थाइराइड के हो, कसरी बच्ने ?

मङ्गलबार, २९ जेठ २०७५, १५ : ५० नागरिक

डाक्टर  मिमी  गिरी
नेपाल मेडिसिटी हस्पिटल, ललितपुर

थाइराइड के हो ? 

सामान्य भाषामा थाइराइड भनेको गलगाँड हो । धेरैले यसलाई नयाँ  रोगको रूपमा लिन्छन् । थाइराइड भनेको एउटा ग्रन्थी हो ।यो एउटा सानो पुतली  आकारको अङ्ग हो । यो हाम्रो घाँटीको अगाडिको भागमा हुन्छ । रुद्रघण्टीको ठिक तल रहेको यो ग्रन्थीले थाइरोक्सिन (टी–३) र ट्राइआयोडो थाइरोनिन (टी–४) हर्मोन उत्पादन गर्छ । सोही हर्मोनले नै हाम्रो शरीरको अंगको क्रियाकलापलाई नियन्त्रण गर्छ । तसर्थ  सजिलोका लागि थाइराइड ड्राइभर हो भने हाम्रो अन्य अङ्ग मोटर हो । थाइराइड  हाम्रो शरीरको अत्यन्तै  महत्वपूर्ण अङ्ग हो । 

थाइराइड घट्ने र बढ्ने हुन्छ । थाइराइड ग्रन्थी धेरै चलाइयो भने हाइपर  थाइराइड हुन्छ भने थाइराइडले गर्नुपर्ने भन्दा कम काम ग-यो भने हाइपो थाइराइड हुन्छ । हाइपर थाइराइड भयो भने मान्छे दुब्लाउँछ र हाइपो थाइराइड भयो भने मान्छे मोटाउँछ । हर्मोन बढी उत्पादन हुनुलाई हाइपर थाइरोइडिज्म भनिन्छ भने कम हर्मोन उत्पादन गर्ने कामलाई हाइपो थाइरोडिज्म भनिन्छ ।

यो शरीरको आफ्नै कारण (अटो इम्युन) ले हुने रोग हो । यसमा शरीरले एन्टिबडी बनाएर थाइराइडलाई काम गर्न दिँदैन । कहिलेकाहीँ रुघाखोकी वा घाँटी दुख्ने भएमा र कतिपय अवस्थामा सुत्केरी समयमा पनि थाइराइड हर्मोनको गडबडी देखिन्छ । तर, केही समयपछि यो समस्या आफैँ निको भएर जान्छ । कसैलाई मुटु र डिप्रेसनको औषधिका कारण पनि थाइराइडको समस्या हुने गरेको छ । 

नेपालमा महिलालाई बढी समस्या देखिने गरेको छ । महिलामा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा हुने गडबडीले यो रोग बढी भएको पाइएको हो । महिला र पुरुषको अनुपातमा हेर्दा १० जना महिलामा देखिएमा एकजना पुरुषमा देखिन्छ ।

हाइपर थाइराइड 

हाइपर शब्द ग्रीक हो । जसको अर्थ नेपालीमा बढी हुन्छ । थाइराइडको मात्रा बढी प्रयोग भयो भने हाइपर थाइराइड हुन्छ । थाइराइडले शरीरमा भएको तŒव नाश हुन्छ, अलि बढी गर्मी हुन्छ । शरीर पनि काम्ने हुन्छ  । 

हाइपो थाइराइड 

अल्छी भएर हुने रोग थाइराइड हो । नेपालमा सबैभन्दा बढी  हुने थाइराइड भनेको यही प्रकारको हो । मोटाउने  यसको प्रमुख लक्षण हो । यो  इन्जिन  नचलेर यसो भएको हो । यस रोगमा बिर्सने बानी अत्यधिक हुन्छ । हाइपो  भनेको थाइराइडले काम कम गर्नु हो । 

लक्षण 

कपाल झर्नु
छिटोछिटो महिनावारी हुनु र अत्यधिक रक्तश्राव
गलगाँड आउनु
तनाव बढी हुन्छ । 
अस्वाभाविक रूपमा तौल बढ्नु
छाला फुस्रो हुनु
मुटुको गति सुस्त हुनु
चाँडो थकाई लाग्नु
मुड छिनछिनमा परिवर्तन भइरहनु र कमजोर  (स्मरणक्षमता)
चिसो लाग्नु
आवाजमा भारीपन बढ्नु

हाम्रो देशमा थाइराइड हुनुको कारण

हाम्रो देशमा थाइराइड हुनुको प्रमुख कारण भोगौलिक बनावटले पनि हो ।  महिलाहरुमा गर्भावस्थाको समयमा आफसेआफ आयोडिन कम हुन जान्छ । आयोडिन बच्चाले पनि लिन्छ । त्यसकारण महिला कमजोर महसुस गर्छन् । हामीले पुराना अङ्ग्रेजी पुस्तक पढ्यौं भने एक कुरा देख्छाैं त्यो हो महिला बच्चा जन्माइसकेपछि समुद्री किनारामा जान्थे । समुद्री किनारामा जानुको एउटै कारण हो आयोडिनको मात्रा पु-याउनु तर  यहाँ  त यो सम्भव भएन त्यसकारण पनि महिलामा बढी देखिएको हो । हामीले विकसित भुपरिवेष्ठित राष्ट्रले जस्तो सुविधा पु¥याउन सकेका छैनांै ।

डेफिनेटेभ थेरापी 

डेफिनेटेभ थेरापी दिनुपर्छ । रेडियो एक्टिभ आयोडिन दिनुपर्छ । यसको फाइदा के हो भने ट्याबलेट खाली थाइराइडले दिन्छ । एक्स्ट्रा भयो भने पिसाबबाट निस्कन्छ बेफाइदा गर्दैन । थाइराइडलाई जलाइदिन्छ । बढी जल्यो भने हाइपो हुन्छ । 

सर्जरी गर्नुपर्छ 

थाइराइडलाई निकाल्ने सर्जनलाई सोध्छाैं । हाइपो भयो भने उपचार गर्न  गाह्रो हुन्छ । 

हाइपो थाइराइड 

यसमा थाइराइडले बढी काम गर्छ । आँखा बाहिर आउने हुन्छ । 

बच्नलाई के गर्ने  ?

चिनीको मात्रा कम प्रयोग गर्ने 
धूमपान नगर्ने 
पोषणयुक्त खानेकुरा खाने । 
गर्भावस्थामा विशेष  ख्याल राख्ने 
उमेरअनुसार भिटामिन र आयोडिनको मात्रा लिने 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सामसङको प्रिमियम क्यामरा अब 'एथर्टी एस' मा

सामसङको प्रिमियम क्यामरा अब 'एथर्टी एस' मा

सामसङले हालै नयाँ डिजाइनको साथ ग्यालेक्सी 'एथर्टी एस' प्रस्तुत गरेको छ । ...

सिन्धुका थप दुई शाखा विस्तार

सिन्धुका थप दुई शाखा विस्तार

पछिल्लो समय आक्रमक ढंगले बैंकिङ एकाइ विस्तार गरिरहेको सिन्धु विकास बैंकले एकैदिन थप दुई शाखा विस्तार गरेको छ । ...

इन्टरनेट लिज लाइनको महसुल घट्यो

इन्टरनेट लिज लाइनको महसुल घट्यो

नेपाल टेलिकमले कात्तिक १ देखि लागू हुने गरी इन्टरनेट लिज लाइनको महसुल घटाएको छ । ...

गोंगबुमा सुविधायुक्त सिनेमा हल

गोंगबुमा सुविधायुक्त सिनेमा हल

गोंगबुस्थित अत्याधुनिक सुविधायुक्त सिनेमा हल आइएनआइले प्रदर्शन सुरु गरेको छ । ...

सिजीको लक्की–ड्र सम्पन्न

सिजीको लक्की–ड्र सम्पन्न

चाडपर्वका बेला सिजीले ल्याएको ‘सिजीसँग उत्साह उमंग थाइल्यान्ड जाउँ परिवारसँग’ नामक स्किमको पहिलो चरणको लक्की–ड्र समपन्न भएको छ । ...

बिएमडब्लू मोटराड जिएस सर्टिफाइड ट्रेनिङ

बिएमडब्लू मोटराड जिएस सर्टिफाइड ट्रेनिङ

बिएमडब्लू मोटराड नेपालका आधिकारिक बिक्रेता हिमालयन मोटराडले ‘बिएमडब्लू मोटराड जिएस सर्टिफाइड ट्रेनिङ’ सम्पन्न गरेको जनाएको छ । ...

ओपो रेनोटू एफको नेपालमा विक्रि आरम्भ

ओपो रेनोटू एफको नेपालमा विक्रि आरम्भ

ओपोले नेपालमा आफ्नो बहुप्रतिक्षित मोडल ओपो रेनोटू एफको अक्टोबर १८देखि पाको, न्यूरोड स्थित आफ्नो आधिकारिक शोरुममा आयोजित फर्स्टसेल कार्यक्रम मार्फत...

टिभिएस एक्सचेन्ज मेला सम्पन्न

टिभिएस एक्सचेन्ज मेला सम्पन्न

नेपालका लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गरेकोे छ । ...

Ncell Footer Ad