प्रेम : मनभित्रको मौन मस्ती

बिहिबार, ०३ फागुन २०७४, ०९ : २१ डा. नम्रता पाण्डे

जति अभियान र सरकारी प्रतिबद्धता जारी गरे पनि अनि कानुनमा कडाइ गरिए पनि महिलामाथि हुने गरेका विभिन्न खाले हिंसाका घटना कम भएका छैनन् । आजकाल हिंसाका समाचारहरूले धेरै नै स्थान पाएका छन् । नहोऊन् पनि कसरी, हिंसामुक्त समाजको निर्माण गर्न सकिन्छ भनेर हामी त्यता लागेकै छैनौँ । हिंसा व्यक्तिको मनस्थितिबाट सृजना हुने हुँदा सरकारी प्रतिबद्धता र लिखित कानुनले मात्र यसको रोकथाम या कमी हुने अपेक्षा गर्नु नतिजा नभएर अपेक्षा मात्रै हुनेछ, भइरहेको पनि छ । शारीरिक, मानसिक, आर्थिक, घरेलु, राजनीतिकलगायत हिंसाका अनेकन् रूप छन् । हिंसाका प्रकार र तरिका अलग अलग भए पनि अरूलाई चोट पुर्‍याएरै आफू सन्तुष्टि लिने प्रयास नै हिंसा हो । हिंसा पुरुषले महिलामाथि गर्छ या महिलाले पुरुषमाथि भन्दा पनि उक्त व्यक्तिको मनस्थिति र दृष्टि सही ठाउँमा केन्द्रित हुन नसक्नुको कारण हिंसा उत्पन्न हुन्छ । व्यक्ति आफूले चाहेर पक्कै हिंसा गर्दैन । जब उसका वासना र कामनाहरू पूरा हुँदैनन् तब ऊ मानसिक रूपमा विक्षिप्त हुन थाल्छ, बेहोसीमा पुग्छ र उसमा प्रेमको नाम निशाना हुँदैन अनि हिंसामा उत्रिन्छ । उसले होसमा आएर थाहा पाउँछ, मैले यो अपेक्षाका लागि हिंसामा नउत्रेको भए हुन्थ्यो। 

कसैको गल्तीमा मुस्कान छर्ने खुबी हो, प्रेम । तुफानपछिको शान्ति र गीतबिनाको संगीत हो, प्रेम । दिव्यताको अनुभूति हो प्रेम । शाश्वत सत्य हो प्रेम । जुन देखिँदैन, जुन लेखिँदैन, जसको हिसाब छैन, जसको खाता छैन, नाफा छैन, घाटा छैन, सिकायत छैन, ईष्र्या छैन । लोभ छैन, मोह छैन । प्रेममा स्वीकार छ, शान्ति छ । प्रेम मौन छ अनि त्यही मौनताभित्र संगीत छ । त्यही संगीत हो, प्रेम । चाँदनी रातको मधुर प्रकाशको दिव्यता हो, प्रेम । कलकल झरनाको छङछङ संगीत हो, प्रेम। 

यौनिक हिंसा ज्यादै नै बढेको छ, जसमा महिला र युवतीहरू यसको शिकार हुने गरेका छन् । आमा, दिदीबहिनी बराबरका महिलामाथि यौनिक हिंसा हुनु पक्कै पनि प्रेमपूर्ण र होसपूर्ण व्यक्तिद्वारा हुने कार्य होइन । देवी समान भनेर मानिने महिलामाथि हिंसा पु¥याउने प्रवृत्ति भने मानवरूपी दानव प्रवृत्ति हो । समाचार आउँछन्, प्रेममा धोखा खाएकाले हिंसार हत्या आदि । प्रेम कुनै गणित र लेनदेन होइन, धोखा खानुपर्ने । मानिस लिप्त हुन्छन्, वासना र काममा अनि नाम दिन्छन् प्रेमको र समाचार आउँछ, प्रेमकै कारणले हिंसा । प्रेमको नाममा बढ्दै गइरहेका हिंसाका रूपहरूले प्रेमकै अवमूल्यन भइरहेको छ । जहाँ समस्या छ, त्यहाँ उपाय पनि छ । त्यसैले हिंसामुक्त समाज र राष्ट्र हामीले चाहेको हो भने एक मात्र उपाय हो, चेतना जागरणका कार्यक्रम सर्वत्र र निरन्तर जारी गरिनु । चेतनाको स्तरबाट प्रेमपूर्ण र होसपूर्ण कसरी हुने, त्यो कला सिकाउन र सिक्न सके कुनै नियम, कानुन र अभियान आवश्यक पर्दैन । त्यसैले अहिंसा र प्रेमपूर्ण हुने कलाबारे अभियानलाई अब सशक्त बनाइनु पर्छ। 

