प्रशिक्षक व्यवस्थापन टाउको दुखाइ

बिहिबार, ०३ फागुन २०७४, ०८ : १७ कमल खत्री  | @kamalkc4

बाँके  – खेलविकास भौतिक पूर्वाधार निर्माण र प्रतियोगितासँग मात्र जोडिएको हुँदैन । खेल विकासमा कर्मचारी व्यवस्थापनले महत्वपूर्ण अर्थ राखेको हुन्छ ।

नयाँ खेलाडी उत्पादन र उपलब्धि हासिल गर्न प्रशिक्षकले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको हुन्छ । तर नेपाली खेलकुदमा कर्मचारी व्यवस्थापन टाउको दुखाइको विषय बन्दै गएको छ । कर्मचारी व्यवस्थापन गर्न नसक्दा खेलविकासमा अवरोध मात्र होइन सरकारले खेलकुदको नाममा गरेको लगानीसमेत खेर गइरहेको छ । चाहिनेभन्दा धेरै प्रशिक्षक एउटै जिल्लामा हुँदा खेलकुदको नाममा सरकारी ढुकुटीको समेत दुरुपयोग भइरहेको बताउँछन् सुटिङ खेलाडी तथा मध्यपश्चिम क्षेत्रीय खेलकुद विकास समिति उपाध्यक्ष नरेन्द्र थापा ।

कुनै जिल्ला प्रशिक्षकविहीन छ भने कहीं धेरै भएर समस्या देखिएको छ । जसले खेल विकासमा समस्या थपिरहेको बताउँछन् क्षेत्रीय खेलकुद विकास समिति अध्यक्ष भीम ओली । प्रशिक्षकको सही व्यवस्थापन नहुँदा समस्या बढिरहेको छ । तर प्रशिक्षक व्यवस्थापन खेलकुदको नयाँ समस्या भने होइन । प्रशिक्षकलाई समानुपातिक रुपमा नियुक्त दिन नसक्नु पुरानै समस्या हो ।

कुनै जिल्ला प्रशिक्षकविहीन छन् । कतै भने आवश्यकताभन्दा धेरै प्रशिक्षक हुँदा समस्या बढिरहेको छ ।  
प्रशिक्षक व्यवस्थापन समस्याले खेलकुद विकासमा मात्र असर गरेको छैन राज्यको लगानीसमेत दुरुपयोग भइरहेको छ । सरकारले प्रशिक्षकको नाममा गरेको खर्चको समेत मूल्यांकन हुने गरेको छैन । कर्मचारी व्यवस्थापन गर्न नसक्दा राज्य ढुकुटीको समेत दुरुपयोग भैरहेको बताउँछन् मध्यपश्चिम क्षेत्रीय खेलकुद विकास समिति उपाध्यक्ष थापा ।

प्रशिक्षक व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवार निकाय मौन बस्दा ग्रामीण खेलकुद विकासमा समस्या देखिएको छ । अर्कोतर्फ प्रशिक्षणमा सरकारले गरेको लगानी खेर गइरहेको छ । बाँके जिल्ला मार्सल आर्टका लागि राम्रो सम्भावना देखिएको क्षेत्र हो । तर मार्सल आर्टमा बाँकेको प्रदर्शन प्रशंसनीय छैन ।

बाँकेमा तेक्वान्दोका सात प्रशिक्षक छन् । प्रशिक्षकको संख्यालाई आधार मान्ने हो भने तेक्वान्दोको नतिजा उपलब्धिजनक छैन । साताै राष्ट्रिय खेलकुदमा तेक्वान्दोको एउटा खेलाडीले पनि स्वर्ण पदक जित्न सकेका थिएनन् । यसै महिना भएको राखेप च्याम्पियनसिप तेक्वान्दोमा भने मध्यपश्चिम टोलीले ८ कांस्य पदक जितेर फर्किएको थियो ।बाँकेमा तेक्वान्दो प्रशिक्षक श्रीमान् थापामगर, नेत्रबहादुर थापा, विमला भण्डारी, चन्द्रप्रकाश श्रेष्ठ, उत्तमबहादुर रिमाल, राजेन्द्रसिंह आले, मानबहादुर लामिछाने कार्यरत छन् ।

संघ सक्रिय नहुँदा पनि प्रशिक्षक व्यवस्थापनमा समस्या देखिएको बताउँछन् जिल्ला खेलकुद विकास समिति बाँकेका अध्यक्ष आतंक बस्नेत । बस्नेतले भने, ‘प्रशिक्षक चाहिनेभन्दा धेरै छन् । धेरै प्रशिक्षक एउटै जिल्लामा हुनु भनेको सरकारी ढुकुटीको पनि दुरुपयोग हो । हामीले समस्या समाधान गर्न खोजेका हाै । तर यसमा संघ र राखेपले नीति बनाएर अगाडि बढ्नुपर्छ ।’यसै गरी मध्यपश्चिम क्षेत्रीय खेलकुद विकास समितिअन्तर्गत एथलेटिक्सका तीन प्रशिक्षक छन् । एथलेटिक्सका विक्रमजंग थापा, चन्द्रबहादुर गुरुङ, हृदयकृष्ण मास्के छन् । थापा र गुरुङ उपनिर्देशक हुन् भने मास्के सहायक प्रशिक्षक हुन् ।

