समाज

महिला हुनुको मोल

सोमबार, १७ पुष २०७४, १६ : ५२ शोभा ज्ञवाली  | @GyawaliShova

गएको महिना ‘महिला हिंसाविरुद्ध १६ दिने अभियान’ सकियो । नोभेम्बर १६ देखि डिसेम्बर १ सम्म चलेको सो अभियानले लिङ्गका आधारमा हुने विविध किसिमका हिंसाविरुद्ध चेतना अभियानलाई होस्टेमा हैंसे गर्यो । यस अभियानका क्रममा कार्यक्रमहरु आयोजन गरिए, चेतना बढाउन भूमिका खेलिए र लैंगिक आधारमा हुने हिंसाको अन्त्यका लागि आवाज बुलन्द पारिए । हुन त यस्ता अभियान चलाइन्छन्, प्रचार–प्रसार पनि हुन्छ तर त्यसको परिणाम भने समाजमा निकै कम देखिन्छ ।

संसारमा जहाँ सुकै जानुस्, त्यहाँ महिलाले उनीहरु लैंगिक रुपमा फरक भएकै कारणले हिंसा बेहोरिरहेका हुन्छन् । संसारका जुनसुकै ठाउँमा पुगे पनि त्यहाँ पनि महिलाले भोग्ने समस्या र पीडा उस्तै र उही हुन्छन् । चाहे हलिउडमा हालैका दिनमा उजागर भएको यौन शोषणको कुरा होस् या संसारका विभिन्न कुनामा भइरहेका युद्ध होऊन्, पीडा त महिलाकै पोल्टामा परिरहेको छ । यस्तो लाग्छ, जहाँ गए पनि महिला नै चेपुवामा पर्छन्, जहाँ पनि महिलाले नै अप्ठेरो भोग्छन् ।

बाधा, अड्चन र पीडा संसारभरिकै महिलाहरुको साझा भोगाइ हुने गरेको छ । आखिर जहाँ गए÷बसे पनि समाजका समस्या प्रायः उस्तैउस्तै हुँदारहेछन् भन्ने अनुभूति हुने गरेको छ । अफिस, समाज, घर जता पनि महिला नै प्रताडित र पीडित भएको देखिन्छ । सायद महिलाहरुमा सहन सक्ने शक्ति, संघर्ष गर्ने जुझारुपना र धैर्य तथा क्षमाशीलता आदिका कारण पनि पुरुषप्रधान समाजले महिलाहरुलाई हेप्ने, कम आँक्ने गरेको छ । त्यसैको प्रतिफल नै पुरुषप्रधान समाजले नारीहरुको सहनशीलता, धैर्य र क्षमाशीलताको नराम्ररी फाइदा उठाइरहेको देखिन्छ ।

हालै मैले एउटा जोडीलाई भेटेँ । त्यो जोडी कलेज पढ्दा राजनीति गथ्र्यो । राजनीति गर्दा महिला बढी सफल देखिएकी थिइन् । उनी चनाखो थिइन् । त्यही चनाखोपन देखेर पुरुषले उनीसित बिहेको प्रस्ताव राखे । बिहेपछि यो जोडी झनै राजनीतिमा जम्ने र देशले एउटा जुझारु नेतृ पाउने कुरामा म मात्र होइन, उनलाई चिन्ने आँकलन गथ्र्यौं । बाहिरबाट हेर्दा ती महिलाको भविष्य निकै सुन्दर देखिन्थ्यो । समय बित्दै जाँदा विवाहपछि ती महिला राजनीतिको पर्दाबाट विलिन भइन् भने उनका पतिको उचाइ बढ्दै जान थाल्यो ।
ती महिला किन पछि परिन् ? यसको आँकलन गर्नु अप्ठेरो छैन । सिधासिधा भन्ने हो भने महिला भएकै कारण उनीबाट बढी त्यागको अपेक्षा गरियो । उनको सम्पर्क, उनको भविष्यलाई संकुचित पारियो । घरव्यवहार, सन्तानको जिम्मेवारीजस्ता विषयले उनको राजनीतिक यात्रालाई पूर्ण विराम लगाइदियो । अनि उनका पतिले उनलाई जतिसुकै स्वतन्त्र छाडेको, उनको इच्छालाई ध्यान दिएको बताए पनि उनी पछाडि परिरहिन् र अघि बढ्न सकिनन् ।

कहिलेकाहीँ लाग्छ, किन हाम्रो समाजमा एउटा श्रीमान्ले उसकी श्रीमतीलाई हातेमालो, हौसला र अघि बढाउन सक्तैन ? किन श्रीमान्को सफलतामा मात्र उसकी श्रीमतीले सन्तुष्ट हुनुपर्छ ? श्रीमतीले सबै थोक चटक्क बिर्सेर अघि बढ्नुपर्छ भन्ने मान्यता म राख्दिनँ । मेरो भन्नुको तात्पर्य यति मात्रै हो– हामी एकअर्कालाई सहयोग गर्न सक्दैनौँ भने किन श्रीमतीले मात्र श्रीमान्का लागि सहयोग गरिरहनुपर्ने ? यसो भन्दा म अराजक देखिउँली तर त्याग गर्ने भाग महिलाको मात्र हो ?

मैले यस्ता कैयौँ कामकाजी महिला देखेकी छु जसले राम्रो काम पाए पनि, काममा राम्रो गरेको भए पनि, वर्षैपिच्छे उनको पदोन्नति भइरहे पनि घर सम्हाल्न, सासु–ससुराको सेवा गर्न, पारिवारिक र सामाजिक उपस्थिति देखाउन दुलहीले नै अफिस त्याग्नु परिरहेको छ । किन दुलाहा वा पतिले अफिस त्यागेर ती सबैमा उपस्थिति जनाउन र सामाजिक हुने काम गर्दैन ? यही प्रश्नमा नै लैंगिक समानता अड्किएको छ ।
सन्तान हुर्किसकेपछि पनि अफिसमा पुनः काम गर्नु महिलाका लागि कठिन छ । जागिर खान वा कुनै व्यापार–व्यवसाय गर्न उमेर घर्किसकेको भन्दै महिलाहरुलाई हतोत्साही गर्नेहरुको यहाँ कुनै कमी त छैन नै समाजले पनि अब यो उमेरमा किन बाहिर निस्कनु प¥यो भन्दै आलोचनासमेत गर्ने गरेको छ । सन्तान साना छँदा तिनलाई हुर्काउने बढाउने कुरामा नारी यति मग्न हुन्छन् कि कुन बेला सन्तान हुर्किएर बेग्लै अस्तित्व खोज्न थाले भन्ने नै थाहा हुन्न । त्यसपछि उनीहरु समाजका सबैभन्दा एक्ला प्राणी हुन्छन् । त्यो बेला नयाँ काम सुरु गर्न न त युवावस्थाको जस्तो ऊर्जा बाँकी रहन्छ न त हौसला नै पाउँछन् ।

मध्य उमेरका महिला जसको सन्तान हुर्किसकेका छन् र दिनभरि खाली समय हुन्छ, तिनीहरुका लागि ‘मिड लाइफ क्राइसिस’ सबैभन्दा ठूलो समस्या हो । त्यो उमेरमा बाहिर निस्कन पनि उही समाजले प्रश्न तेर्स्याउने गर्छ । मानौँ महिलामा सोच्ने ल्याकत छैन, मानौँ लाभ र हानिका कुरा उनीहरु जान्दैनन्, मानौँ समाजमा दबिएरै बस्नु उनीहरुको नियति हो । उसमाथि निरन्तर प्रश्न उठिरहन्छ, सीताले जस्तो अग्निपरीक्षा बेलाबेलामा दिइरहनु पर्छ । आखिर कहिलेसम्म यो परीक्षा दिइरहनुपर्ने ? कतिञ्जेल नारीमाथि प्रश्नमाथि प्रश्न तेर्स्याइरहने ? कतिञ्जेल यो समाजले महिलालाई प्रश्नमाथि प्रश्न खापेर प्रश्नैप्रश्नको पर्खाल उभ्याइरहने ?

झट्ट सुन्दा र्याडिकल विचारजस्तो लागे पनि महिलाको तर्फबाट विचार गर्ने हो भने यी प्रश्न नयाँ चेतनाका संवाहक हुन् । महिलामा अहिले जुन कुरा मनमा उठिरहेका छन्, तिनको सम्बोधन समयमै भएन भने, महिलाले गरेको परिश्रम, त्याग, धैर्यको मोल नबुझ्ने हो भने धैर्यको बाँध फुट्न सक्छ । बाँध यसरी फुट्नेछ, जसको मोल पुरुषप्रधान समाजले तिर्न बाध्य हुनुपर्नेछ ।







यसमा तपाईको मत


अन्य समाचार

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

घरको के को बनाउने भन्दा पनि घर बनाऊँदा के कस्तो कुरामा ध्यान दिनु भन्ने कुरा बढि महत्वपुर्ण हुन्छ । विधि...

डाबर नेपालको  रियल मिक्स्ड फ्रुट मसला

डाबर नेपालको रियल मिक्स्ड फ्रुट मसला

फ्रुट जुसको बजारमा आफ्नो बर्चस्व कायम गर्न सफल रियलले उपभोक्ताहरुलाई अझ बढी छनौट प्रदान गर्न चटपटा र स्पाइसी मसला स्वादका...

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

अग्नि ग्रुप अन्तर्गतको बालाजु अटो वक्र्स प्रा.लि.ले इटहरीमा महिन्द्रा गाडीहरुको लागि आधिकारिक सर्भिस सेन्टर स्थापना गरेको छ । नयाँ स्थापना...

हुवावे माथि गुगलको प्रतिबन्ध - हुवावेका स्मार्टफोनमा गुगलका एप्सहरू नचल्ने

हुवावे माथि गुगलको प्रतिबन्ध - हुवावेका स्मार्टफोनमा गुगलका एप्सहरू नचल्ने

यस अन्तर्गत प्लेस्टोर, जिमेल, गुगल म्याप्स, युट्युब र अन्य सम्पूर्ण गुगलका सेवाहरू पर्छन् ...

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक ( भिडियो )

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक ( भिडियो )

नेपाली आभुषण तथा मौलिक हस्तकलालाई बिश्वसामु उजागर गरि अन्तर्रा्ष्ट्रिय क्षेत्रमा निर्यात तथा प्रवद्र्धन गर्नुका साथै राजश्व अभिवृद्धि गर्ने अभिप्रायका साथ...

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो इन्डिया प्रा.लि.ले अरभिन्द इम्पोरियम प्रा.लि.को सहकार्यमा आफ्ना विभिन्न उत्पादनहरुको नेपाली बजारमा सेवा बिस्तार गरेको छ । विश्वका १५० राष्ट्रमा...

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी केहि एन्ड्रोइड र आइफोनका एपहरू ...

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सुनधारा स्थित सिभिल ट्रेड सेन्टरमा रहेको सिटिसी मोबाइल हबमा जेठ ३ गते शुक्रबारदेखि मोबाइल एक्सचेन्ज मेला सुरु भएको छ ।...