भारतको गुणस्तरहीन उखु नेपाली मिलमा

बिहिबार, १५ चैत २०७४, ०७ : ५३ नागरिक

काठमाडौं –नेपाल उखु उत्पादक महासंघका अध्यक्ष कपिलमुनी मैनालीले नेपाली चिनी मिलले भारतमा नबिकेको गुणस्तरहिन उखु सस्तो मूल्यमा किनेको आरोप लगाएका छन् । केही नेपाली मिलले विचौलिया प्रयोग गरेर भारतबाट कम गुणस्तरको उखु किनिरहेको मैनालीले आरोप लगाए । मिलले साढे ९ अर्ब रुपैयाँ स्थानीय किसानलाई भुक्तानी गर्न बाँकी छ।

‘अधिकांस चिनी मिलले भारतमा नबिकेके उखु किनिरहेका छन्,’ बुधबार प्राक्टिकल एक्सनले गरेको कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष मैनालीले भने, ‘किसानको भुक्तानी नतिरेका चिनी मिलले भारतबाट नगद तिरेर उखु किनिरहेका छन् ।’ उनका अनुसार भारतका चिनी मिलले गुणस्तरीय नभएको भन्दै खरिद नगरेको उखु नेपाली मिलले खरिद गरेका हुन्।

राम्रो रिकोभरी नदिने कम गुणस्तरको उखुलाई भारतीय चिनी मिलहरूले खरिद गर्दैनन् । भारतीय चिनी मिलले अस्विकार गरेका त्यस्ता गुणस्तरहीन उखु विचौलियाले नेपालका व्यवसायीलाई प्रति क्विन्टिल ३ सय रुपैयाँमा बेच्ने गरेको उनको दावी छ।

उनका अनुसार केही दिन अघि रिलाइन्स चिनी मिलले भारतबाट प्रति क्विन्टल ३ सयका दरले उखु किनेको भेटिएको थियो । कार्यक्रममा सहभागि एक किसानका अनुसार स्थानीय किसानले व्यापक विरोध गरेपछि रिलाइन्सले खरिद गर्न बन्द गरेको थियो।

मैनालीका अनुसार भारतमा प्रयोग नभएको कमसल उखुलाई सीमा क्षेत्रमा नेपाली चिनी मिलले काँटा राखेर विचौलिया मार्फत किन्दै आएका छन् । भारतबाट सीमा क्षेत्रसम्म आएको त्यस्तो उखुलाई चिनी मिलले प्रयोग गर्ने विचौलियामार्फत नेपाल भित्रयाउने गरेका छन् ।श्रीराम सुगर मिल, इन्दुशंकर चिनी मिल, रिलाइन्स चिनी मिल, अन्नपूर्ण चिनी मिल, एभरेष्ट चिनी मिललगायतले भारतबाट सस्तो उखु ल्याएर प्रयोग गरेको भेटिएको किसानहरूले दावी गरे।

राष्ट्रिय उखु अनुसन्धान कार्यक्रम बाराका संयोजक राजकृष्ण राजकले पनि विचौलिया मार्फत भारतबाट कम गुणस्तरको उखु आइरहेको स्विकार गरे । उनले कम गुणस्तरको उखु प्रयोग हुँदा चिनी उत्पादनमा असर गर्ने बताए।भारतबाट कमसल उखु ल्याएर क्रसिङ गर्दा प्रति क्विन्ट चिनी उत्पादन कम हुने गर्छ । चिनी मिलहरूले भने भारतबाट ल्याएको उखुबाट कम उत्पादनलाई नेपाली किसानलाई दोष दिदै मूल्यमा ‘बार्गेनिङ’ गर्ने गरेको आरोप किसानको छ।

भारतबाट ल्याउन मात्र होइन स्थानीय किसानबाट उखु किन्नमा पनि विचौलिया प्रयोग हुदै आएको छ । चिनी मिलहरूले विचौलिया प्रयोग गरेर सस्तो मूल्यमा उखु किन्न बाध्य पारिरहेको किसानको भनाइ छ ।
उखुको खरिद बिक्री तथा मूल्य निर्धारणको विषयमा विचौलियाको प्रभाव धेरै रहेको नेपाल उखु तथा चिनी विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक कमलदेव कुसुवाले बताए । ‘किसानले एक ढेड वर्ष लगाएर उखु उत्पादन गर्छन्,’ कार्यक्रममा बोल्दै कुसुवाले भने, ‘उखुको भुक्तानी विचौलियाले प्रयोग गर्ने अवस्थासम्म सृजना भएको छ।’

प्राक्टिकल एक्सनले सन् २०१३ देखि जलवायु मैत्री खेती उत्पादन कार्यक्रम अन्र्तगत इस्टर्न सुगर मिलमा कार्यक्रम गर्दै आएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम (आइएफसी)को सहयोगमा इस्टर्न सुगरमिल क्षेत्रका ५ हजारभन्दा धेरै किसानलाई उखु उत्पादन तालिम दिएको पिपिसिआर कार्यक्रम म्यानेजर मिलनकुमार जोशीले बताए।

प्राक्टिकल एक्सनको पाँच वर्षे कार्यक्रमबाट उखु उत्पादन प्रविधि सिकाइएको र यसले गर्दा कतिपय किसानले पहिलेभन्दा दोब्बर उत्पादन गरेको जोशीले बताए । त्यसैगरी, श्रीराम सुगरमिल क्षेत्रका १ हजार ५ सय किसानलाई पनि तालिम दिएको उनले बताए । कार्यक्रममा सहभागीहरूले उखु परीक्षण ल्याब, उखु तथा चिनी विकास बोर्ड गठन गर्न सरकार समक्ष आग्रह गरे।

मुलुकमा ८० हजार ९ सय ३१ हेक्टरमा उखु खेति भइरहेको छ । जसमा वार्षिक ३१ लाख टन उखु उत्पादन हुन्छ भने उखु उत्पादनमा झन्डै ३ खर्ब रुपैया बराबरको लगानी रहेको छ ।मुलुकमा हाल १२ वटा चिनी उत्पादन मिलहरू सञ्चालनमा रहेका छन् भने आउने क्रममा पनि जारी छ । यस क्षेत्रमा झन्डै १ लाख किसान संलग्न रहेका छन्।

मुलुकका एक प्रमुख नगदेवालीको रुपमा उखु रहेको भए पनि हरेक वर्ष भुक्तानीमा समस्या उत्पादन हुदै आएको छ । मूल्य तोक्ने विषयमा किसान र चिनी उद्योगीबीच समस्या उत्पादन हुदै आएको छ भने उद्योगीले किसानको समयमै भुक्तानीमा अटेर गर्दै आएका छन् । यस वर्षसम्म मुलुकभर संचालन रहेका १२ वटा उद्योगले  किसानलाई साढे ९ अर्ब रुपैया भुक्तानी गर्न बाँकी रहेको छ।

किसानका अनुसार उद्योगीले केही वर्षदेखिको भुक्तानी समेत रोक्ने आएका छन् । उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ती मन्त्री मातृया यादवले किसानको भुक्तानी सुरु नगरे कारवाही गर्ने चेतावनी दिएपछि चैत २२ गतेदेखि भुक्तानी गर्ने प्रतिवद्धता जाएर गरेका छन् ।







यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

रोकिएन टिकटकको क्रेज - प्रयोगकर्ता झन् बढ्ने क्रममा

रोकिएन टिकटकको क्रेज - प्रयोगकर्ता झन् बढ्ने क्रममा

टिकटकको डाउनलोड संख्या १ अर्ब ५० करोड पुगेको छ! ...

“शिवम् कृति समारोह २०७६” सम्पन्न

“शिवम् कृति समारोह २०७६” सम्पन्न

शिवम् सिमेन्टस लि.ले “शिवम् कृति समारोह २०७६” भव्यरुपमा सम्पन्न गरेको छ । ...

अर्घाखाँची सिमेन्टद्धारा टिभीसी प्रतियोगिता सार्वजनिक

अर्घाखाँची सिमेन्टद्धारा टिभीसी प्रतियोगिता सार्वजनिक

अर्घाखाँची सिमेन्टले आइतबार टेलिभिजनको लागि कमर्सियल (विज्ञापन) को अवधारणाको प्रतियोगिता सार्वजनिक गरेको छ । ...

कलरओएस सिक्सका ६ बेजोड फाइदा

कलरओएस सिक्सका ६ बेजोड फाइदा

कलरओएस सिक्सका साथमा रेनोटू एफ नेपालमा सार्वजनिक भएसंगै उपभोक्तामा यो ओएसको क्षमता र यसबाट कसरी सर्वाधिक फाइदा लिन सकिन्छ भन्ने...

घोराही सिमेन्ट उद्योग सम्मानित

घोराही सिमेन्ट उद्योग सम्मानित

नेपालभरका विभिन्न उद्योगमध्ये सबैभन्दा धेरै मूल्य अभिबृद्धिकर बुझाएबापत घोराही सिमेन्ट उद्योग लगातार दोस्रोपल्ट सम्मानित भएको छ । ...

ओरिजिनल विन्डोज र क्रयाक गरेको विन्डोज - फरक के ?

ओरिजिनल विन्डोज र क्रयाक गरेको विन्डोज - फरक के ?

क्रयाक गरेको विन्डोज प्रयोग गर्नुको बेफाइदा के त ? ...

मंसिर २ गते बाट महिन्द्रा ग्लोबल केयर फेस्ट क्याम्प प्रारम्भ

मंसिर २ गते बाट महिन्द्रा ग्लोबल केयर फेस्ट क्याम्प प्रारम्भ

नेपालको लागि महिन्द्रा गाडीको आधिकारिक बिक्रेता अग्नि ग्रुप अन्तर्गत बालाजू अटोवर्कसले मंसिर २ बाट महिन्द्रा फोर ह्वील गाडीहरुका लागि “महिन्द्रा...

सूर्याेदय नगरमा पर्यटन महोत्सव हुने

सूर्याेदय नगरमा पर्यटन महोत्सव हुने

प्रथम सूर्याेदय नगर पर्यटन महोत्सव २०७६ आयोजना हुने भएको छ । इलामको सूर्याेदय नगरपालिकाको आयोजनामा मंसिर १४ देखि १८ सम्म...

Ncell Footer Ad