क्षेत्रीय खेलकुद विकास समिति अध्यक्ष भीम ओली प्रशिक्षक व्यवस्थापनलाई खेलकुदमा एउटा जटिल समस्याका रूपमा लिन्छन् । राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) ले आफ्नो क्षेत्रअन्तर्गतका कर्मचारी सरुवा गर्न पनि नसक्ने र गर्न खोजे पनि गर्न नदिँदा समस्या देखिएको ओली बताउँछन् ।‘खेलकुदमा कति प्रशिक्षक र कर्मचारी चाहिन्छ भन्ने बारेमा अध्ययन नै भएको छैन । कुनै जिल्लामा प्रशिक्षकको अभाव छ । कुनै जिल्लामा धेरै भएर समस्या छ,’ ओलीले भने, ‘इमानदारिताका साथ काम गर्ने हो भने एउटा जिल्लामा १, २ प्रशिक्षक भए पुग्छ । तर हाम्रोमा धेरै प्रशिक्षक भएर पनि खेल विकासमा असर गरिरहेको छ ।’

खेलका अन्तर्राष्ट्रिय नियम र पद्धति हरेक वर्ष परिवर्तन भइरहेका हुन्छन् । प्रशिक्षकलाई समयअनुसार नयाँ प्रशिक्षण शैली र नियमको बारेमा अवगत गराउन आवश्यक हुन्छ । नतिजाका आधारमा प्रशिक्षकलाई अवसर, मौका, हौसला दिनुपर्छ । प्रशिक्षकलाई मूल्यांकन र प्रोत्साहन गर्ने जस्ता नीति आवश्यक रहेको क्षेखेविस उपाध्यक्ष थापाले बताए । तर जिम्मेवार निकाय मौन बस्दा समस्या थपिरहेको थापा बताउँछन् । उनले भने, ‘राखेपले प्रशिक्षक व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हो । राखेपले यसमा आँट नै गर्न सकेको छैन ।

प्रशिक्षकहरू प्रशिक्षणभन्दा आफ्नो व्यक्तिगत काममा व्यस्त छन् । उनीहरूलाई सम्बन्धित संघ र हामीले काम दिन सकेका छैनौं । प्रशिक्षक भएर मात्र हुँदैन उनीहरूलाई प्रशिक्षण गराउने सामग्री हुनुपर्यो । पूर्वाधार हुनुपर्यो ।’उनले भने, ‘सुटिङमा बाँके र मध्यपश्चिमले राम्रो नतिजा हासिल गरेको छ । तर यहाँ खेल्ने सामान नै छैन । अनि प्रशिक्षकले कसरी काम गर्छन् ?’

राजनीतिक पहुँचका आधारमा प्रशिक्षक नियुक्ति गरिएका कारण समस्या देखिएको क्षेत्रीय खेलकुद विकास समिति अध्यक्ष ओली स्विकार गर्छन । उनले भने, ‘प्रशिक्षक नियुक्त गर्दा राजनितिक कारणले पनि समस्या देखिएको छ । योग्यभन्दा कार्यकर्ता भर्ना गर्ने ठाउँ बनाइएको छ खेलकुद । प्रशिक्षक अभाव भएका ठाउँमा हामीले केही प्रशिक्षकलाई पठाउन खोज्याै । तर हामी पूर्ण रूपमा सफल भएनौं । उहाँहरू सरकारको महत्वपूर्ण जिम्मेवारी पाए पनि दुर्गम ठाउँमा जान मान्नुहुन्न ।’

केही खेलमा प्रशिक्षक धेरै छन् । केही खेल सम्भावना भए पनि प्रशिक्षकविहीन छन् । मध्यपश्चिमका सात जिल्ला प्रशिक्षकविहीन छन । तीन महिनाअघि लालबहादुर मल्लले अवकाश लिएपछि भलिबलको प्रशिक्षक बाँके जिल्ला र क्षेत्रीय खेलकुदमा छैन । यसै गरी उसु प्रशिक्षक पनि छैनन् जिल्ला र क्षेत्रमा ।
प्रशिक्षकलाई न्याय हुने गरी माग भएका जिल्लामा पठाउने योजना बनाएको क्षेत्रीय अध्यक्ष भीम ओलीले बताए । उनले भने, ‘धेरै प्रशिक्षक भए पनि नतिजा करिब शून्य छ । नतिजा र लगनशीलताका आधारमा प्रशिक्षक सरुवा गर्ने नीति हुनुपर्छ ।’

पछिल्ला समय क्षेत्रीय खेलकुद विकास समिति नेपालगन्जले ब्याडमिन्टन प्रशिक्षक जयन्तकुमार श्रेष्ठलाई सुर्खेत, फुटबल प्रशिक्षक सानु तामाङलाई सुर्खेत, करातेका दीपक गोसार्इंलाई जाजरकोट र तेक्वान्दोका राजेन्द्र सिंहलाई दैलेख पठाइएको थियो ।नेपालगन्जले आगामी मंसिरमा आठौं राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता आयोजना गर्ने तयारी गरिरहेको छ । प्रतियोगिताअघि क्षेत्रले विशेष तयारी सुरु गर्ने बताएको छ । तर प्रशिक्षक व्यवस्थापन गर्न नसक्दा क्षेत्रको विशेष तयारी सुरु गर्न समेत समस्या देखिएको ओलीले बताए ।

प्रशिक्षक व्यवस्थापन बाँकेको मात्र समस्या होइन । नेपाली खेलकुदमा सबै क्षेत्रीय खेलकुद विकास समितिको साझा समस्या हो कर्मचारी व्यवस्थापन । काठमाडौमा धेरै प्रशिक्षक बस्न रुचाउने गर्छन् । त्यसपछि क्षेत्र र सुगम जिल्ला । खेलाडी संख्याको आधारमा प्रशिक्षक व्यवस्थापन गर्नुपर्ने धारणा राख्छन् एथलेटिक्स प्रशिक्षक एवम् उपनिर्देशक चन्द्रबहादुर गुरुङ । प्रशिक्षकको मूल्यांकन तथा सुपरिवेक्षण तालिम तथा प्रशिक्षण विभाग गर्ने गर्छ । सरकारले प्रशिक्षक नियुक्त गरे पनि प्रशिक्षण कार्यक्रमका लागि भने बजेट छुट्याउने गरेको छैन । जिल्ला खेलकुद विकास समिति अध्यक्ष बस्नेत भन्छन्, ‘प्रतियोगिता र भौतिक पूर्वाधारबाहेक खेलकुदमा अन्य शीर्षकमा बजेट आउँदैन । प्रशिक्षकलाई हामीले काम गराउन सक्ने अवस्था पनि छैन ।’

बाँके जिल्लामा कार्यरत तेक्वान्दोका मुख्य प्रशिक्षक श्रीमान थापामगर स्वयम् आफ्नो क्षेत्रको नतिजाबाट सन्तुष्ट छैनन् । थापामगर भन्छन्, ‘राजनीतिक शक्तिको भरमा प्रशिक्षक नियुक्त भए । कसैले डोजाङ चलाएर काम गरिरहेका छन् । कोही काम नगरी बसेका छन् । कुनै ठाउँमा प्रशिक्षक अभाव छ । त्यस्तो ठाउँमा जाने वातावरण सरकारले गराउनुपर्छ । खेलाडी पठाएर मात्र हँुदैन त्यहाँ प्रशिक्षण गराउने वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ ।’

‘प्रशिक्षक नियुक्त गर्दा राजनितिक कारणले पनि समस्या देखिएको छ । योग्यभन्दा कार्यकर्ता भर्ना गर्ने ठाउँ बनाइएको छ खेलकुद । प्रशिक्षक अभाव भएका ठाउँमा हामीले केही प्रशिक्षकलाई पठाउन खोज्यांै । तर हामी पूर्ण रूपमा सफल भएनौं ।’

 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

तयारी पोसाकको सो रुम खुल्यो

तयारी पोसाकको सो रुम खुल्यो

पूर्वकै केन्द्र मानिएको इटहरीमा तयारी पोसाकका सामग्री खरिद गर्ने सो रुम खुलेको छ। ...

एभरेस्ट बैंकले मनायो रजत जयन्ती

एभरेस्ट बैंकले मनायो रजत जयन्ती

एभरेस्ट बैंकले नर्भिक इन्टरनेसनल अस्पताल र नेपाल रेडक्रस सोसाइटीको सहकार्यमा विभिन्न संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्वका कार्यक्रम आयोजना गरेको छ । ...

फेसबुकलाई ३५ अर्ब डलरको जरिवाना हुन सक्ने!

फेसबुकलाई ३५ अर्ब डलरको जरिवाना हुन सक्ने!

मुद्दा हारेको खण्डमा फेसबुकले अहिलेसम्म कै सबैभन्दा ठूलो रकम जरिवाना तिर्नु पर्ने हुन्छ ! ...

उद्यम चलाउन महिलालाई अवसर

उद्यम चलाउन महिलालाई अवसर

महिला बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकमन्त्री थपमाया थापा मगरले महिलालाई उद्यमशीलतासँग जोड्न आवश्यक रहेको बताएकी छन् । ...

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

गुगल क्रोमलाई जर्मनको एक साइबर सुरक्षा निकायले सबैभन्दा असुरक्षित ब्राउजरको संज्ञा दिएको छ ...

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

सामसंग GearVR र गुगल डेड्रिम जस्ता स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा परेको छ ! ...

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

नेपालको लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गर्ने भएको छ ।

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

नेपाल टेलिकमले विभिन्न प्याकेजसहितको आकर्षक अटम अफर सार्वजनिक गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad