सर्वोच्चता चेतनामा खोज्ने कि ?

सोमबार, ०८ माघ २०७४, १० : २९ डा. नम्रता पाण्डे

मानिस चेतनशील प्राणी हो । चेतनशील प्राणी मात्र होइन चैतन्य, परम चेतना, शुद्ध चेतना हो । जीवनको उद्देश्य त्यही शुद्ध चेतनालाई जान्नु हो । जसले त्यो शुद्ध चेतनाको बोध गर्न जान्छ र त्यही चेतनालाई प्रयोग गरेर कर्म गर्छ उही व्यक्ति सर्वोच्च मानिन्छ । जो सत्, चित्, आनन्दमा रहन्छ ऊ स्वयंमा सर्वमान्य कहलिन्छ । सत्, चित्, आनन्द नै मानिसको स्वभाव, गुण र सर्वोच्च पद हो जुन कुनै सांसारिक पद, सम्मान र धनसँग तुलनीय छैन । तर मानिस यति बेहोसी छ कि आफ्नै गुण, आफ्नै स्वभाव बिर्सिरहेछ, बेहोसीमै जीवन जिइरहेछ । त्यसकै परिणाम आज न्यायालयदेखि सडकसम्म देख्न पाइएको छ । मै खाऊँ, मै लाऊँको लालचले आफू खाडलमा फस्दै छ र अरूलाई फसाउँदै छ । सक्कली, नक्कली अनेक प्रपञ्च रोजेर उसलाई पद, धन, मान सबै चाहिएको छ । शिक्षा, स्वास्थ्यदेखि सेवाका हरेक क्षेत्रमा नक्कली प्रमाणपत्रको भरमा पद र मान जोगिँदै छ, एक पक्ष त्यही नक्कलीलाई जोगाउनमा सक्रिय छ । उही फेरि अदालत धाउँछ मानसम्मानका लागि । जसले लालच, इच्छा, कामना, आशक्ति र चित्तप्रति नियन्त्रण गर्न सक्छ उसको मानहानि कसैले गर्न सक्दैन । भय, क्रोध, तृष्णा र बेहोसीको कारण नै मानिस असल, खराब सबै कर्मप्रति संलग्न हुने गरेको हुन्छ । त्यसले नै मानिसलाई दुर्भाग्यतिर धकेलिरहेको हुन्छ किनकि अहंकार नै दुर्भाग्यको कारण हो । सत्य, सदाचार, प्रेम र क्षमा सुख र आनन्दका कारण हुन् । रोजाइ कतातिर बढी होला हाम्रा जिम्मेवार व्यक्तिहरूको ? चुनाव, संविधान, संसद्, न्यायालय, नागरिक अभियन्ता सबैमा बराबर लागू हुने स्वभाव र नियम यही हुन् । सत्य, सदाचार, प्रेम र क्षमाको सूत्रबाट कर्म गर्दै, विकास पनि गर्ने अनि आफ्नो जीवन पनि जिउने या अहंकार, लालच, क्रोध, प्रतिशोध र तृष्णामै जीवन समाप्त पार्ने । किनकि, यी स्वभावले जनहितको काम गर्ने त सम्भावना नै छैन ।

