रक्सोल हुँदै रेल्वेबाट आयातमा समस्या

सोमबार, २८ जेठ २०७५, ०७ : ४२ रितेश त्रिपाठी

वीरगन्ज - वर्षातसँगै जमेको पानी र हिलोले सीमावर्ती भारतीय सहर रक्सोलस्थित रेल्वे स्टेसनमा नेपालका लागि ल्याइएको करिब ५० र्याक मालसामान समस्यामा परेको छ । त्यहाँ रहेका थोरै ‘सेड’हरु पनि टुटेर जीर्ण भइसकेका छन्।

त्यहाँदेखि नेपालतिर निकास हुने बाटो हिलाम्य छ । यसले आयातित वस्तुको गुणस्तर बिग्रिने र नोक्सान हुने समस्या छदैछ, छिटो–छरितो सामान ओसार्ने ठाउँ र संरचना अभावमा आयातकर्ताले चर्को शुल्क र जरिवाना बेहोर्नु पर्दा आयात लागत बढेको छ।

रेलमार्ग भएर धेरैजसो कच्चा पदार्थ आयातका लागि नेपाली आयातकर्ताले अझै पनि रक्सोलकै भर पर्नुपर्छ । यता नेपाली भूमिममा रक्सोलको विकल्पमा संरचना बनाउन नसक्दा आयातकर्ता आर्थिक नोक्सानी र अनेक कठिनाइ भोग्नु परेको बताउँछन् । रक्सोलस्थित रेल्वेको स्टेसनका सेवाग्राही नेपाली आयातकर्ताको समस्या सेवाप्रदायक भारतीय रेल्वेले महत्व दिएको छैन भने यता नेपालतर्फबाट पनि सरकारी स्तरमा कुनै चाँसो नदेखिएको व्यवसायीको गुनासो छ ।

‘आयातकर्ताको रुपमा रेल्वेका अधिकारीसमक्ष हामी गएर समाधानको आपेक्षा गर्नु एउटा कुरा हो, त्यो आपेक्षाको सम्बोधन गर्न भारतीय निकाय जिम्मेवार हुनैपर्छ भन्ने हाम्रो दाबी लाग्दैन,’ आयातकर्तासँगै उद्योग वाणिज्य महासंघ प्रदेश २ का उपाध्यक्षसमेत रहेका उद्योगी अशोक कुमार बैधले भने, ‘हाम्रो समस्यालाई नेपालको समस्याको रुपमा ग्रहण गरेर सरकारले भारत सरकारसँग पहल गर्दा समस्या सम्बोधन हुन्छ ।’ तर नेपाल सरकारका तर्फबाट त्यसो हुन नसकेको उद्योगी बैधले गुनासो गरे ।रक्सोलमा आउने मुख्य वस्तु क्लिंकर आयातमा त्यहाँ स्थानीय र रेल्वेबीचको विवादका कारण गत पुसदेखि रोक लागेर १३ वटा स्वदेशी उद्योग ‘भेन्टिलेटर’मा पुगेको उनले टिप्पणी गरे ।

क्लिंकर बिहारको मुजफरपुर नजिकको नारायणपुरमा रेलबाट अनलोड गरी ट्रकमा एक सय ४० किलोमिटर ओसारेर ल्याइँदैछ । यसबाट ढुवानी लागत करिब डेढ गुणा बढेको बैधले बताए । जिप्सम, फ्लाई ऐस, स्लेग जस्ता सिमेन्ट उद्योगका कच्चा पदार्थ, कोइला, फलाम, बोराबन्द खाद्यान्न र साल्ट ट्रेडिङले समग्र नेपालका लागि आयात गर्ने नुनलगायत वस्तु अहिले रक्सोलमा नै अनलोड भएर आयात हुने गरेको छ ।

ती वस्तुहरु अहिले हिलोमै ओराल्ने र त्यहाँबाट ढुवानी गर्नुपर्ने भइरहेको आयातकर्ता बताउँछन् । रक्सोल रेल्वे स्टेसनबाट भारतीय रेल्वेले नेपाली आयातकर्ताबाट भारी व्यावसायिक लाभ लिइरहेको छ । समस्तिपुरस्थित क्षेत्रीय मुख्यालय अन्तर्गत पर्ने रक्सोल रेल्वे स्टेसनको मालसामान व्यवस्थापन गरिने यार्डमा सुधार गर्ने रेल्वेको कुनै योजना देखिँदैन ।

