कालापानी नेपालकै हो

शनिबार, १५ पुष २०७४, ०६ : ५८ नागरिक

दार्चुला जिल्लाको कालापानी भन्ने स्थान नेपालको हो कि भारतको भन्ने कुरामा दुई देशको बीचमा निकै ठूलो विवाद उठेको छ । केही समयअघि भारतीय पक्षले उक्त क्षेत्र आफ्नो हो भनी आफूसँग त्यससम्बन्धी ऐतिहासिक प्रमाण भएको दाबी गर्दै आएको छ ।

नेपालको आर्थिक इतिहासबारे अध्ययन र अनुसन्धान गर्ने क्रममा केही ऐतिहासिक प्रमाण फेला परेको छ, जसले संवत्् १८०३ को सुगौली सन्धिपछि पनि कालापानीबाट नेपाल सरकारले नै राजस्व उठाउँथ्यो भन्ने देखाउँछ । यी प्रमाणका आधारमा स्पष्ट रूपमा यो भन्न सकिन्छ कि कालापानी नेपालकै हो, भारतको होइन । 

अध्ययनका क्रममा फेला परेका प्रमाणअनुसार नेपालको पश्चिमी सीमामा महाकाली नदीको पूर्वपट्टि पाँचवटा व्यापारिक नाका थिए । ती नाकामध्ये दुईवटा नाका मुख्य थिए, ब्रह्मदेव मण्डी र कालापानी । यी पाँचवटै नाकामा हुने व्यापारमा राजस्व उठाउने कामका लागि नेपाल सरकारले एउटै इजारेदारको बन्दोबस्त गरेको थियो ।


संवत् १८८२ मा यस्तो इजाराको रकम पाँच हजार दुई सय पाँच रुपैयाँ थियो भने १८९५ सम्ममा यो रकम बढ्दै गएर ११ हजार ३६ रुपैयाँसम्म पुग्यो । तर अहिलेको सन्दर्भ हो ः नेपाल सरकारको कालापानीउपर राजस्व अधिकार, जसलाई राज्यको सार्वभौम क्षेत्रीय अधिकारको आधार मानिन्छ । यसका प्रमाण निम्न छन् ः 
१) हरिदत्त भट्ट समेतका नाममा रुक्का, संवत् १८८२ साल आश्विन सुदी ५ रोज १ (रेग्मी संग्रह ग्रन्थ ३४ पृष्ठ ११०–११२)

२) कृष्णदत्त भट्ट समेत के... संवत् १८९३ आश्विन वदी १० रोज ३ (रेग्मी संग्रह ४३÷५८९–९०)

३) सरदार बद्री बाण शाही... १८९३ साल फाल्गुण वदी ९ रोज ४ (रेग्मी संग्रह ४३÷६१७–२०)

४) दिलीपसिंह बोगटी र मैतु विष्टको नाममा.... संवत् १८९५ वैशाख सुदी १० रोज ६ (रेग्मी संग्रह २७÷५४०–४१)

५) कालापानी समेत पाँच मण्डीका इजारेदारको नाममा... संवत् १८८९ साल वैशाख वदी १०, रोज ५ (रेग्मी संग्रह ४७÷२७४)
६) महेशचन्द्र रेग्मी ः द स्टेट एन्ड इकोनोमिक सरप्लस प्रोडक्सन, ट्रेड एन्ड रिसोर्स मोबिलाइजेसन इन अर्ली नाइन्टिन्थ सेन्चुरी, नेपाल, नेपाल पब्लिसिङ हो वारणासी, १८८४, पृ. १२०

(नोट ः इतिहासकार रेग्मीले वि.सं. २०५५ भदौ ४ गते लेखेको तर हालसम्म अप्रकाशित यो आलेख उनका पुत्र शिरीषचन्द्रले उपलब्ध गराएका हुन् ।)








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

फेसबुकले बनाउँदै छ स्मार्टफोनलाई प्रतिस्थापन गर्ने चस्मा !!!

फेसबुकले बनाउँदै छ स्मार्टफोनलाई प्रतिस्थापन गर्ने चस्मा !!!

फेसबुकको प्रविधि र रे-ब्यान चस्मा निर्माण गर्ने कम्पनी लक्सोटिक्काको डिजाइनबाट स्मार्टफोनलाई नै प्रतिस्थापन गर्ने स्मार्ट अग्मेन्टेड रियालिटी चस्मा निर्माण गर्ने...

२४ घण्टा ब्याट्री लाइफ भएको ल्यापटप ?

२४ घण्टा ब्याट्री लाइफ भएको ल्यापटप ?

एचपीले २४ घण्टा ब्याट्री लाइफ भएको ल्यापटप निर्माण गरेको दाबी गरेको छ ! ...

निगमको जहाजमा जेष्ठ नागरिकलाई ५०% छुट

निगमको जहाजमा जेष्ठ नागरिकलाई ५०% छुट

जेष्ठ नागरिकको सम्मानस्वरुप नेपाल वायुसेवा निगमले ७० वर्ष नाघेका जेष्ठ नेपाली नागरिकका लागि आन्तरिक उडानको भाडामा ५० प्रतिशत छुट दिने...

संविधान दिवसमा टेलिकमको छुट

संविधान दिवसमा टेलिकमको छुट

संविधान दिवसका अवसरमा नेपाल टेलिकमले ग्राहकलाई सय रुपैयाँमा तीन जिबी डाटा प्याक योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

बागलुङ मालपोतमा प्रभुको काउन्टर

बागलुङ मालपोतमा प्रभुको काउन्टर

प्रभु बैंकले बागलुङ नगरपालिकास्थित मालपोत कार्यालयमा एक्सटेन्सन काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

स्काइवर्थको ‘ग्रान्ड छुट उत्सव’

स्काइवर्थको ‘ग्रान्ड छुट उत्सव’

केएल दुगड ग्रुपअन्तर्गतको स्मार्ट अप्लायन्सेसले दसैं–तिहारको अवसरमा स्काइवर्थ होम अप्लायन्सेसमा ‘स्काइवर्थ ग्रान्ड छुट उत्सव’ सार्वजनिक गरेको छ । ...

सगरमाथा प्रिकास्ट सोलुसन्सको ड्राइमिक्स मोटार बजारमा

सगरमाथा प्रिकास्ट सोलुसन्सको ड्राइमिक्स मोटार बजारमा

त्रिवेणी गु्रपको कर्पोरेट छायाँअन्तर्गत रहेको सगरमाथा प्रिकास्ट सोलुसन्सको ड्राइमिक्स मोटार प्रोडक्ट बजारमा ल्याएको छ । ...

एनआइबिएल–रेडक्रस सहमति

एनआइबिएल–रेडक्रस सहमति

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंक लिमिटेड (एनआइबिएल) र नेपाल रेडक्रस सोसाइटीबीच बैंकको सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत स्वास्थ्य हेरचाह र साक्षरता प्रवद्र्धनका लागि सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर...

Ncell Footer Ad