ग्राम्स्की, नेपाल र युरो कम्युनिज्म

बिहिबार, १० जेठ २०७५, ०९ : ३७ जयराम आचार्य

पहिलो विश्वयुद्धमा इटाली सम्मिलित गुटमा थियो । यो गुटमा बेलायत, अमेरिका, फ्रान्स, जपान, रुस, चीनलगायतका २८ राष्ट्र थिए । बबरशमशेरको नेतृत्वमा सैनिक फौज पठाएर नेपालले पनि यही गुटलाई समर्थन गरेको थियो । कारण थियो– यो गुटमा बेलायत रहनु । प्रथम विश्वयुद्धको समाप्तिसँगै सन् १९१९ मा मुसोलिनीले फासिस्ट पार्टी स्थापना गरेर इटालीमा संसदीय व्यवस्था र लोकतान्त्रिक पद्धतिलाई दमन गरे । उनको कोपभाजनमा परेका पात्रमध्ये थिए– एन्टिनियो ग्राम्स्की । 
ग्राम्स्की लेनिनका नजिकका साथी र इटालीमा बोल्सेभिक प्रतिनिधिका रूपमा रहे । उनले सन् १९२१ मा इटालीको कम्युनिस्ट पार्टी निर्माणमा महŒवपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे ।सन् १९२४ मा पार्टी प्रमुख भएकाउनी मुसोलिनीले इटालीमा आपतकाल घोषणा गरेपछि गिरफ्तार भए । जेलमा दिइएको अत्यधिक यातना र क्षयरोगका कारण उनको २७ अप्रिल १९३७ मा ४६ वर्षकैदुःखद निधन भयो । 
सङघर्षमय जीवनयात्रामा ग्राम्स्कीले माक्र्सवादको नवीन आधारमा समीक्षा र प्रचार गरेका छन् । उनले आर्थिक वा राजनीतिक क्रान्तिले मात्र पुँजीवादी राज्यका आधार समाप्त गर्न सकिँदैन, त्यसका लागि सर्वहारा वर्गले वैकल्पिक संस्कृतिनिर्माण गर्नुपर्छ भनी सांस्कृतिक वर्चस्वको सिद्धान्त प्रतिपादन गरेका छन् । उनी राज्यको चरित्र परस्पर अन्तर्विरोधी मान्छन् । तर माक्र्स सर्वहारा क्रान्तिपछिको एउटा निश्चित समयको संक्रमणपछि राज्य विलोप हुने मान्छन् । राज्य विलोप हुन सशस्त्र सैन्यबल, तलवी कर्मचारीतन्त्र र पेशेवर राजनीतिज्ञ हुनुहुँदैन । 
नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनमा राज्य विलोप हुने स्थिति आएन । नेपाली समाज त उल्टो राज्यको शोषणबाट पो पीडित छ । संसारमा त्यस्तो कुुनै राज्य छैन, जो शोषणबिना शक्तिशाली भएको छ । समाजको आवश्यकताले राज्य गठन हुन्छ र गठनपछि राज्यले शोषण सुरु गर्छ भन्ने ग्राम्स्कीको मत नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनसँग मिल्दोजुल्दो छ । किनकि नेपाली क्रान्तिपछि सर्वहारालाई जसरी राज्य प्राप्त भएको छ, प्राप्त भएको राज्य विलोप गर्नेतिर सर्वहाराहरू छैनन् । 
माक्र्स तलवी कर्मचारीतन्त्रलाई आफैँमा एउटा वर्ग मान्छन् । माक्र्स भन्छन्– राज्य र राजनीतिको चरित्र नोकरशाही र लालफित्ताशाही रहुन्जेल पार्टी संगठन र सत्ता संगठनको शक्तिको आडमा विशेष सुविधा सम्पन्न वर्ग जन्मिन्छ । नेपाली समाजमा कर्मचारीतन्त्रको वर्ग त थियो नै, कम्युनिस्टहरू सत्तामा गएपछि अर्को नयाँ वर्ग जन्मियो । जहाँ श्रमिक–किसानको औसतस्थिति र कम्युनिस्ट क्रान्तिपछि सत्ताको पदसोपानमा सत्तासीनहरूको औसतस्थितिमा देखिने ठूलो अन्तरले प्रस्ट्याउँछ । त्यसैले नेपाली समाजमा वर्गविहीनता असम्भवप्रायः छ । यस्तै असम्भवप्रायः छ– निजी सम्पत्तिको समाप्ति र उत्पादनका साधनहरूको सामूहिकीकरण । मजदूर–किसान, जनता–संगठक–कार्यकर्ता, शहीद–योद्धा–लडाकुले अतिरिक्त समयमा विभिन्न किसिमको लगानी गरेर सिर्जना गरेको शक्ति सीमित नेताहरूले मात्र उपयोग गर्ने स्थिति बन्नु पुँजीपतिहरूले अतिरिक्त मूल्य असुल्नुभन्दा फरक छैन । यस्तो स्थिति हुनु भनेको लेनिनवादी संगठनात्मक सिद्धान्त कार्यान्वयन नहुनु होइन ?
बालिग मताधिकारका आधारमा दलहरू सत्तामा आउने र जाने प्रक्रिया एवम् दलीय प्रतिस्पर्धालाई स्वीकार्नु नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनको विशेषता बन्न आइपुगेको छ । यस्तै बन्न आइपुगेको विशेषता हो– लोकतन्त्रका संसदीय नियम र शान्तिपूर्ण सत्ता हस्तान्तरण तथा संविधानवादका सिद्धान्ताहरूको अनुमोदन एवम् आर्थिक विकासका अवसरहरूको रक्षा, जनप्रतिनिधिमूलक व्यवस्था, नागरिक सर्वोच्चता र मानव अधिकार । यस्ता विशेषता पश्चिमी युरोपका विभिन्न देशको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा देखापरेको थियो जसलाई सन् १९७५ पछि युरो कम्युनिज्म भनिएको छ । 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

ओपोद्वारा नेपालमा “ए नाइन २०२०” सार्वजनिक गर्ने

ओपोद्वारा नेपालमा “ए नाइन २०२०” सार्वजनिक गर्ने

नेपालमा सार्वजनिक हुने तयारीमा रहेको “ए नाइन २०२०” कम्पनीले यही आश्विन ६ गते सार्वजनिक गर्ने घोषणा गरेको हो। ...

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्स्प्रेसको “लखपति एक्स्प्रेस २०७६ - न यति न उति सिधै लखपति”

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरले समस्त नेपालीहरुको महान चाड दशैँ, तिहार र छठ्लाई लक्षित गर्दै आफ्ना उपभोक्ताहरुसंग पर्वको खुशी साट्न लगातार...

माछापुच्छ्रे बैंकका ग्राहकलाई छुटै छुट

माछापुच्छ्रे बैंकका ग्राहकलाई छुटै छुट

असोज महिना भरी आफ्नो सम्पूर्ण शाखाहरु मार्फत विभिन्न १९ प्रकारका थप सुविधाहरु प्रदान गर्न लागेको जानकारी बैंकद्वारा जारी प्रेस बिज्ञप्तिमा...

उत्कृष्ट डिलरलाई टाटाको एचफाइभ

उत्कृष्ट डिलरलाई टाटाको एचफाइभ

टाटा मोटर्सद्वारा संचालित रिटेल च्याम्पियन कार्यक्रम अन्तर्गत सबैभन्दा उत्कृष्ट काम गर्ने च्याम्पियन जोनलाई सम्मान गरेको छ । ...

सिद्धार्थ बैंकको २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव

सिद्धार्थ बैंकको २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव

सिद्धार्थ बैंकले आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को मुनाफा तथा सञ्चित रकम समेतबाट बैंकका सेयरधनीलाई २५.२६ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ ।

सामसङको अफर सार्वजनिक

सामसङको अफर सार्वजनिक

सामसङले उत्सव अवसरको रुपमा ‘सामसङ आयो, खुसी छायो’ योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

एनआइबिएलको काउन्टर विस्तार

एनआइबिएलको काउन्टर विस्तार

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंकले भोजपुरको पौवादुङमा गाउँपालिकामा विस्तारित काउन्टरमार्फत आफ्नो कारोबार बढाएको छ । ...

एनसेलले ल्यायो आकर्षक ‘मेरो प्लान’

एनसेलले ल्यायो आकर्षक ‘मेरो प्लान’

एनसेलले आफ्ना प्रिपेड ग्राहकका लागि नयाँ योजना सार्वजनिक गरेको छ । अझ सुलभ दरमा डेटा, भ्वाइस र एसएमएस सेवाबाट फाइदा...

Ncell Footer Ad