थाइराइड के हो, कसरी बच्ने ?

मङ्गलबार, २९ जेठ २०७५, १५ : ५७ नागरिक

558


डाक्टर  मिमी  गिरी
नेपाल मेडिसिटी हस्पिटल, ललितपुर

थाइराइड के हो ? 

सामान्य भाषामा थाइराइड भनेको गलगाँड हो । धेरैले यसलाई नयाँ  रोगको रूपमा लिन्छन् । थाइराइड भनेको एउटा ग्रन्थी हो ।यो एउटा सानो पुतली  आकारको अङ्ग हो । यो हाम्रो घाँटीको अगाडिको भागमा हुन्छ । रुद्रघण्टीको ठिक तल रहेको यो ग्रन्थीले थाइरोक्सिन (टी–३) र ट्राइआयोडो थाइरोनिन (टी–४) हर्मोन उत्पादन गर्छ । सोही हर्मोनले नै हाम्रो शरीरको अंगको क्रियाकलापलाई नियन्त्रण गर्छ । तसर्थ  सजिलोका लागि थाइराइड ड्राइभर हो भने हाम्रो अन्य अङ्ग मोटर हो । थाइराइड  हाम्रो शरीरको अत्यन्तै  महत्वपूर्ण अङ्ग हो । 

थाइराइड घट्ने र बढ्ने हुन्छ । थाइराइड ग्रन्थी धेरै चलाइयो भने हाइपर  थाइराइड हुन्छ भने थाइराइडले गर्नुपर्ने भन्दा कम काम ग-यो भने हाइपो थाइराइड हुन्छ । हाइपर थाइराइड भयो भने मान्छे दुब्लाउँछ र हाइपो थाइराइड भयो भने मान्छे मोटाउँछ । हर्मोन बढी उत्पादन हुनुलाई हाइपर थाइरोइडिज्म भनिन्छ भने कम हर्मोन उत्पादन गर्ने कामलाई हाइपो थाइरोडिज्म भनिन्छ ।

यो शरीरको आफ्नै कारण (अटो इम्युन) ले हुने रोग हो । यसमा शरीरले एन्टिबडी बनाएर थाइराइडलाई काम गर्न दिँदैन । कहिलेकाहीँ रुघाखोकी वा घाँटी दुख्ने भएमा र कतिपय अवस्थामा सुत्केरी समयमा पनि थाइराइड हर्मोनको गडबडी देखिन्छ । तर, केही समयपछि यो समस्या आफैँ निको भएर जान्छ । कसैलाई मुटु र डिप्रेसनको औषधिका कारण पनि थाइराइडको समस्या हुने गरेको छ । 

नेपालमा महिलालाई बढी समस्या देखिने गरेको छ । महिलामा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा हुने गडबडीले यो रोग बढी भएको पाइएको हो । महिला र पुरुषको अनुपातमा हेर्दा १० जना महिलामा देखिएमा एकजना पुरुषमा देखिन्छ ।

हाइपर थाइराइड 

हाइपर शब्द ग्रीक हो । जसको अर्थ नेपालीमा बढी हुन्छ । थाइराइडको मात्रा बढी प्रयोग भयो भने हाइपर थाइराइड हुन्छ । थाइराइडले शरीरमा भएको तŒव नाश हुन्छ, अलि बढी गर्मी हुन्छ । शरीर पनि काम्ने हुन्छ  । 

हाइपो थाइराइड 

अल्छी भएर हुने रोग थाइराइड हो । नेपालमा सबैभन्दा बढी  हुने थाइराइड भनेको यही प्रकारको हो । मोटाउने  यसको प्रमुख लक्षण हो । यो  इन्जिन  नचलेर यसो भएको हो । यस रोगमा बिर्सने बानी अत्यधिक हुन्छ । हाइपो  भनेको थाइराइडले काम कम गर्नु हो । 

लक्षण 

कपाल झर्नु
छिटोछिटो महिनावारी हुनु र अत्यधिक रक्तश्राव
गलगाँड आउनु
तनाव बढी हुन्छ । 
अस्वाभाविक रूपमा तौल बढ्नु
छाला फुस्रो हुनु
मुटुको गति सुस्त हुनु
चाँडो थकाई लाग्नु
मुड छिनछिनमा परिवर्तन भइरहनु र कमजोर  (स्मरणक्षमता)
चिसो लाग्नु
आवाजमा भारीपन बढ्नु

