जननायक कि खलनायक ?

सोमबार, १० बैशाख २०७५, १० : ३७ सम्पादकीय

‘क्रोनी क्यापिटलिज्म’ अर्थात् ‘याराना पुँजीवाद’ हाम्रो मुलुकमा समेत फस्टाउँदै गएको देखिन्छ । शुद्ध नेपालीमा यसलाई ‘हजुरिया पुँजीवाद’ भने पनि फरक पर्दैन । आफ्ना आसेपासेलाई राजनीतिक प्रभावका आधारमा कमाउने मौका दिनु नै याराना पुँजीवादको लक्षण हो । विशेषगरी जनआन्दोलन २०४६ र २०६२÷६३ को जनआन्दोलनपछि यसले फस्टाउने मौका पाएको छ । यी परिवर्तनपछि उदाएको नवधनाढ्य वर्ग ‘क्रोनी क्यापिटलिज्म’ का नमुना हो । उसो त ‘क्रोनी क्यापिटलिज्म’ लाई तत्कालीन निरंकुश पञ्चायत प्रणालीमा पनि उत्तिकै प्रचलनमा ल्याइएको थियो । तत्कालीन शासन व्यवस्थाका निकटस्थलाई व्यापार–व्यवसायका लागि दिइएको कोटा प्रणाली यसैको उपजका रूपमा रह्यो । मुलुकमा प्रजातन्त्र वा लोकतन्त्र स्थापनापछि गुणमा आधारित शासन व्यवस्था सञ्चालन हुने अपेक्षाविपरीत फेरि पनि पुरानै ढर्रामा आफू निकटलाई सहज बनाउने ढंगले काम भइरहेको देखिएको छ । अन्ततः ‘क्रोनी क्यापिटलिज्म’ ले लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थालाई जनमुखी हुन त दिँदैन नै, सँगै नेताहरूलाई भ्रष्टाचारको पर्यायवाची बनाउने खतरा रहन्छ । पछिल्ला वर्षहरूमा विशेषगरी राजनीतिक व्यक्तिहरूको प्रभावमा व्यापार–व्यवसाय विस्तार गर्ने चलन बढ्न थालेको देखिएको छ । कुनै खास व्यक्तिको रातारात आर्थिक उन्नति हुन थालेको देखेपछि सर्वसाधारणले उसको निकटतामा रहेका नेतालाई जोडेर हेर्ने चलन पनि सुरु भइसकेको छ । यसमा सम्बन्धित नेताले जतिसुकै अस्वीकार गरे पनि लाभान्वित व्यक्तिले भने त्यो निकटताको फाइदा उठाइरहेको देखिन्छ। 

आज केन्द्रमात्र होइन, प्रदेश र स्थानीय तहमा समेत सरकार छन् । ती सरकारमा रहेका व्यक्तिले भ्रष्टाचारजन्य आजको व्यवहारबाट भोलि अपमानपूर्वक काराबास भोग्नुपर्ने भयावह अवस्थालाई आजैदेखि अनुभूत गर्नु आवश्यक छ । हिजोका जननायक आजका खलनायक नबनून्।

नेतालाई निकटमा राखेर आफ्नो व्यापार–व्यवसाय विस्तार गर्नेलाई यसले खासै प्रभाव पारेको देखिएको छैन । हाम्रो मुलुकमा यस्तो अभ्यासलाई धेरै आपत्तिको विषय पनि मानिएको छैन । कालान्तरमा यसले पार्न सक्ने प्रभावप्रति सरोकारवाला नेताहरूको ध्यान जानु आवश्यक छ । यति बेला विश्वका विभिन्न मुलुकमा नेताहरू भ्रष्टाचारको आरोपमा थुनामा परिरहेका छन् । दक्षिण कोरियाकी पूर्वराष्ट्रपति पार्क गेउन हाय भर्खरै २४ वर्ष लामो जेल जीवनमा प्रवेश गरेकी छन् । उनले आफ्नी मित्रको प्रभावमा परेर गरेको निर्णयका आधारमा राष्ट्रपति पदबाट हातमात्र धुनुपरेको छैन, कारावास जीवनको कहालीलाग्दो अवस्थामा पुग्नुपरेको छ । शक्तिको उन्मादमा रहेका बेला जेसुकै गर्न सक्छु भन्ने पर्न सक्छ तर राज्यका संस्थाहरू बलिया भए र नागरिकले पनि आफूलाई सजग तुल्याए भने यस्ता अभ्यासबाट लाभान्वित हुनेहरूले बेलैमा कानुनको कठघरामा उभिनुपर्ने दिन आउन सक्छ । दक्षिण अफ्रिकाका राष्ट्रपति ज्याकोब जुमा पनि भ्रष्टाचारको आरोपमा सत्ता गुमाउनेमध्येका एक हुन् । सार्क राष्ट्रभित्रकै पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री नवाज सरिफले पनि पद गुमाएका छन् । उनको नाम ‘पानामा पेपर्स’ प्रकरणमा समेत जोडिएको थियो । त्यस्तै अर्को सार्क मुलुक बंगलादेशमा विपक्षी नेतृ खालिदा जियाविरुद्ध पनि भ्रष्टाचारको आरोपमा जेलसजाय तोकिएको छ। उनले बंगलादेशमा १० वर्षसम्म प्रधानमन्त्रीका रूपमा शासन चलाइसकेकी छन् । ब्राजिलका पूर्वराष्ट्रपति लुला दा सिल्भाविरुद्ध पनि भ्रष्टाचारमा १२ वर्षको कैद सजाय भएको छ । पेरुका पूर्वराष्ट्रपति पेड्रो पाब्लो कुज्यन्सीलाई पनि भ्रष्टाचारकै आरोपमा १८ महिना देश छाड्न प्रतिबन्ध लागेको छ। 

देश र जनताको भाग्य र भविष्यका निम्ति संघर्षरत नेताहरू भ्रष्टाचारमा मुछिएर पदमुक्त हुन पर्नु दुःखद अवस्था हो। क्रान्ति र आन्दोलनका बेला नेताहरू आस्थाको धरोहरका रूपमा हुन्छन् तर तिनै व्यक्ति ‘क्रोनी क्यापिटलिज्म’ को चंगुलमा परेपछि आलोचनाको पात्र बन्न पुग्छन् । त्यतिमात्र होइन, ती आस्थाका धरोहर विकृति÷विसंगतिका पर्यायमा अनुदित हुनु जनताका निम्ति पनि दुःखको विषय हुन्छ । त्यति बेला आफूले विश्वास गरेका व्यक्तिबाट घात भएको महसुस हुन्छ । कुनै एक तानाशाही शासकबाट शासित हुन अस्वीकार गर्दै जनताकै छोराछोरीलाई राज्यका उच्च स्थानमा पु¥याएपछि तिनीबाट मुलुकप्रति न्याय हुने अपेक्षा हुनु स्वाभाविक हो तर स्वार्थ समूहको प्रभावमा परेर यस्ता नेताहरूले आफूलाई खलनायकमा रूपान्तरण गर्ने खतरा रहन्छ । यसै पनि राज्यको सम्पत्ति चोर्ने काम राजनीतिक व्यक्तिको संलग्नताबाटै हुने गरेको छ । राज्य र नागरिकलाई प्रत्यक्ष घाटा गराई केही खास व्यक्तिलाई फाइदा हुने काम नै भ्रष्टाचार हो । विश्व बैंकका अनुसार प्रत्येक वर्ष भ्रष्टाचारका कारण एक खर्ब डलर अपचलन हुने गरेको छ । यसले भ्रष्टाचारको भयावह अवस्था उजागर गर्छ । हाम्रा बाटाघाटाको दुरवस्थाले भ्रष्टाचारको चरम रूप उजागर गरिरहेको छ । गाउँमा सिटामोल पाइँदैन । स्कुल, कलेज र स्वास्थ्यकेन्द्रको अवस्था कहालीलाग्दो छ । निश्चित व्यक्तिले नीतिगत भ्रष्टाचार गरी कमाएको रकमले धनी र गरिबबीचको अन्तर झनै बढाएको छ। आखिर भ्रष्टाचार गरेरै बढी सुविधा लिने र आफ्ना सन्तानलाई राम्रो शिक्षादीक्षा दिन सक्ने अवस्थामा एकथरी छन्। अर्काथरी जो रातदिन मेहनत गर्छन् तर राम्ररी जीविका चलाउन पनि सक्दैनन् । आज केन्द्रमात्र होइन, प्रदेश र स्थानीय तहमा समेत सरकार छन् । ती सरकारमा रहेका व्यक्तिले भ्रष्टाचारजन्य आजको व्यवहारबाट भोलि अपमानपूर्वक काराबास भोग्नुपर्ने भयावह अवस्थालाई आजैदेखि अनुभूत गर्नु आवश्यक छ । हिजोका जननायक आजका खलनायक नबनून्। 








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोले नेपालमा रेनो सिरिज अन्तर्गत आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन रेनोटू एफ सार्वजनिक गरेको छ । ...

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

सेवाग्राहीद्वय सोमर तामाङ्ग र विशाल नगरकोटी दसैँमा आइएमईको डबलको डबलको डबल अफर अन्तर्गत पहिलो महिनाको विजेता घोषित भएका छन् ।

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंकले मोरङको जिल्लाको विराटनगर–०१, पुष्पलालचोकमा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । सो शाखाको उद्घाटन विराटनगर नगरपालिकाका नगर प्रमुख भिम पराजुलीले...

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्ट्स लिमिटेडले हिन्दुहरुकोे महान पर्व तिहारको अवसर पारेर सम्पूर्ण ग्राहकहरुलाई दिपावलीको शुभकामना व्यक्त गर्दै “यो तिहार शिवमको"  साथमा, चाँदीको...

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालन सुरु गरेपछि क्रमिक रुपमा आम्दानी हुँदै गयो । खर्च कटाएर एक वर्षमा रु तीन लाख जति आम्दानी भएपछि यतिखेर...

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मकवानपुरको मनहरीमा प्रदेश नं ३ सरकारले दुई अर्ब रुपैयाँ लगानीमा कागज उद्योग स्थापना गर्ने भएको छ । ...

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार बुधबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला ७० हजार ६ सय रुपैयाँ कायम भएको छ । ...

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयर प्रालिले खरिद गरेको नयाँ हेलिकप्टरले व्यावसायिक उडान सुरु गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad