ओझेल हुँदै राष्ट्रिय गीत

सोमबार, २४ पुष २०७४, ११ : ३२ चाँदनी हमाल

काठमाडौं– नेपाल सरकारले आफ्नो राष्ट्रिय नीतिमै देशको कला, संस्कृति, गीत संगीत जस्ता राष्ट्रिय धरोहरलाई अनुत्पादक विषयवस्तु भनेर राखेको छ ।कला अन्तर्गत गीत संगीतभित्र पर्ने राष्ट्रिय गानलाई त झन् कला संगीतको बजारले नै अनुत्पादक घोषणा नै गरेको अवस्था छ ।

गीत संगितमा भावना, मानवीय सम्वेदना, खुसीको सट्टा बजारले ठाउँ लिन थालेपछि बजारमा बिक्ने खालका मात्रै गीतसंगीतले वर्चश्व जमाउन थाल्यो । फलस्वरूप शास्त्रिय, आधुनिक सुगम संगीत तथा राष्ट्रिय गीतहरू बजारमा नटिक्ने भए । अझ राष्ट्रिय गान त नबिक्ने पनि भए । राष्ट्रिय गीत बजाउने जिम्मा रेडियो नेपालको मात्र भएको जस्तो बजारीया सोच हावी हँुदै जाँदा यस्ता गीत सृजनामा ठूलो असर पुगेको अनुभूति सर्जकहरूले शनिबार साटे ।

गीत संगीतमा भावना, मानवीय संवेदना, खुसीको सट्टा बजारले ठाउँ लिन थालेपछि बजारमा बिक्ने खालका मात्रै गीतसंगीतले वर्चश्व जमाउन थालेका छन् । फलस्वरूप शास्त्रीय, सुगम संगीत तथा राष्ट्रिय गीतहरू बजारमा देखिन छाडेका छन् ।

शनिबार संगीतकार सन्तोष श्रेष्ठको राष्ट्रिय गीतको संगालो सार्वजनिक कार्यक्रममा राष्ट्रिय गानका बारेमा एक प्रकारको बहस नै भयो । सो कार्यक्रममा बोल्दै राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेले राष्ट्रियता जगाउन राष्ट्रिय गीत जत्तिको सशक्त माध्यम अरु नहुने जनाए । उनले २०१३ सालमा लेखेको ‘नेपाली हामी रहौला कहाँ, नेपालै नरहे’ बोलको गीत अहिले पनि निकै मन पराइन्छ । त्यो बेलाको कालखण्डमा यस्ता गीत लेख्नेको ओज नै छुट्टै हुने गरेको अनुभव उनले सुनाए । अहिले भने बजारमा अनेकखालका प्रभावका गीत संगीत आएपछि राष्ट्रिय गित गाउने र सुन्नेहरू कम हुन थालेको तिक्तता घिमिरेले व्यक्त गरे ।

‘राष्ट्रिय गीत सरकारकै लागि अनुत्पादक अब बजारको लागि कसरी उत्पादनशील बनोस्,’ संगीतकार दीपक जंगमले भने, ‘यसको पिआरबिटी र सिआरविटी पनि सायद कसैले प्रयोग गर्छन् ।’ बजारका हिसाबले अनुत्पादक भए पनि मानिसको दिल र दिमागमा राष्ट्रिय एकता र सद्भाव र राष्ट्र नै सर्वोपरी हो भन्ने भाव जगाउने उत्पादनशील भूमिका राष्ट्रिय गीतले निर्वाह गर्ने उनले औंल्याए ।

बजारमै नबिक्ने राष्ट्रिय गीत माग्ने गायक तथा कलाकारहरू निकै कम रहेको गीतकार कालीप्रसाद रिजाल बताउँछन् । ‘अचेल गम्भीर खालका आधुनिक गित र राष्ट्रिय गीतको मार्केट छैन,’ रिजालले व्यंग्यको पारामा भने, ‘यसको आवश्यकता छ छैन भन्दिनँ तर यसको मार्केटचाँहि छैन ।’ पुरानो कालखण्डमा राष्ट्रिय गीत गाउने, लेख्ने र संगीत भर्नेले केही पाउनका लागि कहिल्यै काम नगरेको उनले अथ्र्याए । आत्मसन्तोष र साधनाका लागि गरिने ती कामबापत कहिल्यै कलाकारले नाफा नोक्सानको हिसाब गरेको उनले कहिल्यै सुनेनन् । अचेल गीत माग्न आउनेहरू यस्ता गीतभन्दा ‘बजारमा चल्ने खालको थाहा छ नि तपाँईलाई’ भन्दै चर्चा र पैसामा गीतलाई रूपान्तरण गर्ने चलनले राष्ट्रियता नै ओझेलमा पर्न थालेको महसुस भएको अनुभव उनको छ ।

संगीतज्ञ डा. नवराज लम्सालले नेपाली संगीतको इतिहास वीर रसबाट ओतप्रोत राष्ट्रिय गीतबाटै सुरु भएको बताए । दोस्रो विश्वयुद्ध चलिरहेका बेला फ्रान्सको तर्फबाट लडाइँ गर्न गएका नेपाली बहादुरसिंह बराल देशको राष्ट्रिय गान नुहँुदा रोएको चर्चा उनले गरे । ‘सबैले राष्ट्रिय गान गाउँदा बराल भने आँसु झार्दै थिए,’ लम्सालले भने , ‘किनकी नेपालमा त्यतिबेला राष्ट्रिय गान नै बनेको थिएन ।’ पछि उनै बराल नेपाल फर्केपछि राष्ट्रिय गान र गीतहरू बनाउनुपर्छ भनेर कलाकारसँग छलफल गर्न थालेको इतिहास लम्सालले सम्झाए । उनले अचेल बजारमा चिन्तन भन्दा पनि मानवीय चिन्ताका विषय बिक्ने अवस्था आएको टिप्पणी गरे । उनका अनुसार राष्ट्रिय गीत तीन प्रकारले लेखिने गरिन्छ ।