हाम्रो देशमा थाइराइड हुनुको कारण

हाम्रो देशमा थाइराइड हुनुको प्रमुख कारण भोगौलिक बनावटले पनि हो ।  महिलाहरुमा गर्भावस्थाको समयमा आफसेआफ आयोडिन कम हुन जान्छ । आयोडिन बच्चाले पनि लिन्छ । त्यसकारण महिला कमजोर महसुस गर्छन् । हामीले पुराना अङ्ग्रेजी पुस्तक पढ्यौं भने एक कुरा देख्छाैं त्यो हो महिला बच्चा जन्माइसकेपछि समुद्री किनारामा जान्थे । समुद्री किनारामा जानुको एउटै कारण हो आयोडिनको मात्रा पु-याउनु तर  यहाँ  त यो सम्भव भएन त्यसकारण पनि महिलामा बढी देखिएको हो । हामीले विकसित भुपरिवेष्ठित राष्ट्रले जस्तो सुविधा पु¥याउन सकेका छैनांै ।

डेफिनेटेभ थेरापी 

डेफिनेटेभ थेरापी दिनुपर्छ । रेडियो एक्टिभ आयोडिन दिनुपर्छ । यसको फाइदा के हो भने ट्याबलेट खाली थाइराइडले दिन्छ । एक्स्ट्रा भयो भने पिसाबबाट निस्कन्छ बेफाइदा गर्दैन । थाइराइडलाई जलाइदिन्छ । बढी जल्यो भने हाइपो हुन्छ । 

सर्जरी गर्नुपर्छ 

थाइराइडलाई निकाल्ने सर्जनलाई सोध्छाैं । हाइपो भयो भने उपचार गर्न  गाह्रो हुन्छ । 

हाइपो थाइराइड 

यसमा थाइराइडले बढी काम गर्छ । आँखा बाहिर आउने हुन्छ । 

बच्नलाई के गर्ने  ?

चिनीको मात्रा कम प्रयोग गर्ने 
धूमपान नगर्ने 
पोषणयुक्त खानेकुरा खाने । 
गर्भावस्थामा विशेष  ख्याल राख्ने 
उमेरअनुसार भिटामिन र आयोडिनको मात्रा लिने 







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

युट्यूबले फेक अकाउन्टहरु बन्द गर्दै - थुप्रै च्यानलको सब्सक्राइबर घट्ने सम्भावना

युट्यूबले फेक अकाउन्टहरु बन्द गर्दै - थुप्रै च्यानलको सब्सक्राइबर घट्ने सम्भावना

यसरी फेक सब्सक्राइबर हटाउने काम आज देखि सुरु भएर डिसेम्बर २१ सम्म हुनेछ । ...

कस्तो माइक्रोवेभ किन्ने ?

कस्तो माइक्रोवेभ किन्ने ?

तपाईं पनि नयाँ माइक्रोवेभ किन्ने सोचमा हुनुहुन्छ भने यी कुराहरु ध्यानमा राख्नुहोस् : ...

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

यो स्कूटरले नेपाली बजारमा पहिले देखि उपलब्ध भएका होन्डा ग्राजिया, टिभीएस एनटोर्क र हालै रिलिज भएको भेस्पा नोट्टेसंग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ...

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

क्वाल्कमका अनुसार यस स्मार्टफोन प्रोसेसरले 5G नेटवर्कमा बहु जीबीसम्मको डाउनलोड स्पिड प्रदान गर्न सक्नेछ | ...

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

माइक्रोसफ्टको फन्ट मेकर एपबाट आफ्नै अक्षरको फन्ट बनाउन सम्भव छ ! ...

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

यो स्कूटरले नेपालमा उपलब्ध अन्य १२५ सिसिका स्कूटरहरुसंग प्रतिस्पर्धा गर्ने छ | ...

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

यदि स्मार्टफोन हरायो वा चोरी भइहाल्यो भने यी गर्नुहोस् : ...

१६ वटा क्यामरा भएको स्मार्टफोन

१६ वटा क्यामरा भएको स्मार्टफोन

यी १६ वटा क्यामराहरु ४x४ को ग्रिडमा राखिने छ | ...