रक्सोल आउने मालसामानको १० प्रतिशत अंश अटाउने पनि ‘सेड’ले ढाकिएको ठाउँ त्यहाँ छैन । वीरगन्जसम्म रेल लाइन पुर्याएर सिर्सियामा सुक्खा बन्दरगाह सञ्चालनमा ल्याइए पनि त्यहाँ ‘डस्टी कार्गो’ भित्र्याउने संरचना नहुँदा त्यस्ता मालवस्तु अहिले रक्सोल भएर नै ल्याउनुपर्ने बाध्यता छ।

फलाम र बोराबन्द सामान ल्याउने व्यवस्था सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाहमा गरिए पनि त्यहाँ संरचना अपुग भएपछि नचाहेर पनि फेरि रक्सोलबाट ती सामान मगाउनु आयातकर्ताको बाध्यता भएको छ । ‘वीरगन्ज सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाह कै भरमा फलाम आयात छाड्ने हो भने महिनामा १० दिन पनि उद्योग चल्दैन,’ जगदम्बा स्टिलका निर्देशक अनुराग शर्माले भने ।

बाध्य भएर आयातकर्ताले फलाम र बोराबन्द सामान रक्सोल भएर ल्याउछन् र डस्टी कार्गो ल्याउन भने नेपालमा संरचना नै नबनेकाले स्लेग, फ्लाई ऐस, जिप्सम जस्ता सिमेन्ट उद्योगका सहायक कच्चा पदार्थ र कोइला त्यहाँ भएर ल्याउनु पर्ने हुन्छ । यो बाध्यता समाप्त पार्न नेपाल सरकारको कुनै तत्परता छैन भने अर्कोतिर भारतीय रेल्वेले यो अवस्थाको लाभ उठाउँदै नेपाली आयातकर्तासँग दोहनमात्र गरिरहेको आयातकर्ताको गुनासो छ।

विलम्ब हुँदा जरिवाना
रेल्वेले नेपाली आयातकर्ताबाट जरिवनामात्र असुल्दैन एउटै समयमा दुई फरक ‘कन्साइनमेन्ट’मा बेग्लाबेग्लै विलम्ब जरिवाना दोहोरो रुपमा असुल्ने गरेको छ । करिब तीन ट्रक मालसामान अटाउने बराबरको एउटा ‘बेगन’ (डब्बा) हुन्छ । यस्ता ४२ वा ५९ वटा ‘बेगन’ लिएर आएको ‘रेक’को सामान खन्याउन रेल्वेले नौ घन्टाको समय दिने गरेको छ । यसमा प्रतिघन्टा प्रति‘बेगन’ भारु एक सय ५० अर्थात नेपाली दुई सय ४० निर्धारित शुल्क हो । ‘बेगन’ खन्याउनका लागि यन्त्र र यन्त्र ओहोरदोहोर गर्ने ठाउँ पर्याप्त छैन । धेरै जसो ‘मेनुअली’ (श्रमिक लगाएर) नै सामान अनलोड हुन्छ ।

‘तोकिएको समयभित्र नभ्याए एक डब्बा बाकी रहँदा पनि पूरा रेक (५९ डब्बामा) माथि नै घन्टाको प्रतिडब्बा थप दुई सय ४० रुपैयाँ (भारु १ सय ५०) विलम्ब जरिवाना लाग्ने गरेको छ,’ ढुवानी व्यवसायी दिनेश पुजारीले बताए । त्यसपछि खन्याई सकिएको मालसामान यार्डबाट उठाएर लैजान १२ घन्टाको समयसीमा छ । उक्त समयमा सामान नउठाउन सके बाँकी परिमाणको प्रतिडब्बा अर्को दुई सय ४० रुपैयाँ (भारु १ सय ५०) गोदाम जरिवाना रेल्वेले लिने गरेको छ । ‘रक्सोल रेल स्टेसनमा मालसामानका लागि ७, ८ र ९ नम्बर गरी तीनवटा लिक छन् ।

