भेरी बबईमा काम सुस्त

बजेट जति सुरुङमा, बाँधको सुरसार छैन

शनिबार, २३ असार २०७५, ०६ : ५५ रुद्र खड्का

काठमाडौं - राष्ट्रिय गौरवको आयोजना भेरी बबई डाइभर्सनमा सुरुङ खन्ने काम तीव्र भइरहँदा बाँध निर्माण प्रक्रिया सुरु नहुँदा तोकिएको समयमै काम सकिनेमा शंका उत्पन्न भएको छ। आयोजनाले सुरुङ खन्ने कामलाई मात्र प्राथमिकता दिएको छ । सुरुङ खन्ने र बाँध निर्माण गर्ने काम सँगसँगै हुनुपर्ने स्थानीयको माग छ।

उक्त आयोजनामा बाँध निर्माण प्रक्रिया सुरु नगरिएपछि समयमै काम सकिनेमा स्थानीय संशकित भएका हुन्। २०६४ देखि प्रत्येक वर्ष सरदर एक अर्ब रुपैयाँ खर्च हुँदै आएको उक्त आयोजना आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य सरकारको छ। उक्त आयोजनामा सुरुङ खन्नका लागि नेपालमा पहिलोपटक टनेल बोरिङ मेसिन (टिबिएम) प्रयोग गरिएको छ।

सुर्खेत हुँदै बग्ने भेरी नदीको पानी बर्दियामा बग्ने बबई नदीमा मिसाएर बाँके र बर्दियाका ५१ हजार हेक्टर जमिनमा सिँचाइ गर्ने र ४८ मेगावाट बिजुली निकाल्ने आयोजनाको लक्ष्य छ। भेरी नदीको पानीलाई सुर्खेतको भेरीगंगा–९ चिप्लेदेखि १२ किलोमिटर सुरुङ खनेर बर्दियाको बबईमा झार्ने योजना छ।

‘सुरुङमा १२ अर्ब रुपैयाँ खर्च गर्नु भनेको जनताले चाँडो विकास पाऊन् भनेर हो। सुरुङमा ठूलो रकम खर्च गरेर आयोजनाको बाँकी काममा ढिलासुस्ती गर्ने हो भने राज्यलाई आर्थिक भार मात्र पर्नेछ। त्यो रकम बैंकमा राखेको भए पनि ठूलो ब्याज आउन सक्थ्यो।’

सुरुङ खन्ने तथा भेरी नदीमा बाँध बनाउने कार्य सँगसँगै हुनुपर्नेमा आयोजनाको ध्यान सुरुङ खन्नेतिर मात्र केन्द्रित भइरहेको भन्दै सबैतिर आलोचना भइरहेको छ। प्रतिकिलोमिटर सुरुङ खन्न एक अर्ब रुपैयाँ खर्च भइरहेको ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ। आयोजनाको कुल लागत १६ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँमध्ये १२ अर्ब रुपैयाँ सुरुङ खन्नका लागि मात्र खर्च हुने भएको छ।

संसारका अन्य मुलुकमा भेरी बबई डाइभर्सन सरहको (४.६ मिटर गोलाइ) सुरुङ खन्न प्रतिकिलोमिटर ५० करोड रुपैयाँ लाग्ने मन्त्रालयका एक अधिकारीले बताए। ‘नेपालमा पहिलोपटक प्रयोग गरिएकाले होला टिबिएमको भुक्तानी बढी भइरहेको छ,’ ती अधिकारीले भने। सुरुङ खन्ने जिम्मा चिनियाँ ठेकेदार कम्पनी चाइना ओभरसिज इन्जिनियरिङ गु्रप (कोभेक) ले पाएको छ।

आयोजनाका अनुसार टिबिएम कोभेकले नै खरिद गरेको हो। टिबिएमले जति सुरुङ खन्छ, त्यसैको आधारमा भुक्तानीका लागि बिल बन्छ। ६ महिना अघिदेखि सुरुङ खन्न थालिएकोमा हालसम्म ५.४ किमि सुरुङ खन्ने काम सकिएको छ। आयोजना प्रमुख शिव बस्नेत बाँकी सुरुङ खन्न पनि ६ महिनाभन्दा बढी नलाग्ने बताउँछन्। ६ महिनाजतिमा सुरुङ निर्माणको बाँकी काम सकिने भए पनि आयोजनाले त्यसपछि के काम गर्ने भन्ने टुंगो लागेको छैन। मन्त्रालय स्रोतका अुनसार भेरी नदीमा बाँध निर्माण गर्न ६ वर्षअघि गरिएको डिजाइनअनुसार काम गर्न खोजिएको छ।

सिँचाइ र विद्युत्का लागि पुनः डिजाइन गर्न अझै केही समय लाग्ने स्रोतले बतायो । बाँध निर्माणस्थलमा जग्गा अधिग्रहणको प्रक्रिया पनि अघि बढाइएको छैन। विज्ञहरूले तोकिएको समयमा सिँचाइ सुविधा र विद्युत् निकाल्न नसक्ने हो भने सुरुङका लागि खर्च गरिएको अर्बौैैं रकमको कुनै अर्थ नहुने बताएका छन्। ‘सुरुङमा १२ अर्ब रुपैयाँ खर्च गर्नु भनेको जनताले चाँडो विकास पाऊन् भनेर हो,’ एक विज्ञले भने, ‘सुरुङमा ठूलो रकम खर्च गरेर आयोजनाको बाँकी काममा ढिलासुस्ती गर्ने हो भने राज्यलाई आर्थिक भार मात्र पर्छ। त्यो रकम बैंकमा राखेको भए पनि ठूलो ब्याज आउन सक्थ्यो।’

आयोजनाको बाँध बनाउँदा ३० रोपनी जमिन अधिग्रहण गर्नुपर्ने देखिए पनि अधिग्रहण प्रक्रिया सुरु भएको छैन। आयोजना प्रमुख बस्नेत सुरुङ मार्ग निर्माण छिटो भएकाले बाँकी काम ढिलाइ भएजस्तो देखिएको बताउँछन्। उनले भने, ‘बाँधको निर्माण र जग्गा अधिग्रहणको काम कार्ययोजनाअनुसार हुँदैछ। सुरुङ निर्माणको काम मात्र छिटो भएको हो।’ उनले आयोजना सही तरिकाले अघि बढिरहेको दाबी गरे।

मन्त्रालयका एक उच्च अधिकारी आयोजनाले बाँध निर्माण गर्न अझै विस्तृत अध्ययन प्रतिवेदन तयार नपारेको बताउँछन्। ‘भेरी नदी साँघुरो भएकाले नयाँ प्रविधि प्रयोग गर्नुपर्छ,’ ती अधिकारीले भने, ‘बाँध निर्माणको डिपिआर तयार पारी काम सक्न कम्तीमा चार÷पाँच वर्ष लाग्ने देखिन्छ।’ भेरी नदीको पानी बबईमा मिसाएर खेतीयोग्य जमिनका लागि सिँचाइ र विद्युत् उत्पादन गर्न सकिने भन्दै सन् १९८० मा जापानको नियोनकोई कम्पनीले सरकारलाई प्रतिवेदन दिएको थियो। तर, प्रतिवेदन कार्यान्वयनमा ढिलाइ भइरहेको छ।

नयाँ प्रविधि (टिबिएम) प्रयोग गरिएका कारण सुरुङ खन्ने काम तीव्र रूपमा भइरहे पनि अन्य काम भने ज्यादै सुस्त गतिमा भइरहेको छ। बाँध निर्माणस्थलमा रहेका रूख कटान गरिएको छैन। त्यस्तै अधिग्रहणको निर्णय पनि हुन सकेको छैन। जग्गा अधिग्रहण गर्ने र जग्गाको मूल्य मन्त्रिपरिषद् बैठकले स्वीकृत गर्नुपर्ने हुन्छ।





यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

टिभिएसले ल्यायो अन्तराष्ट्रीय रेस ट्रयाकमा मोटरसाईकल चलाउने योजना

टिभिएसले ल्यायो अन्तराष्ट्रीय रेस ट्रयाकमा मोटरसाईकल चलाउने योजना

नेपालको लागि टिभिएस मोटर कम्पनीको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले टिभिएस मोटरसाईकल ग्राहकहरुलाई लक्षित गरेर एक नयाँ योजना अपाचे रेस...

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा बाँकेको कोहलपुरमा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा बाँकेको कोहलपुरमा

सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा बिस्तारको क्रममा बाँकेको कोहलपुरमा शाखा संचालनमा ल्याएको छ। सो शाखाको उद्घाटन कोहलपुर नगरपालिकाका नगर प्रमुखु लुट...

ग्राउन्ड सेवा प्रभावकारी बनाउँदै वायुसेवा निगम

ग्राउन्ड सेवा प्रभावकारी बनाउँदै वायुसेवा निगम

नेपाल वायुसेवा निगमले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ सेवालाई थप स्तरीय बनाउन विभिन्न उपकरण खरिद प्रक्रिया अगाडि बढाइएको छ। ...

सिभिल बैंकलाई आइ एस ओ सर्टिफिकेट 9001:2015 प्राप्त

सिभिल बैंकलाई आइ एस ओ सर्टिफिकेट 9001:2015 प्राप्त

सिभिल बैंकको सिभिल ट्रेड सेन्टर, सुन्धारा स्थित कर्पोरेट अफिसमा आयोजित एक कार्यक्रमका बीच आइ एस ओ 9001:2015 को प्रमाणपत्र आइ...

टाटाको मनसुन चेकअप क्याम्प र साथमा ऐक्सचेन्ज अफर

टाटाको मनसुन चेकअप क्याम्प र साथमा ऐक्सचेन्ज अफर

टाटा मोटर्सको नेपालका लागि एकमात्र आधिकारीक बिक्रेता, सिप्रदी ट्रेडिङ्ग प्रा.लि. ले ३ गते सम्म ऐक्सचेन्ज अफर सहितको फ्रि मनसुन चेकअप...

अनरको बजेट स्कमार्टफोन नेपाली वजारमा

अनरको बजेट स्कमार्टफोन नेपाली वजारमा

नेपालको लागि अनरको आधिकारिक बिक्रेता क्रेटोस टेक्नोलोजिज प्रा. लि.ले एक महिना अगाडी सफतापूर्वक बजेट सेगमेण्टको अनर 8A  लन्च गरे लगत्तै...

काठमाडौंको ताम्राकार कम्प्लेक्समा सामसङ मोबाइलको सर्भिस् सेन्टर

काठमाडौंको ताम्राकार कम्प्लेक्समा सामसङ मोबाइलको सर्भिस् सेन्टर

सामसङ नेपालले हालै काठमाडौंको न्युरोड स्थित ताम्राकार कम्प्लेक्सको तेश्रो तलामा आफ्नो आधिकारिक सर्भिस् सेन्टर उच्च स्थरिय सेवा सहितको  शुभारम्भ गरेको...

पब्जीजस्ता अनलाइन गेम खेल्दा ल्याग हुन्छ ? यस्तो छ पिंग घटाउने तरिका

पब्जीजस्ता अनलाइन गेम खेल्दा ल्याग हुन्छ ? यस्तो छ पिंग घटाउने तरिका

स्मार्टफोनमा पब्जी वा अन्य कुनै अनलाइन गेममा खराब इन्टरनेटले र ल्यागले मज्जा नै खराब गर्छ ...

Ncell Footer Ad