दै आफ्ना उपभोक्ताहरुसंग पर्वको खुशी साट्न लगातार...

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरले समस्त नेपालीहरुको महान चाड दशैँ, तिहार र छठ्लाई लक्षित गर्दै आफ्ना उपभोक्ताहरुसंग पर्वको खुशी साट्न लगातार...

माछापुच्छ्रे बैंकका ग्राहकलाई छुटै छुट

माछापुच्छ्रे बैंकका ग्राहकलाई छुटै छुट

असोज महिना भरी आफ्नो सम्पूर्ण शाखाहरु मार्फत विभिन्न १९ प्रकारका थप सुविधाहरु प्रदान गर्न लागेको जानकारी बैंकद्वारा जारी प्रेस बिज्ञप्तिमा...

उत्कृष्ट डिलरलाई टाटाको एचफाइभ

उत्कृष्ट डिलरलाई टाटाको एचफाइभ

टाटा मोटर्सद्वारा संचालित रिटेल च्याम्पियन कार्यक्रम अन्तर्गत सबैभन्दा उत्कृष्ट काम गर्ने च्याम्पियन जोनलाई सम्मान गरेको छ । ...

सिद्धार्थ बैंकको २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव

सिद्धार्थ बैंकको २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव

सिद्धार्थ बैंकले आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को मुनाफा तथा सञ्चित रकम समेतबाट बैंकका सेयरधनीलाई २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ ।

सामसङको अफर सार्वजनिक

सामसङको अफर सार्वजनिक

सामसङले उत्सव अवसरको रुपमा ‘सामसङ आयो, खुसी छायो’ योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

एनआइबिएलको काउन्टर विस्तार

एनआइबिएलको काउन्टर विस्तार

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंकले भोजपुरको पौवादुङमा गाउँपालिकामा विस्तारित काउन्टरमार्फत आफ्नो कारोबार बढाएको छ । ...

Ncell Footer Ad