राजनीतिमा यो ठट्टा कि बेइमानी ?

बुधबार, १२ पुष २०७४, ०९ : ११ डा. कुन्दन अर्याल

मतगणना परिणाम धमाधम आउँदै गरेको कुनै एक दिन एमाले केन्द्रीय कार्यालयको प्रांगणमा केन्द्रीय निर्वाचन परिचालन कमिटीका प्रवक्ता विष्णु रिमाल, केही पत्रकार र कार्यकर्ताबीच यही विषयमा अनौपचारिक कुराकानी भइरहेको थियो। जिज्ञासु उनको पार्टीले कुल कति स्थान जित्ला भन्ने विषयमा उनको आँकलन जान्न चाहिरहेका थिए । तर कुराकानीका क्रममा उनको अंकगणित र जिज्ञासाबीच तादात्म्य नभएजस्तो लागेपछि उनले भने, ‘तपाईं हामीलाई दुई पार्टी ठानेर मत जोड्दै हुनुहुन्छ । मैले वामगठबन्धन मात्र देखेको छु । दुईवटा पार्टी देखेकै छैन।’

एमाले र माओवादी केन्द्रले चनावी तालमेल गरेर एउटै घोषणापत्रका साथ मतदातासमक्ष जाने निर्णय गरेपछि विद्रोही उम्मेदवार, गुनासोका लर्को र अन्तरकलहको शृंखला देखिने भयो भन्ने कतिलाई लागेको थियो । तर त्यस्तो देखिएन र देशभरि नै चुनावी अभियानका क्रममा एमाले र माओवादी केन्द्रका नेता कार्यकर्ताले आमरूपमा हामी दुई पार्टीका हौँ भन्ने बिर्सिए । कतै विद्रोह भएन, पुराना मतभेदका कथावाचन भएन । दुई पार्टीका नेता कार्यकर्ता एउटै पार्टीका जस्तो गरी खटिए । सभाहरूको आकार स्वाभाविक रूपमा बढ्न थाल्यो, शुभचिन्तकहरू एक ठाउँ देखिन थाले ।

एमाले र माओवादी केन्द्रले धेरैलाई आश्चर्यचकित तुल्याउँदै तालमेलको घोषणा गरेका थिए । अहिले दुवैले संयुक्त रूपमा तय गरेको पहिलो चरणको साझा उद्देश्य हासिल गरेका छन् । तर त्यतिबेला त्यस्तो छरितो र कुशल ढंगले दुनियाँलाई आश्चर्यचकित तुल्याउने दुई ठूला वामपन्थी शक्ति केही दिनयता कताकता अल्मलिएजस्तो देखिएका छन् । माओवादी अध्यक्ष दाहालले पछाडि हट्ने पुल नै भत्काइसकिएको दाबी गरेका छन् । उनले वामगठबन्धनमा विवाद उत्पन्न गराउने प्रयासप्रति आफू सचेत रहेको समेत बताउँदै भनिसकेका छन्, त्यस्तो प्रवृत्तिलाई हामी परास्त गर्न सक्छौँ ।

दुवै पार्टीका केही नेताहरूले अब एकता हुँदैन भन्ने कल्पना नगर्न सार्वजनिक आह्वान नै गरेका छन । तर पनि निर्वाचनपछि देखिँदै आएको विवाद र नेताहरूकै अभिव्यक्तिका कारण एमाले र माओवादीले केवल तीन महिनाकै अवधिमा दोस्रो पटक सबैलाई आश्चर्यचकित तुल्याउन लागेका त होइनन् भन्ने प्रश्नसमेत उठ्न थालेको छ । वामगठबन्धनको कुनै पनि घटकले पूर्वसहमतिभन्दा पर अर्को मोर्चाको सम्भावना देख्नु मात्र पनि आश्चर्य नै हुनेछ । कतिपय त त्यस्तो भयो भने आश्चर्य मात्र हुनेछैन, राजनीतिक बेइमानी भएको ठहर हुनेछ भन्ने ठोकुवा गर्छन् ।

नेपाली राजनीतिका सम्बन्धमा भारतको संस्थापन पक्षको धारणा त्यहाँका ठूला दैनिकहरूले उजागर गर्दै आएका छन् । वामगठबन्धनको जीत भारतीय संस्थापन पक्षलाई मन परेको छैन । भारतका राजनीतिक विश्लेषक मतपरिणामले केपी ओलीको प्रधानमन्त्री बन्ने बाटो खोलेपछि भारतको दर्द बढ्ने भएको छ भन्नेसम्म लेख्दै छन् । नेपालको नयाँ सरकारले चीन र नेपाललाई रेलमार्गबाट जोड्यो भने भारतको सुरक्षा चासोको अवहेलना हुने त्यस्ता विश्लेषकको तर्क छ । भारतको सत्ताधारी वर्गको नेपालप्रतिको दृष्टिकोण कस्तो छ भन्ने बुझ्न पनि त्यहाँका अखबारहरूबाट मद्दत पुग्दछ । विचारको नाममा आएको एउटा लेखोटमा कतिसम्म लेखिन्छ भने यो चुनावले नेपाललाई आंशिक सार्वभौम अवस्थाबाट नयाँ ठाउँमा पुर्‍याएको छ । विचारको नाममा आएको त्यस्तो लेखोटका अनुसार यो निर्वाचनले नेपाललाई आन्तरिक राजनीतिक व्यवस्थापनमा भारतको भूमिका रहने अवस्थाबाट मुक्त गराएर सार्वभौम अवस्थामा पुु¥याउनु चिन्ताको विषय हो । नेपालको आन्तरिक राजनीतिमा भारतको भूमिका खुम्चिएर नगण्य हुन गएको ठहर गर्दै भारतीय संस्थापन पक्ष यतिखेर चिन्तामग्न भएको अवस्था त्यहाँका सञ्चार माध्यममा अभिव्यक्त भइरहेका छन् । यस्तो परिवेशमा पनि माओवादी अध्यक्ष दाहाललाई फेरि अर्को पटक आफ्नो पक्षमा अभिप्रेरित गर्ने मौका दक्षिणी छिमेकीले अवश्य पाउनेछैन । तर यस्तो विश्वास सर्वसाधारण सबैमा जगाउन वामगठबन्धनले पनि सकेको छैन । त्यसैले वामगठबन्धनले राजनीतिक बेइमानीको दृश्य मञ्चन हुन सक्ने आशंका नामेट गर्दै दुईवटा पार्टी होइन, एउटै मोर्चा देखेर मतदान गर्ने मतदातालाई आश्वस्त पार्न सक्नुपर्छ ।

एउटा कुरा त प्रस्ट छ, माओवादी अध्यक्ष दाहालले आफ्ना सार्वजनिक अभिव्यक्तिमार्फत केपी ओली र एमालेलाई बुझिने गरी सन्देश प्रवाहित गरेका छन् । यो कुरा पनि सही हो राजनीतिमा सबै कुरा कोठामै टुंग्याएर मात्रै पुग्दैन । दाहाललाई पनि एउटा सिंगो पार्टी पंक्तिलाई गरिमामय एकताको वातावरण सुनिश्चित गर्दै अगाडि बढाउनु छ । त्यसैले ओलीको नजरमा संविधानसम्मत नदेखिएको राष्ट्रियसभा गठनका लागि प्रस्ताव गरिएको एकल संक्रमणीय प्रणाली उनको दृष्टिमा भने अस्वाभाविक छैन । पार्टी एकता नहुँदै उनले ओलीलाई सार्वजनिक रूपमै अवगत गराएका छन्, मेरो पनि आफ्नै अडान र दृष्टिकोण रहँदै जानेछ ।

पार्टीको आन्तरिक र राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रतिस्पर्धाको सिद्धान्तलाई अंगीकार गरेका राजनीतिक सहयात्रीहरूबीच स्वस्थ प्रतिस्पर्धा हुनु स्वाभाविक हो । तर मुख्य चरण अर्थात् सरकार बनाउने चरणलाई सफलतापूर्वक सम्पन्न गरी नसक्दै दाहाल र ओलीको मतभेद प्रकट हुनु वामगठबन्धनको हितमा छैन । विपक्षमा बस्ने जनादेश पाइसकेपछि पनि माओवादी केन्द्रलाई वामगठबन्धनबाट उछिट्टयाउन सकिन्छ कि भन्दै व्यवधानको राजनीति गर्ने कांग्रेस पनि मैदनमै छ भन्ने वामगठबन्धनका नेताहरूले अवश्य बुझेका छन्। त्यसैले राष्ट्रियसभा गठन प्रणाली, सरकार पहिले कि पार्टी एकता र प्रधानमन्त्री आलोपालोजस्ता शीर्षकहरू जुटाएर उत्पन्न गर्न खोजिएको असमझदारीलाई वामगठबन्धनले प्रभावकारी रूपमा परास्त गर्न जरुरी छ । वामगठबन्धनको साझा घोषणापत्र जनताबाट अनुमोदिन भएको हो, वामगठबन्धनको सरकार तत्कालको राष्ट्रिय र संवैधानिक आवश्यकता हो । दुई पार्टीबीचको एकताको पहल चुनाव अघि नै सुरु भइसकेकै छ, यो विषयलाई दुई पार्टीका नेताहरूले आपसी समझदारीका आधारमा टुंग्याउनेछन । विवाद गरिरहनुपर्ने कुनै विषय नै छैन । हो, एकता लामो समयसम्म पनि हुन सकेन भने वामगठबन्धन कायम नरहन सक्छ । कतिले त छ महिनाभित्र एकता हुन सकेन भने एकता नै टरेर जाने भविष्यवाणी गरेका छन् । एकता सम्पन्न हुन नदिन देशभित्र र बाहिरबाट अनेक प्रयास भइरहेका छन् भन्ने विश्लेषणमा नेपाली राजनीतिमा चासो राख्ने कसैले विमति राखेकै छैन ।

दाहालका अनुसार ओलीसँग मिलेर उनले यात्राका क्रममा पछाडि छोडेको पुल त भत्काइसकिएकै छ, दुई पार्टी बीचको एकताको गृहकार्य पनि गम्भीरतासाथ अघि बढेको छ । उनको विचारमा दुई पार्टीबीच धेरै सहमति भएका छन्, पार्टी एकता संयोजन समितिले निकट भविष्यमा टुंगो लगाउनेछ । तर यति सुझबुझसाथ अड्कलेर आफ्ना कुरा राख्दाराख्दै पनि उनले प्रधानमन्त्रीका पदमा आलोपालो तरिका अपनाउने सिद्धान्त तय भएकै हो किन भने होलान् ? जबकि उनलाई राम्रोसँग थाहा छ, दक्षिणी छिमेकी वा कांग्रेस उनको प्रधानमन्त्री बन्ने वा सत्ताको बागडोर फेरि सम्हाल्ने दमित राजनीतिक आकांक्षालाई वामगठबन्धन तोड्न सक्ने सबैभन्दा कमजोर कडीका रूपमा विश्लेषण गरिरहेका छन् ।

दुई पार्टीबीचको एकता दुवै पक्षको सम्मानजनक अवस्था कायम गर्दै सम्पन्न हुनुपर्छ र त्यसपछिका दिनमा एउटै पार्टी बनेपछि क्षमता र प्रतिस्पर्धा नै नेतृत्व विकासको मूल मानदण्ड बन्नुपर्छ । यो विषयमा दुवै पार्टीका नेता र कार्यर्ताबीच मतैक्य कायम रहेको देखिन्छ। तर आन्तरिक राजनीतिक सहअस्तित्वका लागि केही छलफल, अझ त्यसभन्दा अघि बढेर केही विवाद हुनु त्यति अनौठो नहोला । जसरी कांग्रेसले सत्ता छोड्नुअघि केही विषय समेटेर प्याकेज डिल गर्न चाहेको देखिन्छ, दुई पार्टी बीच पनि आपसमा टुंग्याउनुपर्ने विषय अवश्य होलान् भन्ने बुझ्न सकिन्छ । वाम गठबन्धनका नेताहरूलाई परिस्थिति आफ्नो नियन्त्रणभन्दा बाहिर नजाने गरी विवाद गरिरहेका छौँ भन्ने पनि लाग्दै होला । तर जसरी अंको अलंकार हुने गर्छ, त्यसरी नै वाम गठबन्धनबाट विमतिका स्वर चुहिँदा मात्र पनि कांग्रेस सम्पूर्ण चुनावी तालमेल र साझा घोषणापत्रलाई नै ठट्टा ठान्न थालेको छ । समयक्रममा कांग्रेस वा दक्षिण्ी छिमेकी भ्रम मुक्त हुनेछन । त्यसैले यतिखेर दुई पार्टीबीचको चुनावी तालमेल, पार्टी एकताको पहल अनि साझा घोषणापत्रसाथ गरिएको समृद्धि र स्थायित्वका लागि वाम गठबन्धनको सरकार निर्माण गर्ने संकल्पलाई राजनीतिक ठट्टा ठान्ने कांग्रेसको सोच हाँस्यास्पद छ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

एप्पल आइप्याडमा पनि फोटोशप आउँदै

एप्पल आइप्याडमा पनि फोटोशप आउँदै

“एडोब फोटोशप” अब एप्पलको आइप्याडमा पनि आउने भएको छ ...

कृषि बैंकको साना कर्जा सम्झौता

कृषि बैंकको साना कर्जा सम्झौता

कृषि विकास बैंकले मझौला तथा साना व्यवसाय, परियोजनामा कर्जा लगानीलाई प्रोत्साहन गर्न ग्रामीण प्रविधि केन्द्र र सामुदायिक विधुत उपभोक्ता राष्ट्रिय...

हिमालयन बैंकले सेयर बिक्री गर्ने

हिमालयन बैंकले सेयर बिक्री गर्ने

हिमालयन बैंकले नौ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर बिक्री गर्ने भएको छ । ...

मारुती सिमेन्टमा ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना

मारुती सिमेन्टमा ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना

मारुती सिमेन्टले दिपावली तथा छठ पर्वको अवसर पारेर ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

नेपाल टेलिकमले अन्तर्राष्ट्रिय रोमिङ सेवा लिई भारत भ्रमणमा जाने कम्पनीका मोबाइल प्रयोगकर्ताका लागि ‘डाटा रोमिङ प्याक’ सञ्चालन गरेको छ ।

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

अमेरिकी कम्पनी सिथोसले नेपालमा सेवा विस्तार गर्ने भएको छ । ...

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलको सञ्चालक समिति बैठकले राजेन्द्रलाल श्रेष्ठलाई कम्पनी सचिवमा नियुक्त गरेको छ । ...

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको दसैं तिहार अभियानको चौथो संस्करणको ग्राउन्ड एक्टिभेसनमा अझ बढी रौनक थप्न अभिनेत्री आँचल शर्माले २२, २३ र २४ अक्टोबरमा...

Ncell Footer Ad