बाइरोडको बाटोमा

भष्मासुरहरूको भर

आइतबार, २३ पुष २०७४, ०८ : ४० गुणराज लुइँटेल  | @gunaraj

निर्वाचनबाट नयाँ व्यक्ति आइसक्दा पनि सरकार भने धमाधम नियुक्ति, सरुवा र अन्य आयआर्जनका काममा सक्रिय भएको छ ।

जनआन्दोलन २०६२–६३ यता गरिएका केही निर्णयले लोकतन्त्रलाई बेलाबेलामा धरापमा पारेको देखिएको छ । संवैधानिक निकाय हुन् वा अन्य जिम्मेवारीमा पु¥याइने व्यक्तिमा इमानदारी भएन भने समग्रमा मुलुकले दुःख पाउँछ । यस्तो बेलामा नागरिक अभिमतको समेत निषेध हुन जान्छ । निर्वाचन आयोगका कारण फेरि एकपटक लोकतन्त्रको जग हल्लिएको छ । आयोगले निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक नगरी सरकार गठनको बाटो नखुल्ने संवैधानिक व्यवस्था गरिएको छ । निर्वाचन सम्पन्न भई विजयी उम्मेदवारको नामसमेत सार्वजनिक भइसकेको छ । तर, आयोगका तर्फबाट अन्तिम निर्वाचन परिणाम राष्ट्रपतिसमक्ष पेस नगरिँदा प्रक्रियाको हलो अड्किएको छ ।


प्रमुख निर्वाचन आयुक्त अयोधीप्रसाद यादवको नियुक्ति माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालको कृपाबाट सम्भव भएको हो । र, यस्ता नियुक्तिमा सबैजसो दलको कुनै न कुनै हिसाबमा संलग्नता रहेको देखिन्छ । यादवलाई खुसी पार्न दाहालले उनकी बुहारीलाई प्रदेशसभा सदस्यसमेत बनाइसकेका छन् । तर, यतिबेला निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक गराउन दाहालको पनि केही सीप लागेको छैन ।

नेताहरूबीच आपसी छलफल हुँदा तपाईंले यादवलाई नियुक्ति गरेको होइन ? भनेर घोचपेच पनि हुने गर्छ । तर, त्यसको जबाफ उनीहरूसँग हुँदैन । कुनै निर्णय गरिसकेपछि त्यसले ल्याउन सक्ने परिणामप्रति खासै ध्यान दिन नसक्दा जहिल्यै लोकतान्त्रिक प्रक्रियामाथि घात हुने गरेको छ । कहिले कतैको इसारामा, कहिले केही थैलीको आसमा र कहिले सिद्धान्तको जामा लगाएर यस्ता नियुक्ति हुन्छन् । सत्यनिष्ठामा अडेर आफ्नो अन्तःस्करणको आवाज सुनी निर्णय गर्न सक्ने व्यक्तिलाई संवैधानिक निकायमा पु¥याउन सक्दा मात्र अपेक्षित परिणाम आउँछ । होइन भने यस्तै व्यक्तिलाई प्रयोग गरेर पद्धतिलाई अड्काउने काम हुन्छ ।

सबैलाई थाहा भएकै विषय हो– अहिलेको संविधानले सबैलाई खुसी पार्न सकेको छैन । विशेष गरी भारत यसप्रति पटक्कै खुसी छैन । सकेसम्म संविधान आउने बाटै अवरुद्ध गर्न खोजिएको हो । सबै दलको सहकार्यबाट संविधान जारी हुन सक्यो । मुलुकले पाँच महिना लामो नाकाबन्दीको कहर काट्यो । मुलुकमा स्थिरता, समृृद्धि र देशभित्रै निर्णय क्षमताको विकास होस् भनेर नागरिक जस्तोसुकै कष्ट सहन तयार भए ।