चेतनाको स्तर कुन तहसम्म विकास गर्ने या कुन तहमा रहेर कर्म गर्ने रोजाइ व्यक्तिको आफ्नै हातमा छ । किनभने, जन्मदेखि मृत्युसम्म मानिस केही न केही कर्ममै लागिरहेको हुन्छ एकपछि अर्को कर्म गर्दै । दैनिक आवश्यकताको पूर्तिका लागि होस् या आफ्नो धन, मान, मर्यादा, सफलता, असफलता जसमा उसको कर्मको सीधा हात रहन्छ, कर्मले नै हाम्रो जीवनको दिशा निर्धारण गरेको हुन्छ । कोही आफ्नो कर्मको कारणले सुखी छन् त कोही कर्मकै कारणले दुःखी । कसैले अरूको खुसियाली बढाउने कर्म गर्छन् भने कसैले अरूको दुःख बढाउने । कतिले आफ्नो जीवन अरूलाई दान दिनुलाई आफ्नो कर्म बनाएका छन् भने कतिले अरूको जीवन लिनुलाई आफ्नो कर्म । एक दिनमा अधिकतम २४ घन्टा हामीसँग कर्मका लागि उपलब्ध छ, जसलाई हामीले अनेक तरिकाले प्रयोग गर्छौं । हाम्रो वरिपरि हामीले हेर्यौं भने यस्ता हजारौँ उदाहरणहरू दैनिक देख्न पाइरहेका छौँ । आधुनिक विज्ञानमा ‘आकर्षणको नियम’ भनेझैँ जे कर्म गरेको छ फल त्यही हात लाग्छ, चाहे त्यो परिणाम एक महिनामा देखियोस् या एक वर्षमा या त एक जन्ममा तर देखिन्छ जरुर । जस्तो भावले कर्म गरिन्छ त्यही अनुरूपको फल प्राप्त हुन्छ यो कर्मको विज्ञान नै हो । आन्तरिक चेतनाको प्रयोग गरी गरिएका कर्मको फल सकारात्मक आउँछन् भने आन्तरिक चेतनाको अभावबाट सृजित कर्महरूको फल नकारात्मक नै आउँछन् । अहिले नेपालको परिप्रेक्ष्यमा न्यायालयदेखि सडकसम्मका व्यक्तिहरूको कर्म, कर्मको परिणाम र स्वभाव देख्दा लाग्छ सानादेखि ठूलासम्मका व्यक्तिहरूले गरेको कर्ममा हतार निर्णय, सुझबुझको कमी र चेतनाको स्तरबाट त शून्यसरह नै छन् । राज्यका प्रमुख तीन अंगले गर्ने लोककल्याणकारी काममा समेत एकआपसमा शक्ति सन्तुलन देखिँदैन । जिम्मेवार पक्षले समेत पूर्वाग्रहीरूपमा काम गर्ने र निर्णय लिने गरेको प्रमाण एकपछि एक गर्दै आइरहेका छन् ।
नेपालको अवस्था हेर्ने हो भने, आम नागरिक आफ्नो स्वतन्त्रता र अधिकार खोसिने हो कि भन्ने भयमा छन् भने जिम्मेवार पक्ष आफ्नो पदको दुरुपयोग गर्दैछन् । दुरुपयोग गर्दैछु भन्ने होस पनि छैन । क्षणिक स्वार्थका निम्ति जे पनि गर्न तत्पर छन् किनकि धेरै देखिसकियो उदाहरणहरू प्रशस्तै भइसकेका छन् । चुनाव जित्न होस् या सरुवा, बढुवा, आफ्ना मान्छे भर्ती गर्न होस् या नक्कलीलाई जोगाउन, भ्रष्टाचारीलाई उम्काउन होस् या ठूला माछा जोगाउन गरिएका हर्कतहरू सबैको सामु प्रस्ट हुँदा पनि गर्नसक्ने र बोल्न सक्ने कोही भेटिन्न । किनकि, चेतनाको स्तरबाट आफ्नो भूमिकालाई सेवामा समर्पित गर्ने चैतन्यवान् व्यक्तिहरू अझै मैदानमा देखिएन । सबैलाई समान देख्ने खुबी र मैत्रीभाव नै सच्चा प्रेम हो, त्यही नै विकासको आधार हो भन्ने ज्ञान भएको व्यक्ति जिम्मेवार पदमा देखिएन ।

सत्य के हो ? जुन छिपाएर छिप्दैन । आफैँले गरेका नकारात्मक कर्म पनि कागज र समाजमा लुकाउन सकिएला तर स्वयंको आत्मालाई लुकाउन सकिन्न । सदाचार , होसियारी, आत्मअनुशासन, निष्पक्षता, इमानदारी, लगनशीलताजस्ता सद्गुणहरू मानिसमा छन् । ती सद्गुणहरूलाई व्यवहारमा प्रयोग गर्न सकेमा कुनै अनैतिक कार्यप्रति मानिस आशक्त हुँदैन भन्ने चेतना जागृत गर्ने खालका कार्यक्रम र सिकाइको सख्त जरुरत देखिएको छ । जिम्मेवार पदमा सही, नैतिक र आदर्श व्यक्तिको अभाव खट्किरहेको छ । जनतालाई सिधै झुक्याउने, राज्य शक्तिको दुरुपयोग गर्ने परिपाटी बढ्दो छ । तर सत्य सत्य नै हुन्छ, असत्यको एकदिन भण्डाफोर हुन्छ । गुप्तरूपमा गरिएका अपराधले मृत्युपर्यन्त पनि सजाय दिनेछन् भन्ने चेतना सबैमा जाग्नैपर्छ । आफ्नो स्वभावमा रहेर कर्म नगर्नु पनि अपराध हो । करुणा, मैत्री, सद्भाव, परोपकार, अनुशासन, सकारात्मक सोच कायम राख्दै सर्वे भवन्तु सुखिनको भाव जागृत भएको व्यक्ति स्वयंमा सर्वोच्च हुनेछ । उसको चेतना सधैँ सत्कर्ममा प्रेरित हुनेछ । चेतना जागृत व्यक्ति आफू पनि शान्त, सौम्य, प्रसन्न र अरूलाई पनि सुख दिने कर्ममा प्रेरित हुन्छ । जहाँ सत्कर्म छ, त्यही त हो विकास । चेतना विकास नै विकासको पहिलो खुट्किलो हो।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

सामसंग GearVR र गुगल डेड्रिम जस्ता स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा परेको छ ! ...

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

नेपालको लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गर्ने भएको छ ।

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

नेपाल टेलिकमले विभिन्न प्याकेजसहितको आकर्षक अटम अफर सार्वजनिक गरेको छ । ...

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यास इन्डस्ट्रिज प्रालिबीच आय संकलन सुविधासम्बन्धी एक सहकार्य भएको छ । ...

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

नेपालका लागि केटिएमको आधिकारिक बिक्रेता हंसराज हुलासचन्द एन्ड कम्पनी प्रालिले राजधानीको सानो गौचरनमा सर्भिस सेन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले दोस्रो वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । ...

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको २५औं वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोले नेपालमा रेनो सिरिज अन्तर्गत आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन रेनोटू एफ सार्वजनिक गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad