प्रदूषण र मानव चापले घटे पानी चरा

मङ्गलबार, ०९ माघ २०७४, ०७ : ५४ रमेशकुमार पौडेल

चितवन – जाडो छल्न पानीमा आश्रित चरा साइबेरियाजस्ता चिसा ठाउँबाट हिउँदको समयमा नेपालका नदी, खोला, पोखरी, तालतलैया र सिमसार क्षेत्रमा आउँछन् । बासस्थान राम्रो भएमा र पानीमा माछा, कीरा फट्यांग्रा र लेउ तथा झ्याउजस्ता आहारा प्रशस्त भएमा उनीहरु हिमालय शृंखलासमेत पार गरेर नेपाल आउने हुन्।

मानव चाप नबढे चराको बासस्थान सुरक्षित हुन्छ । प्रदूषणको मार नपरेको खोला र नदीमा माछालगायतका आहारा हुन्छन् । त्यसैले हिमाल नाघेर नेपाल आउने चराले यहाँको वातावरणको अवस्थाबारे संकेत गरिरहेका हुन्छन् । चराहरु केकति आउँछन् भन्ने जानकारी लिन जनवरी ६ देखि २१ सम्म नेपालमा पनि पानी चरा गणना हुने गर्छ । यसपटक चितवन निकुञ्जको राप्ती क्षेत्रमा भएको गणनामा सन्तोषजनक अवस्था देखिएन।

जलस्रोतमा प्रदूषण तथा मानव चाप बढ्दै जाँदा वातावरण चराका लागि प्रतिकूल बन्दै जान्छ र तिनको संख्या पातलिन थाल्छ।

चितवन निकुञ्जको पूर्वी र पश्चिमी सेक्टरमा छुट्टाछुट्टै टोलीले चरा गणना गर्छ । पूर्वी सेक्टरमा राप्ती नदी, ढुङ्ग्रे खोला, बुढी रापती खोलालगायत निकुञ्जभित्र र मध्यवर्ती क्षेत्रका तालतलैया, सिमसार र निकुञ्ज तथा मध्यवर्ती क्षेत्रबाहिरका सम्भावित स्थानमा चरा गणना भएको थियो । त्यस क्रममा ४८ प्रजातिका पानी चरा फेला परेको गणनामा संलग्न बर्ड एजुकेसन सोसाइटीका अध्यक्ष बासु बिडारीले जानकारी दिए।

‘गत वर्ष ५४ प्रजातिका पानी चरा फेला परेकोमा यसपटक छवटा प्रजाति देखिएनन्’, चराविद् बिडारीले भने । सिन्दुरे हाँस, फुर्के हाँस, हरी हाँस, सुइरोपुच्छ«े हाँस, सुनचोरे हाँसजस्ता पानी चराका प्रजाति यसपटक देखा नपरेको उनले बताए । गत वर्ष नदेखिएको कमन सेल्ट डक यसपटक देखिएको उनले बताए । चितवनमा तीन वर्षपछि यो चरा फेला परेको उनको भनाइ छ।
    
नदी प्रदूषण र मानव चापको असर
प्रजातिमात्रै होइन, यसपटक चराको संख्या पनि कम भएको बिडारीले बताए । यो वर्षको गणनामा पानी चरा पाँच हजार ५ सय ७६ वटा फेला गरे । अघिल्लो वर्ष छ हजारभन्दा धेरै भेटिएको उनको भनाइ छ । प्रदूषण र नदी आसपासमा मानव चाप बढेका कारण नै यसो चराको संख्या कम भएको बिडारीले बताए । खेतीपातीमा विषादी प्रयोग बढेका कारण पनि चरालाई समस्या परेको उनको भनाइ छ।

‘अहिले पनि जहाँ मान्छेको कम चाप छ, प्रदूषणको मार खासै छैन, त्यहाँ चराको संख्या राम्रै देखियो’, बिडारीले भने । यसपटक चितवनमा भएको चरा गणनामा प्रख्यात बेलयती चरा विज्ञ क्यारोल इन्स्किप पनि दुई दिन हिँडिन् । सुरुको दिन उनी निकै खुसी देखिएकी थिइन् । त्यो दिन चितवनको लोथर हुँदै सौराहासम्मको राप्ती नदीमा पानी चरा गणना भएको थियो । त्यस क्षेत्रमा चरा र गोहीको संख्या उल्लेख्य थियो । चितवनमा राप्ती नदीको लोथर कुचकुचेदेखि सौराहासम्म र सौराहादेखि कसरा पुलसम्म दुई दिन लगाएर चरा गणना भएको थियो । लोथरदेखि सौराहासम्म राप्ती नदीवरपर बस्ती पनि कमै छ । नदीको पानी प्रदूषण हुने सम्भावना पनि कम नै छ । त्यसैले त्यहाँ चरा प्रशस्तै पाइए । भोलिपल्ट सौराहादेखि कसरासम्म जाँदा चरा खासै देखिएनन्।
राप्ती नदीका साथै बुढी रापती र ढुंग्रे खोला अनि निकुञ्जभित्रका लामिताल, तमोर ताल, गरुडा ताल, मध्यवर्ती क्षेत्रका २० हजारी ताल र बाटुली ताल तथा भण्डाराको मत्स्य विकास केन्द्रमा पानी चरा गणना भएको थियो । गणनामा ४० जना खटेका थिए। तालमा पनि जहाँ मान्छेको आवतजावत कम छ, फोहर कम छ, त्यहाँ नै धेरै चरा भेटिएको बिडारीले जानकारी दिए।

‘बाटुली ताल नयाँ हो । त्यहाँ मान्छे पनि खासै ओहोरदोहोर गर्दैनन् । प्रदूषण पनि छैन त्यसैले त्यहाँ प्रसस्त चराहरु भेटिए । सिलसिले हाँस त्यहीं मात्रै चार सय पाँचवटा भेटिए । अन्यत्र भने जम्मा पाँचवटा भेटिए । त्यसैले प्रदूषण र मानवको चाप नै चरा कम हुनुको कारण हो’, बिडारीले भने।

यस पटक चखेवाचखेवी सबैभन्दा धेरै भेटिएको बिडारीले जानकारी दिए । ‘चखेवाचखेवी जहाँत्यहीं हुन्छन् । यी चरा नै सधैं सबैभन्दा धेरै भेटिन्छन् । यो वर्ष हामीले गणना गरेको क्षेत्रमा दुई हजार ८ सय ४९ वटा चखेवाचखेवी फेला परे । यो संख्या अघिल्लो वर्षको भन्दा पनि धेरै हो’, बिडारीले भने । अघिल्लो वर्ष २४ सयको हाराहारीमा चखेवा भेटिएका थिए ।







यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

एसएमएल इसुजु फ्यागसिप सर्भिस सेन्टर सुरु

एसएमएल इसुजु फ्यागसिप सर्भिस सेन्टर सुरु

लक्ष्मी कमर्सियल भेहिकल प्रालिले एउटै छानामुनि सर्भिस सेन्टर र ग्लोबल सिरिजको ट्रक र ट्रिपरको नयाँ विश्वव्यापी शृंखला बजारमा ल्याएको छ...

एभरेस्ट बैंकले दियो हेमोडायलेसिस मेसिन

एभरेस्ट बैंकले दियो हेमोडायलेसिस मेसिन

एभरेस्ट बैंकले संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत मनिपाल अस्पताललाई एक थान हेमोडायलेसिस मेसिन हस्तान्तरण गरेको छ । ...

चीन तिब्बत–नेपाल इकोनोमिक एन्ड ट्रेड फेयर हुने

चीन तिब्बत–नेपाल इकोनोमिक एन्ड ट्रेड फेयर हुने

ट्रेड डेभलपमेन्ट ब्युरो अफ मिनिस्ट्री अफ कमर्स अफ पिआर चाइना तथा चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतको ल्हासास्थित तिब्बत बोर्डर ट्रेड चेम्बरको...

भक्तपुरमा बाजेको सेकुवा

भक्तपुरमा बाजेको सेकुवा

मौलिक नेपाली स्वाद पस्कँदै आएको ‘बाजेको सेकुवा’ले भक्तपुरको गठ्ठाघरमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

अनाथालयलाई बंगलादेश बैंकको सहयोग

अनाथालयलाई बंगलादेश बैंकको सहयोग

नेपाल बंगलादेश बैंकले विश्व बाल दिवसको अवसरमा ललितपुरको धापाखेलस्थित नवकिरण अनाथ, असहाय बाल उत्थान समाजलाई ३१ थान ब्ल्यांकेट सहयोग गरेको...

जनता र ग्लोबलको कार्ड एकअर्काको एटिएममा निःशुल्क

जनता र ग्लोबलको कार्ड एकअर्काको एटिएममा निःशुल्क

जनता बैंक नेपाल र ग्लोबल आइएमई बैंक मर्जरसम्बन्धी प्रस्ताव दुवै बैंकको साधारण सभाबाट पारित भएसँगै यी दुईका एटिएम कार्ड जुनसुकैको...

मारुती सिमेन्टलाई गुणस्तर अवार्ड

मारुती सिमेन्टलाई गुणस्तर अवार्ड

मारुती सिमेन्ट एनएस क्वालिटी अवार्ड २०१९ द्वारा सम्मानित भएको छ । ...

जाडोका लागि सिजीको घरायसी सामग्री

जाडोका लागि सिजीको घरायसी सामग्री

इलेक्ट्रोनिक्स ब्रान्ड सिजीले नजिकिँदो जाडोलाई लक्षित गरी विभिन्न किसिमका घरायसी सामग्री बजारमा ल्याएको छ । ...

Ncell Footer Ad