गुटफुटविरुद्ध एकता प्रयत्न सफल

शनिबार, १९ जेठ २०७५, ०८ : ३५ मोदनाथ प्रश्रित

२०२५ सालमा म कम्युनिस्ट आन्दोलनमा प्रवेश गरेदेखि पार्टीमा भएका गुटफुटबारे मैले जे देखेँ, जे भोगेँ र एकताको पक्षमा सोच, लेखन र काममा जे–जति चिन्तित र प्रयत्नशील भएँ, त्यसै सन्दर्भमा केही अनुभूति ‘गुटफुटविरुद्ध कम्युनिस्ट आन्दोलन र पार्टी एकताका पक्षमा’ शीर्षक यस संग्रहका लेखहरूमा अभिव्यक्त गरेको थिएँ।

२०४६ मंसिर १२ गते रौतहटको इनरबारीमा नेकपा (माले)को एक आमसभा थियो । त्यस क्रममा कमरेड माधव नेपाल, मोहनचन्द्र अधिकारी, डा. वंशिधर मिश्रसहित म पनि सहभागी भएको थिएँ । त्यसबेला नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका अनेक गुट बनेका थिए । त्यसबेला तुलसीलाल अमात्य पनि आमन्त्रित हुनुहुन्थ्यो।

त्यस सभामा विभिन्न वक्ताले आ–आफ्नो समूहको पक्षमा बोल्दै गएपछि, त्यहाँ एउटा अत्यन्त मार्मिक परिवेश उपस्थित भयो । त्यसैबीच आँखाभरि आँसु पारेर छातीमा मुठी राख्दै बूढा कार्यकर्ता सीताराम पटेलले भन्नुभयो, ‘यदि अब तपाईंहरूले एकता गरेर एउटै पार्टी बनाउनुहुन्न भने, म तपाईंहरूकै सामु आत्महत्या गर्छु ।’ उहाँको त्यो आत्मिक वेदनायुक्त अभिव्यक्तिले मेरो सिंगै शरीरलाई सन्न पार्यो र मन–मस्तिष्कमा भुइँचालो ल्याइदियो । त्यस दिनको गहिरो वेदना मेरो मन–मस्तिष्कमा धेरै दिनसम्म मडारिइरह्यो।

कार्लमाक्स र एंगेल्सले उद्घोष गरेको, ‘विश्वका मानव श्रमजीवी हो, एक होऊ !’ को सन्देश र त्यसले सिर्जना गरेको विश्वव्यापी अभियान चल्दै जाँदा नेपालका कम्युनिस्टहरू भने चिराचिरा परी आठ–दश गुटमा परिणत भएका थिए । सबैले एक–अर्कालाई ‘दक्षिण पन्थी, अवसरवादी, गुटबाज’ जस्ता आरोप लगाउँदा मेरो मनमा धेरै दिनसम्म नेपालका कम्युनिस्ट नेताहरूको हैसियत सम्झिसम्झी उद्वेग र पीडा लहराइरहे।

२००६ सालमा स्थापना भएको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीमा दुई–तीन वर्षपछि नै गुटवादी अंक¬रहरू देखापर्न थालेका थिए । समय क्रममा पुष्पलाल, मनमोहन, तुलसीराम, डा. केशरजंग रायमाझी, मोहनविक्रम सिंह, रोहित आदि–आदिका समूह बन्दै गए र ती प्रत्येक समूहले, ‘विश्वका मजद¬र एक हौँ’ भन्ने नारा लगाउन भने छाडेनन् । ती गुट, उपगुट बनेका बिचरा समूहका मुखबाट त्यस्ता नारा स¬न्दा, मलाई सधैँसधैँ चिन्ता र वितृष्णाको भावनाले घेरिरहन्थ्यो ।म २०२६ सालदेखि बनारसमा कमरेड पुष्पलालको साथमा बसेर, ‘क्रान्तिकारी’ सांस्कृतिक मोर्चाको निर्माणमा क्रियाशील भएको थिए । त्यसैबेला बनारसमा पढ्न बसेका मदन भण्डारीको साहित्यिक प्रतिभा देखेर, निकै लामो समयपछि उहाँलाई सांस्कृतिक मोर्चामा संगठित हुन सहमत गराइएको थियो ।

हामीले भारत प्रवासमा बसेका बिपी कोइराला र पुष्पलाललाई दुवै पक्षका साथीहरू मिलेर बनारसको बेनियाँ बागमा विशाल सभा आयोजना गरी, दुवै नेताको मुखबाट ‘निरंक¬श पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध संघर्षमा संयुक्त रूपले अघि बढ्ने’ भाषण गर्ने स्थितिमा पु¥याएका थियौँ । तर, त्यसको एक महिनापछि बिपी र गणेशमानले, ‘भारतले अप्ठेरो पार्ने स्थिति देखिएकाले, हामी जेलमै बस्नुपरे पनि नेपाल फर्कने भयौँ,’ भने । प¬ष्पलाल पनि निराश हुनुभयो । नितान्त एक्लोपनको निराशाले उहाँको जीवन यात्रा टुंग्यायो।

त्यसपछि हामीले नेकपा (माले) गठन गरी अघि बढ्दै जाने क्रममा अनेक वाम समूह मिली नेकपा (एमाले)को निर्माण भयो । त्यसपछि लामो प्रयत्नबाट वाम शक्ति र नेपाली कांग्रेसको संयुक्त प्रयासबाट निरंक¬श राजतन्त्रको समापन हँ¬दै हामी अहिले ‘गणतन्त्र युगमा’ आइपुगेका छौँ।