नाकाबन्दीले मुलुकमा आपूर्ति व्यवस्था तहसनहस हुँदा, एक लिटर तेलका लागि लाममा बस्दा र ग्यास नपाउँदा दाउरा बाल्न पनि तयार भएका नागरिकको अपेक्षा मुलुकभित्रै नेताका हातमा निर्णय क्षमता होस् भन्ने हो । तर, निर्णय क्षमता मुलुकभित्र आउँदा पनि नेताहरूले गरेका गल्तीका कारण यस्ता पात्रहरू पदमा पुग्छन् तिनकै कारण प्रक्रिया अवरुद्ध हुन्छ । अहिले प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको निर्वाचन सम्पन्न भएको हो । यी दुई निर्वाचन परिणाम किन र के उद्देश्यका लागि रोकिएको छ भन्ने बुझ्न गाह्रो छैन ।
यो मुलुकमा जस्तै अस्थिरता सिर्जना गराउन खोजे पनि शनैःशनैः त्यसबाट मुक्त हुन खोजिरहेको देखिन्छ । २०६२÷६३ को आन्दोलन रोकाउन विदेशी दूतहरू नेताहरूका निवास र बैठकस्थलसम्म लाम लागेर पुगेका दृश्य हाम्रा स्मृतिपटलबाट ओझेल परिसकेका छैनन् । नेताहरू जनताका माध्यमबाट निर्णय गर्ने क्षमता आफूमा ल्याउँछन्, फेरि त्यसलाई गुमाउन पुग्छन् ।

विज्ञजनलाई भन्नैपर्दैन, अहिले पनि विभिन्न संवैधानिक अंगका गतिविधिकै कारण एकपछि अर्को समस्यामा मुलुक पर्दै आएको छ । एउटाले अर्कोलाई देखाएर तर्साउने र मुलुकलाई बन्धक बनाउने काम भइरहेको छ । निर्वाचन आयोगका प्रमुख पदाधिकारीलाई पनि यस्तै कुनै गाँठो पर्ने अवस्था छ, जसले उनलाई निर्णय गर्न सक्ने अवस्थामा पु¥याएको छैन ।

नेताले गरेका निर्णयमध्ये अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका प्रमुखमा लोकमानसिंह कार्कीको नियुक्ति पनि त्यस्तै एउटा गलपासो थियो । उनीमार्फत नेपाली नेताहरूलाई ठीक पार्न र आफ्ना लागि निर्णय गराउन सहज हुने गरी अख्तियारमा लगिएको थियो । तिनको नियुक्ति हुने बेलामा तत्कालीन सभामुख सुवासचन्द्र नेम्वाङले प्रस्टैसँग नेताहरूलाई सम्झाएका थिए ।

कार्कीको नियुक्ति नेताहरूलाई ठीक पार्न हो भन्ने उनीहरूले पत्तै पाएनन् । आफैंले आशीर्वाद दिएका भष्मासुरहरू शिवजीका टाउकामा हात राख्न दौडिएजस्तो स्थिति देखियो । कार्कीको नियुक्तिका लागि सर्वदलीय सहमति भएको थियो । सबै दलबीचको सहमति हुँदा बेलाबेलामा मुलुकमा दीर्घकालीन महŒवका निर्णय हुन्छन् । त्यस्तैमध्ये यो एक थियो । त्यो नियुक्तिपछि मुलुकको अवस्था कस्तो रह्यो भन्ने सबै जानकार छन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल दिल्लीमा रहेका बेला माओवादी केन्द्रका उच्चस्तरका नेतालाई कारबाही गर्ने भन्दै अख्तियारमा साँझ आकस्मिक पत्रकार सम्मेलन भएको थियो ।

त्यो बेला केही नेताहरूले चलाखीपूर्ण ढंगले महाभियोग प्रस्ताव नलगेका भए कार्कीले धेरै प्रक्रियालाई बिगार्ने अवस्था थियो । अहिलेको यही पद्धतिभित्र कोही पनि तानाशाह भएर आउन सक्ने खतरा रहन्छ । त्यो संसद्, सरकार, अदालत जहाँसुकै हुन सक्छ । लोकमान प्रकरणको पाठ लिएर संवैधानिक अंगका प्रमुख नियुक्तिमा पनि विचार पु¥याउनुपर्ने हुन्छ । यो मुलुकको अस्थिरताका रक्तबीजहरू हाम्रै पद्धतिभित्र उमार्ने र मुलुकलाई लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा हिँड्न नसक्ने बनाइन सक्छ ।

निर्वाचनबाट समेत सहज सत्ता हस्तान्तरण नहुने अहिलेको भोगाइका आधारमा पनि नयाँ बन्ने सरकारले स्पष्ट परिपाटी बसाउनुपर्ने देखिएको छ । अयोधी यादव, लोकमानसिंह कार्की वा यस्तै पात्रहरू संवैधानिक अंगमा पु¥याउने काम सरकारबाट हुन छाड्नुपर्छ । अन्यथा, अहिलेको रोइलोले मुलुकलाई कहिल्यै छाड्नेछैन ।
 

प्रायः नेताहरूमा लापरबाहीपूर्ण निर्णय गर्ने बानी छ । त्यसमा पनि अचेल रकम असुलेर नियुक्ति गर्ने परिपाटीको विकास गरिएको छ । रकम तिरेर आउने यस्तै व्यक्तिबाट पद्धति र नेता दुवैले दुःख पाउने स्थिति आउन सक्छ । हाम्रो पद्धतिलाई स्थिरता दिएर विकास निर्माणका काम हुनै नदिने अवस्था पटक–पटक सिर्जना गरेको देखिएको छ । राजधानी काठमाडांै आज धुवाँ, धुलो र धुन्धकारी विकासबाट आतंकित छ । बेलैमा सरकार बन्ला र कामले गति लेला भनेर ‘वेटिङ फर गोदो’ जस्तो अवस्थामा नागरिक छन् । तर, त्यो पात्र आउँदै नआउनेजस्तो भइरहेको छ ।

सरकारले माघ २४ गते राष्ट्रियसभा निर्वाचन गर्ने निर्णय शुक्रबारको मन्त्रिपरिषद् बैठकबाट गरेको छ । यस हिसाबले माघभरि पनि सरकार बन्नेजस्तो स्थिति छैन । निर्वाचन भएपछि सहजै सरकार निर्माण हुनु र जनादेशको सम्मान गर्दै काम गर्ने वातावरण सिर्जना हुनुपर्ने हो । त्यतिमात्र होइन, प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले राजीनामा गरी सरकार गठनका लागि मार्गप्रशस्त गर्नुपर्ने हो । निर्वाचनबाट नयाँ व्यक्ति आइसक्दा पनि सरकार भने धमाधम नियुक्ति, सरुवा र अन्य आयआर्जनका काममा सक्रिय भएको छ ।

एक त, प्रधानमन्त्रीले राजीनामा गर्नै नपर्ने हो । प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा मुलुक गएपछि स्वतः सरकार कामचलाउ बन्न पुग्छ । त्यो सरकारले निर्वाचनलाई सहजीकरण गर्ने र नयाँ सरकार बनाउन सहयोग गर्ने भूमिकामा हुनुपर्ने हो । प्रधानमन्त्री देउवाले बालुवाटारमा बोलाएको बैठकमा वाम गठबन्धनका तर्फबाट बोल्दै माओवादी केन्द्र अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले सरकार गठनका लागि सहयोग गर्न आग्रहसमेत गरेका थिए । सत्ता हस्तान्तरण जनताले मतदानका माध्यमबाट गरिसकेका हुँदा त्यसमा सहयोग गर्नुपर्छ भन्ने दाहालको जबाफ देउवाका निम्ति पक्कै पनि रुचिकर थिएन ।

अहिले नयाँ सरकार बनाउन जतिजति ढिला ग¥यो, कांग्रेसका लागि उति नै घाटा हुने देखिन्छ । वामपन्थी आए भने रुन पनि पाइँदैन, तिनले अधिनायकवाद ल्याउँछन् भन्ने दाबी गर्दागर्दै कांग्रेस आफैं सत्तामा टाँसिइरहन खोजेको जस्तो देखिनु उसैलाई घाटा लाग्ने पक्ष हो । वाम गठबन्धनले सरकार बनाउने सुविधाजनक बहुमत ल्याइसकेपछि पनि सरकार नछाड्दा अरूलाई लगाएको आरोप आफैंतिर फर्कन खोजेको छ ।

निर्वाचनबाट समेत सहज सत्ता हस्तान्तरण नहुने अहिलेको भोगाइका आधारमा पनि नयाँ बन्ने सरकारले स्पष्ट परिपाटी बसाउनुपर्ने देखिएको छ । त्यसले सबैजस्तो संवैधानिक अंगमा योग्य व्यक्तिहरूलाई पु¥याउने र संस्था निर्माणमार्फत मुलुकका निम्ति दह्रिला काम गर्न ढिला भइसकेको छ । अयोधी यादव, लोकमानसिंह कार्की वा यस्तै पात्रहरू संवैधानिक अंगमा पु¥याउने काम सरकारबाट हुन छाड्नुपर्छ । अन्यथा, अहिलेको रोइलोले मुलुकलाई कहिल्यै छाड्नेछैन ।

 







यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

स्मार्टफोनलाई रातभर चार्ज गर्नु उचित कि अनुचित ?

स्मार्टफोनलाई रातभर चार्ज गर्नु उचित कि अनुचित ?

स्मार्टफोन वा साधारण मोबाइल फोनको ब्याट्रीलाई रातभर वा १०० प्रतिशतभन्दा बढी चार्ज गर्न हुन्छ कि हुँदैन ? ...

कृष्णनगरमा नेपाल बैंक

कृष्णनगरमा नेपाल बैंक

नेपाल बैंक लिमिटेडले कृष्णनगर नगरपालिका परिसरमा एक्सटेन्सन काउन्टर स्थापना गरेको छ । ...

अशोक लेलैण्ड र पोखरा फाइनान्सबीच सम्झौता

अशोक लेलैण्ड र पोखरा फाइनान्सबीच सम्झौता

आइएमई ग्रुपअन्तर्गत सञ्चालित तथा आइएमई मोटर्सद्वारा प्रवद्र्धित अशोक लेलैण्ड र पोखरा फाइनान्सबीच सेवासम्बन्धी सम्झौता भएको छ । ...

ज्योति बैंक र रेमिट टूबीच सम्झौता

ज्योति बैंक र रेमिट टूबीच सम्झौता

ज्योति विकास बैंकले रेमिट सेवाका लागि रेमिट टू नेपालसँग सम्झौता गरेको छ । ...

सेञ्चुरीको नायव कार्यकारी प्रमुखमा न्यौपाने

सेञ्चुरीको नायव कार्यकारी प्रमुखमा न्यौपाने

सेञ्चुरी कर्मिर्सयल बैंकको नायव कार्यकारी प्रमुखमा मनोज न्यौपाने नियुक्त भएका छन् । ...

इँटा पोल्ने इटालियन प्रविधि नेपाल भित्रिँदै

इँटा पोल्ने इटालियन प्रविधि नेपाल भित्रिँदै

भट्टामा काँचो इँटा पोल्न कोइला हाल्ने नयाँं प्रविधि नेपाल भित्रिने भएको छ। ...

नयाँ सामसङ आर सिरिज टिभि अब नेपालमा

नयाँ सामसङ आर सिरिज टिभि अब नेपालमा

सामसङले आर सिरिज अन्तर्गत नयाँ स्मार्ट टिभिहरु बजारमा प्रस्तुत गरेको छ। ...

एन्ड्रोइड स्मार्टफोनमा स्टोरेज बचत गर्ने तरिका

एन्ड्रोइड स्मार्टफोनमा स्टोरेज बचत गर्ने तरिका

यस लेखमा एन्ड्रोइड स्मार्टफोनमा स्टोरेज बचत गर्ने तरिकाको बारेमा चर्चा गरिएको छ ...

Ncell Footer Ad