जसअनुसार पहिलो अन्तरहृदयदेखि राष्ट्र सम्झेर अमूर्त चेतनामै लेखिने गीत हो । दोस्रोमा नेपाली धर्तीको बिम्बहरू टेकेर लेखिन्छन् । अनि तेस्रो भने ती विम्बका वर्णनमात्र गरेर लेखिन्छ । अन्तिमभन्दा अघिल्ला दुई लेखनी राष्ट्रिय गीतका लागि अब्बल रहेको उनको ठम्याई छ ।

राष्ट्रिय गीतको बजार छैन भनेर थाहा हुँदा पनि राष्ट्रिय गीतको एल्बम निकाल्न अग्रसर रहेको भन्दै उपस्थितले संगीतकार श्रेष्ठको प्रशंसा गरे । ‘सुरक्षा’ नामक श्रेष्ठको एल्बममा आठवटा राष्ट्रिय गीत रहेका छन् । जसलाई राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरे, गीतकार कालिप्रसाद रिजाल, श्रीपुरुष ढकाल, रमेश क्षितिज, नवराज लम्सालले सिर्जना गरेका हुन् । गायकहरूमा कर्म ग्याल्जेन बम्जन, थुप्तेन भुटिया, भविन ढुंगाना, शिव परियार र मनोज राज रहेका छन् ।

एल्बम विमोचन कार्यक्रममा राष्ट्रकविले लेखेको गीतमा तयार पारिएको म्युजिक भिडियो सार्वजनिक गरिएको थियो । जसमा स्वयं राष्ट्रकवि घिमिरे, कलाकार निर्मल शर्मा, ज्योति प्रकास विक लगायतका कलाकारको अभिनय रहेको छ । डेढ दशकदेखि गीतसंगीतको क्षेत्रमा सक्रिय श्रेष्ठले युवा कलाकारले देशका लागि गर्ने काम राष्ट्रिय गीत नै भएकाले आपूmले एल्बम निकालेको बताए । ‘यस एल्बमले मलाई केही दिनेभन्दा पनि राष्ट्रका मानिसलाई नेपाली भएको भान गराउँछ भन्ने विश्वास लिएको छु,’ श्रेष्ठले भने ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

निगमको जहाजमा जेष्ठ नागरिकलाई ५०% छुट

निगमको जहाजमा जेष्ठ नागरिकलाई ५०% छुट

जेष्ठ नागरिकको सम्मानस्वरुप नेपाल वायुसेवा निगमले ७० वर्ष नाघेका जेष्ठ नेपाली नागरिकका लागि आन्तरिक उडानको भाडामा ५० प्रतिशत छुट दिने...

संविधान दिवसमा टेलिकमको छुट

संविधान दिवसमा टेलिकमको छुट

संविधान दिवसका अवसरमा नेपाल टेलिकमले ग्राहकलाई सय रुपैयाँमा तीन जिबी डाटा प्याक योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

बागलुङ मालपोतमा प्रभुको काउन्टर

बागलुङ मालपोतमा प्रभुको काउन्टर

प्रभु बैंकले बागलुङ नगरपालिकास्थित मालपोत कार्यालयमा एक्सटेन्सन काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

स्काइवर्थको ‘ग्रान्ड छुट उत्सव’

स्काइवर्थको ‘ग्रान्ड छुट उत्सव’

केएल दुगड ग्रुपअन्तर्गतको स्मार्ट अप्लायन्सेसले दसैं–तिहारको अवसरमा स्काइवर्थ होम अप्लायन्सेसमा ‘स्काइवर्थ ग्रान्ड छुट उत्सव’ सार्वजनिक गरेको छ । ...

सगरमाथा प्रिकास्ट सोलुसन्सको ड्राइमिक्स मोटार बजारमा

सगरमाथा प्रिकास्ट सोलुसन्सको ड्राइमिक्स मोटार बजारमा

त्रिवेणी गु्रपको कर्पोरेट छायाँअन्तर्गत रहेको सगरमाथा प्रिकास्ट सोलुसन्सको ड्राइमिक्स मोटार प्रोडक्ट बजारमा ल्याएको छ । ...

एनआइबिएल–रेडक्रस सहमति

एनआइबिएल–रेडक्रस सहमति

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंक लिमिटेड (एनआइबिएल) र नेपाल रेडक्रस सोसाइटीबीच बैंकको सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत स्वास्थ्य हेरचाह र साक्षरता प्रवद्र्धनका लागि सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर...

एनआइसी एसिया बैंकको पिओएस सेवा सुरु

एनआइसी एसिया बैंकको पिओएस सेवा सुरु

प्राविधिक कारणले अन्य बैंकको एटिएम र पिओएस मेसिनमा नचल्ने एनआइसी एसिया बैंकका डेबिट तथा क्रेडिट कार्ड पुनः सबै बैंकको एटिएम...

डोल्मा इम्प्याक्ट फन्डको पाँचौं वार्षिकोत्सव

डोल्मा इम्प्याक्ट फन्डको पाँचौं वार्षिकोत्सव

डोल्मा इम्प्याक्ट फन्डको पाँचौं वार्षिकोत्सव सम्पन्न भएको छ । ...

Ncell Footer Ad