यही समग्र पृष्ठभूमिका बीचमा २०५४ मा नेकपा (एमाले)को महाधिवेशन हुने सन्दर्भमा कमरेड वामदेवले मतान्तर देखाउन थालेको स्थिति देखेर मैले ‘ग¬टफुटविरुद्ध कम्य¬निस्ट आन्दोलन र पार्टी एकताको पक्षमा’ सहित गुटगत प्रवृत्तिविरुद्ध समय–समयमा लेखिएका लेख संग्रह गरी प्रकाशित गरेको हँु । तर नेकपा एमालेभित्र पनि अलिअलि आंशिक गुट–उपगुट देखापर्दै रहे । अर्कातिर कमरेडहरू रोहित, मानन्धर, मधुगुरु आदि–आदिका गुट उपगुट चल्दै रहे।
त्यसबेलाका गुट उपगुटका विभिन्न चर्तिकला र एकअर्काप्रति आक्षेप–प्रत्याक्षेप आदिका वाक् य¬द्धको विचित्रको स्थिति थियो । त्यसबेला वामपन्थी एकता किन आवश्यक छ भनी बृहत् अभियान चलाउने सन्दर्भमा मैले यो ‘गुट–फुटविरुद्ध कम्युनिस्ट आन्दोलन र पार्टी एकताको पक्षमा’ शीर्षक लेखसंग्रह पार्टीको नेपालगन्ज महाधिवेशनमा प्रकाशित गरी वितरण गरेको थिएँ । तर परिस्थितिले भद्रगोल रूप लिँदै गयो।

तर, त्यसै महाधिवेशनपछि कमरेड वामदेवको एउटा छुट्टै समूह बन्यो । हामीले सहिद दिवस मनाउन लाग्दा बुटवलमा त्यस समूहले, प्रदीप ज्ञवालीको टाउको रक्ताम्य पार्दै, मेरो बायाँ हातमा ठूलो चोट पुर्यायो । त्यसपछि मेरो मोटरसाइकलमा चढ्ने क्षमता समेत सदाका लागि समाप्त भयो । जीवन भयो पैदल पैदल !

राजनीतिमा यस्ता विविध घटना घटिरहन्छन् । दरबार र दिल्लीको सहयोगमा उत्रेर सशस्त्र द्वन्द्वले छिन्न–भिन्न पारेको देश । दुई कम्युनिस्ट पार्टी शत्रु–शत्रु जस्तै बनेको परिस्थितिले लामै समयको पराजयपछि, जब दुई वाम चुनावमा मिले नेपाली कांग्रेसलाई हार्नैपर्ने स्थितिमा पुर्यायो । बल्ल देशमा गणतन्त्र उदायो । कल्पना गर्नुस्, कति ठूलो प्रयत्नले यो परिवर्तन सम्भव भयो ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

ओपोद्वारा नेपालमा “ए नाइन २०२०” सार्वजनिक गर्ने

ओपोद्वारा नेपालमा “ए नाइन २०२०” सार्वजनिक गर्ने

नेपालमा सार्वजनिक हुने तयारीमा रहेको “ए नाइन २०२०” कम्पनीले यही आश्विन ६ गते सार्वजनिक गर्ने घोषणा गरेको हो। ...

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरले समस्त नेपालीहरुको महान चाड दशैँ, तिहार र छठ्लाई लक्षित गर्दै आफ्ना उपभोक्ताहरुसंग पर्वको खुशी साट्न लगातार...

माछापुच्छ्रे बैंकका ग्राहकलाई छुटै छुट

माछापुच्छ्रे बैंकका ग्राहकलाई छुटै छुट

असोज महिना भरी आफ्नो सम्पूर्ण शाखाहरु मार्फत विभिन्न १९ प्रकारका थप सुविधाहरु प्रदान गर्न लागेको जानकारी बैंकद्वारा जारी प्रेस बिज्ञप्तिमा...

उत्कृष्ट डिलरलाई टाटाको एचफाइभ

उत्कृष्ट डिलरलाई टाटाको एचफाइभ

टाटा मोटर्सद्वारा संचालित रिटेल च्याम्पियन कार्यक्रम अन्तर्गत सबैभन्दा उत्कृष्ट काम गर्ने च्याम्पियन जोनलाई सम्मान गरेको छ । ...

सिद्धार्थ बैंकको २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव

सिद्धार्थ बैंकको २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव

सिद्धार्थ बैंकले आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को मुनाफा तथा सञ्चित रकम समेतबाट बैंकका सेयरधनीलाई २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ ।

सामसङको अफर सार्वजनिक

सामसङको अफर सार्वजनिक

सामसङले उत्सव अवसरको रुपमा ‘सामसङ आयो, खुसी छायो’ योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

एनआइबिएलको काउन्टर विस्तार

एनआइबिएलको काउन्टर विस्तार

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंकले भोजपुरको पौवादुङमा गाउँपालिकामा विस्तारित काउन्टरमार्फत आफ्नो कारोबार बढाएको छ । ...

एनसेलले ल्यायो आकर्षक ‘मेरो प्लान’

एनसेलले ल्यायो आकर्षक ‘मेरो प्लान’

एनसेलले आफ्ना प्रिपेड ग्राहकका लागि नयाँ योजना सार्वजनिक गरेको छ । अझ सुलभ दरमा डेटा, भ्वाइस र एसएमएस सेवाबाट फाइदा...

Ncell Footer Ad