राजस्व संकलनको क्षेत्र बढाउनु चुनौतीपूर्ण

मङ्गलबार, २३ माघ २०७४, ०७ : ३४ नागरिक


पोषराज पाण्डे
पूर्वसदस्य, राष्ट्रिय योजना आयोग

गत वर्षको बजेट हेर्ने हो भने कुल राजस्व सात सय ३० अर्ब रुपैयाँ थियो । जबकी हाम्रो चालु खर्च आठ सय तीन अर्ब रुपैयाँ छ । राजस्वले चालु खर्च पूरा गर्न सकेको अवस्था छैन । घाटा बजेट छ । कर बढाउन त सकौंला । राजस्वले कुल गार्हस्थ उत्पादन (जिडिपी)मा २२.३ प्रतिशत योगदान गरेको छ ।

यो दक्षिण एसियामै धेरै हो । हाम्रो जिडिपी रेसियो धेरै छ । राजस्व संकलनमा अझै जनतालाई कति निचार्ने ? राजस्व संकलन कुन क्षेत्रमा बढाउने भन्ने चुनौतीपूर्ण छ । हामीले सामाजिक सुरक्षा भनेका छौं । दुई हजार रुपैयाँ दिन एउटा उमेरको मापदण्ड बनाएका छौं । यो धनीले पनि पाउँछ गरिबले पनि । यो न्यायोचित भएन । गरिबका लागि दुई हजारले के सामाजिक सुरक्षा दिन्छ ?

हाम्रो आर्थिक नीति कस्तो हुने हो ? क्लियर हुनुपर्छ । समाजवाद उन्मुख स्वतन्त्र अर्थतन्त्र बनाउने भनेको छ । वास्तविकता फरक छ । गत वर्षको बजेट हेर्ने हो भने विदेशी अनुदान ७२ अर्ब लिएका छौं । विदेशी ऋण दुई सय १४ अर्ब छ । यो कुल सरकारी खर्चको २५ प्रतिशत हो । विदेशी सहायता पनि लिएका छौं । रेमिटेन्सको ठूलो हिस्सा छ । 

समाजवाद भनेको के हो ? मोटो रुपमा हेर्दा । मार्केट लिड हो कि स्टेट लिड हो ? स्पष्ट हुनुपर्छ । वल्र्ड इकोनोमिक फोरमको इन्क्लुसिभ इन्डेक्स हेर्ने हो भने दक्षिण एसियामै नेपाल अगाडि छ । अब राज्य, निजी क्षेत्र, सहकारीको भूमिका के हुन्छ । विदेशी लगानीलाई कसरी व्यवस्थित गर्ने । राजनीतिक दलले १० वर्षमा प्रतिव्यक्ति आम्दानी पाँच हजार डलर पुर्याउने भनेका छन् । कुन क्षेत्रले लिड गर्ने हो । संघीय संरचनामा केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय तह कसरी अगाडि बढ्छन् ।हाम्रो मार्केट बेस इकोनमी हो । यसको फोकस निजी क्षेत्र नै हुनुपर्छ । समाजवाद त्यसबेला हामीले प्राप्त गर्छौं । जुन बेला हामी ५० वटा अर्बपति तयार गर्छौं ।

संघीय संरचनाको खर्च निकै महंगो छ । अहिलेको व्यवस्थाअनुसार तत्काल अतिरिक्त खर्च करिब २५ प्रतिशत बढ्छ । यसका लागि संस्थागत संरचना तयार गर्नुपर्यो । केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय तहको क्षमता वृद्धि गर्नुपर्छ । शासन व्यवस्था स्मार्ट हुनुपर्छ । जति पनि स्रोत छ त्यसलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा लगाउनु पर्छ । प्राथमिकीकरण गर्नुपर्छ । कर्मचारी प्रशासनबाट सुशासन दिन सक्नुपर्छ । जबसम्म माइन्ड चेन्ज गर्दैनौं । अहिलेकै सोचबाट संघीय व्यवस्थामा पनि कहीँ पुग्दैनौं ।
 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

एप्पल आइप्याडमा पनि फोटोशप आउँदै

एप्पल आइप्याडमा पनि फोटोशप आउँदै

“एडोब फोटोशप” अब एप्पलको आइप्याडमा पनि आउने भएको छ ...

कृषि बैंकको साना कर्जा सम्झौता

कृषि बैंकको साना कर्जा सम्झौता

कृषि विकास बैंकले मझौला तथा साना व्यवसाय, परियोजनामा कर्जा लगानीलाई प्रोत्साहन गर्न ग्रामीण प्रविधि केन्द्र र सामुदायिक विधुत उपभोक्ता राष्ट्रिय...

हिमालयन बैंकले सेयर बिक्री गर्ने

हिमालयन बैंकले सेयर बिक्री गर्ने

हिमालयन बैंकले नौ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर बिक्री गर्ने भएको छ । ...

मारुती सिमेन्टमा ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना

मारुती सिमेन्टमा ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना

मारुती सिमेन्टले दिपावली तथा छठ पर्वको अवसर पारेर ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

नेपाल टेलिकमले अन्तर्राष्ट्रिय रोमिङ सेवा लिई भारत भ्रमणमा जाने कम्पनीका मोबाइल प्रयोगकर्ताका लागि ‘डाटा रोमिङ प्याक’ सञ्चालन गरेको छ ।

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

अमेरिकी कम्पनी सिथोसले नेपालमा सेवा विस्तार गर्ने भएको छ । ...

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलको सञ्चालक समिति बैठकले राजेन्द्रलाल श्रेष्ठलाई कम्पनी सचिवमा नियुक्त गरेको छ । ...

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको दसैं तिहार अभियानको चौथो संस्करणको ग्राउन्ड एक्टिभेसनमा अझ बढी रौनक थप्न अभिनेत्री आँचल शर्माले २२, २३ र २४ अक्टोबरमा...

Ncell Footer Ad