९ नम्बर प्रयोगमा नभएर सबै रेकहरु ७ र ८ मा आउने हुन्, एक आयातकर्ताले भने, ‘ठाउँ साँघुरो छ, जति प्रयास गरे पनि खन्याइएको सामान उठाएर लैजान १२ घन्टाभित्र भ्याउँदैन, अनि रेल्वेले गोदाम जरिवाना जोड्न थाल्छ ।’ ठाउँ खाली नभएका कारण पछाडि आएको रेक त्यत्तिकै उभ्याउनुपर्ने बाध्यता परेका बेलाको पनि रेल्वेले जरिवाना असुल्ने गरेको ती आयातकर्ताको भनाइ छ ।यसरी एउटै अवधिमा, एउटै ठाउँमा रेल्वेले दुईतर्फी भाडा असुल गर्ने गरेको छ रेल्वेले नेपाली आयातकर्ताबाट । जसले आयात लागत उच्च भइदिने गरेको छ । भन्सार प्रक्रिया पूरा गरी मालसामान भित्र्याउनु पर्ने हुन्छ । जसमा समय लाग्छ ।

रेल स्टेसनबाट माल बोकी हिँड्ने गाडीको निकास साँघुरो छ । यस कारण त्यहाँको प्रावधानले चाहेर पनि विलम्ब शुल्कबाट जोगिने सम्भावना नरहेको बैधले बताए । एक पटकमा आउने ‘रेक’मा ४२ वा ५९ वटा डब्बा रहन्छ । एक डब्बाको सामान ओसार्न तीनवटा ट्रक लाग्ने भएकाले एक रेकका लागि एक सय २६ देखि एक सय ७४ ट्रक चाहिने हुन्छ । एकसाथ त्यति धेरै ट्रक जुटाएर आफैंमा साँघुरो रक्सोलको माल स्टेसनबाट १२ घन्टाभित्र सामान ल्याउन असम्भव रहेको आयातकर्ता बताउँछन् । यस्तोमा वर्षातको मार यो मौसममा थपिएको हो ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

सुजल फूड्सको चोकोफन रोल्स बजारमा

सुजल फूड्सको चोकोफन रोल्स बजारमा

सुजल फूड्स प्रा. लि.ले हालै वाफ़र रोल्स अन्तर्गत चोकोफन रोल्स बजारमा ल्याएको छ। ...

साताभरीमा ३३ बिन्दुको गिरावट

साताभरीमा ३३ बिन्दुको गिरावट

पुँजीबजार विकासका लागि आवश्यक पूर्वाधारले फड्को मारे पनि बजार भने निरन्तर घट्दै गएको छ । ...

सुन्धारा क्लिनिक सञ्चालनमा

सुन्धारा क्लिनिक सञ्चालनमा

काठमाडौंको सुन्धारास्थित सुन्धारा क्लिनिक प्रालिले शनिबारदेखि औपचारिक रुपमा स्वास्थ्य उपचार सेवा सुरु गरेको छ । ...

खोकनामा नेपाल बंगलादेश बैंक

खोकनामा नेपाल बंगलादेश बैंक

नेपाल बंगलादेश बैंकले ललितपुरको खोकनामा शाखा विस्तार गरी कारोबार सुरु गरेको छ । ...

बल्खुमा इसुजु सोरुम

बल्खुमा इसुजु सोरुम

राजधानीको बल्खुमा जापानी ब्रान्डको गाडी इसुजुको सोरुम खुलेको छ । ...

फर्नेक्स २०१९ मा घुइँचो

फर्नेक्स २०१९ मा घुइँचो

सातौं संस्करणको फर्निचर तथा फर्निसिङ एक्स्पो (फर्नेक्स २०१९) मा अवलोकनकर्ताको भिड लागेको छ । ...

बुध्दको १३ औं जहाज काठमाडौं आईपुग्यो

बुध्दको १३ औं जहाज काठमाडौं आईपुग्यो

बुध्द एयरलाईन्सले थप एक ATR-72 जहाज भित्र्याएको छ। ...

मनिग्रामद्वारा २४ जना पुरस्कृत

मनिग्रामद्वारा २४ जना पुरस्कृत

मनी ट्रान्सफर तथा भुक्तानी सेवा प्रदायक कम्पनी मनिग्रामले २४ जनालाई पुरस्कार वितरण गरेको छ । बिहीबार राजधानीमा एक कार्यक्रम गरी...

Ncell Footer Ad