बाहिरी शिक्षा र बाहिरी चेतनाले मात्र पुग्दो रहेनछ भन्ने उदाहरण बढ्दै गएका महिला हिंसाका उदाहरणले बताउँछन् । बाहिरबाट मनुष्यको आन्तरिक चेतनामा परिवर्तन आउँदैन । जति शैक्षिक स्तर बढ्दै गयो, आधुनिकताले स्थान लिँदै गयो  त्यति हिंसाको प्रकृति बढ्दै गइरहेको छ । सुन्न, पढ्न र देख्नै नसक्ने प्रकृतिका हिंसाका घटना बढ्दै जानु जत्तिको अमानवीय कार्य अरू के होला ? यौन शोषण र महिला हिंसा आफ्नै परिवारबाटै हुने, आफ्नै छोरीमाथि हुने जस्ता पत्यार नै गर्न नसकिने घटना पनि नेपाली समाजमा हुने गरेको समाचार आउँछन् । यी सब घटना पुरुषको घमण्ड र पुरुषको सम्मान जोगाउने नाममा अनि पुरुषप्रधान समाज कायम राख्न खोजिने अमानवीय प्रवृत्तिले मात्र बारम्बार दोहोरिरहेका छन् भनेर आरोप लगाउनुभन्दा प्रेमपूर्ण कसरी बन्ने भन्ने शिक्षा आजको आवश्यकता रहेको छ । समाजमा घट्ने हिंसाका कारण मनुष्यको चेतनामा खोज्नु जरुरी छ, मनुष्यको मनोविज्ञान भित्र खोजिनु जरुरी छ । त्यसभित्रको पीडा ठीक पार्न, भित्रको प्रेम जगाउन, भित्रको अहिंसाको स्वभावको बोधका लागि थोरै मात्रामा भए पनि आध्यात्मिक ज्ञानको जरुरी छ । जुन आध्यात्मिक ज्ञान मनुष्यको स्वभाव हो, त्यो जन्मँदै मनुष्यले लिएर आएको गुण हो । अध्यात्मले प्रेमको मार्ग मात्र प्रस्तुत गर्छ । आफ्नो स्वभावमा बाँच्न सिकाउँछ, स्वतःस्फूर्त मनुष्य आफ्नो उद्गम, आफ्नो स्वभावमा फर्कन्छ । भित्री चेतना खुलेको मनुष्य समाजले मात्र अहिंसात्मक क्रान्तिको सुरुवात गर्न सक्छ, जुन तथाकथित कागजी, कानुनी, हिंसाविरुद्धका अभियानभन्दा उच्च गुणको क्रान्ति हुन सक्छ।

हिंसामा जानुभन्दा सयौँ गुणा सहज छ, प्रेममा जिउन । प्रेमपूर्ण हुन कुनै गणित र मिहिनेतको जरुरी छैन र प्रेमले नै संसार जित्छ भन्ने शिक्षणको जरुरी छ । मानिसलाई सिधै हिंसामा नजाऊ भनेर मान्ने आधार र विश्वास तयार गर्नु जरुरी छ । त्यसका लागि सजिलो मध्यमा हो योग, ध्यान र सकारात्मक सोचका शिक्षण । ओशो भन्नुहुन्छ, “जीवन नै प्रेम हो । जीवनका हरेक आयामलाई प्रेमपूर्ण र होसपूर्ण हेर र भोग । अनि योगमा समाहित हुने कला जानेमा जीवन प्रेमपूर्ण बन्छ ।” अनुभव गर्न लायक कुनै कुरा छ त त्यही हो प्रेम । जीवनका सम्पूर्ण आयामहरूमा होस, जागरूकता र सजगता कायम छ भने त्यही हो प्रेम। 

प्रेमबाहेक अरू केही कुरा छ जीवनमा अपनाउन लायक ? प्रेमबाहेक केही चिज छ दिन लायक ? प्रेममा हिंसा होइन आनन्द र निःशब्द अनुभूति छ भनेर बोध गर्ने शिक्षाको कमीले हिंसा उत्पन्न हुने त हो । प्रेम हिंसा नभएर कसैमा देखिने सुन्दरता र अस्तित्वप्रतिको अहोभाव हो । सुन्दरता बाहिरी शारीरिक आकर्षण नभएर  भित्रबाट फुट्ने भावसहितको काव्य हो । शारीरिक आकर्षण र रूपभन्दा परको अस्तित्वगत आकर्षण हो प्रेम । धन, शब्द र अलंकारले सिँगार्न नसकिने गहिराइको अनुभूति हो प्रेम । प्रार्थना बनेर कसैप्रति शिर झुक्छ भने त्यही उपासना हो प्रेम । करुणा र सहयोगको माध्यमबाट कसैको जीवन उद्धार गर्छ भने त्यही करुणाको भाव हो प्रेम । कसैको गल्तीमा मुस्कान छर्ने खुबी हो प्रेम । तुफानपछिको शान्ति र गीतबिनाको संगीत हो प्रेम । दिव्यताको अनुभूति हो प्रेम । शाश्वत सत्य हो प्रेम । जुन देखिँदैन, जुन लेखिँदैन, जसको हिसाब छैन, जसको खाता छैन, नाफा छैन, घाटा छैन, सिकायत छैन, ईष्र्या छैन । लोभ छैन, मोह छैन, स्वीकार छ, शान्ति छ । मौन छ अनि मौनभित्र संगीत छ, त्यही हो प्रेम । चाँदनी रातको मधुर प्रकाशको दिव्यता हो प्रेम । कलकल झरनाको छङछङ संगीत हो, प्रेम । जति विशेषण जोडे पनि पूर्णता नदिने मनभित्रको मस्ती हो प्रेम। 






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

२० हजार देखि ३० हजारसम्मका उत्कृष्ट एन्ड्रोइड स्मार्टफोनहरू

२० हजार देखि ३० हजारसम्मका उत्कृष्ट एन्ड्रोइड स्मार्टफोनहरू

यस मूल्यको दायरामा पर्ने र नेपाली बजारमा सजिलै खरिद गर्न सकिने मोडर्न स्मार्टफोनहरूको सूची यहाँ प्रदान गरिएको छ ...

ह्वावेको वाई नाइन प्राइम २०१९ नेपाली बजारमा

ह्वावेको वाई नाइन प्राइम २०१९ नेपाली बजारमा

ह्वावेले पप–अप क्यामरा भएको वाई नाइनप्राइम २०१९ नेपालीबजारमा सार्वजनिक गरेको छ। ...

मेरिएट होटलद्वारा राजस्थानी फुड फेस्टिभल आयोजना

मेरिएट होटलद्वारा राजस्थानी फुड फेस्टिभल आयोजना

काठमाडौं मेरिएट होटल, नक्सालले आफ्नै रेष्टुरेन्ट ठमेल किचनमा प्राचीन रेसिपिहरु इनफिउज गरेर विशेष रुपमा राजपरिवारहरुका लागि बनाइने प्राचीन किचनको स्वादिष्ट...

मेगा बैंक दशौं वर्षमा प्रवेश

मेगा बैंक दशौं वर्षमा प्रवेश

मेगा बैंकले स्थापनाको नवौं वर्ष पूरा गरि दशौं वर्षमा प्रवेश गरेको अवसरमा मंगलबार काठमाडौंको कमलादीस्थित केन्द्रिय कार्यालयमा आयोजित वार्षिकोत्सव कार्यक्रममा...

के हो हाइव्रिड कार ?

के हो हाइव्रिड कार ?

हाइव्रिड कार त्यस्तो कार हो जसमा इलेक्ट्रिक मोटर तथा पेट्रोल वा डिजेलले सञ्चालित हुने इन्जिन जडान गरिएको हुन्छ। यस्ता कारहरुमा...

माछापुच्छ्रे बैंकको ऋणपत्र २०८५

माछापुच्छ्रे बैंकको ऋणपत्र २०८५

माछापुच्छ्रे बैंक लिमिटेडको रु.एक हजार अङ्कित दरका तीस लाख कित्ता ऋणपत्र यहि मिति २०७६/०४/०६ गते सोमबार देखि जारी गरेको छ...

यस्तो हुनेछ फेसबुकको नयाँ डिजाइन

यस्तो हुनेछ फेसबुकको नयाँ डिजाइन

फेसबुकको नयाँ डिजाइनको तस्विरहरू ...

एनएमबि बैंकको नयाँ कर्पोरेट अभियान

एनएमबि बैंकको नयाँ कर्पोरेट अभियान

एनएमबी बैंकले ‘हामी देख्छौ अपार संभावना’ को अवधारणा सहित नयाँ कर्पोरेट अभियान आरम्भ गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad