अस्तित्व कि अधिनायकत्व ?

सोमबार, १८ मङि्सर २०७४, ०८ : ५९ डा. सुरेश आचार्य

प्रतिनिधिसभा र प्रदेश सभाको निर्वाचन अन्तिम चरणमा छ । पहिलो चरणको निर्वाचनमा नागरिकको मत अब मतपेटिकाभित्र बन्द छ । पहिलो चरणको निर्वाचनका जय र पराजयका आ–आफ्ना आँकलन दलहरूले गरेका छन् । एउटा अनलाइनले गरेको आँकलनमा ३७ मध्ये ३४ स्थान वामगठबन्धनका उम्मेदवारले जित्ने दाबी गरिएको छ र तीन सिटमा नेपाली कांग्रेसले विजय पाउने बताइएको छ ।

महाराज ज्ञानेन्द्रको ४४८ दिन लामो अधिनायकवादी शासनको अन्त्य गर्ने नेपाली नागरिक नै हुन् । पटक पटक नेतृत्वका लागि फुट्ने र अवसरका लागि फेरि जुट्ने नेपाली कम्युनिस्ट चरित्रबीच स्थायी सरकार कसरी प्राप्त होला ?

त्यो समाचार पढेर एक पाठकले प्रतिक्रिया लेखे– तीन सिट किन कांग्रेसलाई छाडिदिएको, त्यो पनि वामगठबन्धनकै भनिदिए हुन्थ्यो नि ! अर्का पाठकको प्रतिक्रिया थियो– काला कांग्रेस कसैले जित्दैन । १०० प्रतिशत वामगठबन्धनका पक्षमा ! समाचार लेख्ने अनलाइनको खबरको विश्वसनीयता खोजिरहन पर्दैन । उसको समाचार प्रस्तुतिले सामान्य पाठकलाई पनि ऊ किन यो लेखिरहेको छ भनेर अनुमान गर्न सहज थियो । तर ती दुइटा प्रतिनिधि प्रतिक्रिया हुन् । एउटाले कांग्रेसलाई तीन सिट छुट्याइदिएकामा व्यंग्य गरेको छ, अर्कोले चुनावमा सबै एकलौटी हुनुपथ्र्यो भन्ने मान्यता राखेको छ ।
कांग्रेसले यो चुनावमा राजनीतिक स्वतन्त्रताका पक्षमा आफूलाई उभ्याएको छ । र, विपक्षी गठबन्धनलाई स्थायित्वका नाममा अधिनायकवादको सपना देखेको बताएको छ । एकथरी कांग्रेसजनहरू निर्वाचनको माध्यमबाट कम्युनिज्म आउन नसक्ने विश्वासमा छन् । हिजो हिटलरको जन्म कसरी भयो वा उत्तर कोरियामा कस्तो शासन चलेको छ भन्ने आधारमा नेपालमा त्यो खालको अधिनायकवाद सम्भव नभएको उनीहरूको जिकिर छ । कुनै कालखण्डमा लामो समय कम्युनिस्ट भएर पछि नेपाली कांग्रेसको निकट रहेका नीलाम्बर आचार्यलाई त नेपालमा निर्वाचनका विधिबाट कम्युनिज्म आउँछ भन्ने विश्वास नै छैन । अहिले पार्टी राजनीतिबाट टाढा बसेका आचार्यलाई कांग्रेस रहेसम्म नेपालमा कम्युनिज्म सम्भव छैन र नेपालमा कांग्रेस समाप्त हुने कुरा कल्पना पनि गर्न सकिँदैन भन्ने लाग्छ । र पनि, कांग्रेस आफैँ भने कम्युनिस्टले जितेमा मुलुकमा नागरिक स्वतन्त्रता समाप्त हुने सम्भावना देखिरहेको छ । कांग्रेसको वाम गठबन्धनप्रति गरेको कटाक्षका कारण दुई कम्युनिस्ट पार्टी एमाले र माओवादीका नेताहरू आफू लोकतन्त्रको पक्षमा रहेको स्पष्टीकरण दिँदैमा हैरान छन् ।
कम्युनिस्ट नामको सम्मोहनबाट टाढा हुन नसकेका यी दुई दलका नेता र कार्यकर्ताको आचरणमा कम्युनिस्टपन पाउन कठिन छ । व्यक्तिगत सम्पत्ति पार्टीलाई बुझाएका नेताहरूको जमिनमा पार्टी कार्यकर्ताले कम्युन खडा गर्न पाएका छैनन् । बरू हरुवाचरुवा लगाएर उनीहरू आफैँले खेती गरिरहेका छन् । हरेक नेताका व्यक्तिगत बैंक खाता खुलेका छन् । जग्गाजमिन केही नभएका एमालेका कुनै बेलाका चर्चित मन्त्री लालबाबु पण्डितको बैंक खातामा झन्डै आधार करोड रुपियाँ रहेको उनी आफैँले लुकाएनन् । माओवादीले सत्ता बन्दुकको नालबाट आउँछ भनेर १७ हजार नेपालीको जीवन हरण ग¥यो । तर संसद्को रोस्टममा उभिएर ‘संसद् भनेको बोकाको टाउको देखाएर कुकुरको मासु बेच्ने पसल हो’ भन्ने कृष्णबहादुर महरादेखि माओवादी अध्यक्ष प्रचण्ड आफैँ अन्ततः त्यही संसद्मा आइपुगे । लेनिनका भनाइ बेचेर माओवादी युद्ध चलाएका उनीहरू अहिले त्यही संसद् (प्रतिनिधिसभा) निर्वाचनमा फेरि पनि उम्मेदवार छन् । माओवादी हिंसामा आफ्ना धेरै नेता कार्यकर्ता गुमाएर कांग्रेसले जितेको भनेकै माओवादीलाई चुनावको राजनीतिमा अझ संसदीय राजनीतिमा ल्याउन सक्नु नै हो । तर के नेपालका कम्युनिस्टहरूले जनवाद छाडेका हुन् ? के उनीहरू अब आवधिक निर्वाचनमा विश्वास गर्छन् ? उसो भए किन नाममा उनीहरूको सम्मोहन टुटेको छैन ? किन स्थायित्वका नाममा निरन्तर पचास वर्ष शासन गर्ने सपना देखिरहेका छन् ? किन अर्को पार्टी सत्तामा नआउने हुँकार गरिरहेको छ ? किन अरू पार्टीका कार्यकर्तालाई समवेदना दिएर अब अर्को पार्टी उठ्नै नसक्नेसम्मको दम्भ प्रदर्शन गरिरहेका छन् ?
मुलुकमा संसदीय पद्धतिले राजनीतिक अस्थिरता बढायो भन्ने आरोप धेरै हदसम्म सत्य पनि छ । कांग्रेसले दुईपटक बहुमत ल्यायो तर दुवै संसद् असमयमा नै विघटन भए । पछिल्लो पच्चीस वर्षको संसदीय अभ्यासमा अरू बेला कुनै दलले बहुमत ल्याएनन् । २०६२÷६३ को संयुक्त जनआन्दोलनपछिका दश वर्षमा एघारवटा सरकार बने । के यसको दोष मुलुकमा संसदीय लोकतन्त्र हुनु नै हो ? के कम्युनिस्टहरूले मात्र राजनीतिक स्थायित्व दिन सक्छन् ? यो बिल्कुल होइन । विश्वमा हातका आँैलामा गन्न पुग्ने मुलुकमा पनि कम्युनिस्ट सरकार छैन । सरकार परिवर्तन लोकतन्त्रका स्वाभाविक प्रक्रिया हुन् । चार वा पाँच वर्षमा दुनियाँका लोकतान्त्रिक मुलुकमा सरकार परिवर्तन हुन्छ । वैधानिक हिसाबले परिवर्तन हुन्छन्, जहाँ आवधिक निर्वाचनका आधारमा नागरिकलाई सरकार छान्ने अधिकार नै दिएको हुन्छ । धेरैजसो मुलुकमा अघिल्लोपटक जितेको दल अर्को एक वा दुई चुनावपछि हारेको हुन्छ । तेस्रो कार्यकाल पनि राज्य चलाउने सोच राख्नेहरू अधिनायकवादी शैलीमा चल्ने प्रयत्नमा हुन्छन् । रुसमा भ्लादिमिर पुटिन कहिले राष्ट्रपति, त कहिले प्रधानमन्त्री भएर शासन सत्तामा टिकेका छन् । आफ्नो अनुकूलतामा राज्य सञ्चालनमा उनी अहिलेसम्म सफल देखिएका छन् । र पनि, उनमा उम्लेको अधिनायकवादी चाहनाले उनलाई कम्युनिस्ट हुँ भन्ने आँट दिएको छैन । आफू कम्युनिस्ट भएका कारणले मुलुकको विकास गरेँ भन्ने साहस उनीमा छैन । किनकि, दुनियाँका कम्युनिस्टहरूको आदर्श बनेको सोभियत संघ तासको घरझैँ ढलेको पछिल्लो पुस्ताका आँखा अगाडि झल्झली छ ।
एमाले र माओवादी यो चुनावपछि एकीकरणको घोषणा गरिरहेका छन् । पहिले त यो चुनावमा एमाले र माओवादीले जित्ने सिटले आपसमा विलय हुने वा नहुने निर्धारण गर्छ । मुलुकका धेरै ठाउँमा माओवादी हिंसाको प्रतिशोध एमालेभित्रै पनि बाँकी छ । कतिपय ठाउँमा कथित एकताका नाममा आफ्नो राजनीति समाप्त भएको एमाले र माओवादीका नेता कार्यकर्ताले अनुभव गरेका छन् । यसले निर्वाचनमा पारेको प्रभावले पार्टी एकता आवश्यक वा अनावश्यक भन्ने निर्धारण गर्नेछ । निर्वाचन परिणाम दुवै पक्षले अनुमान गरेअनुरूप आएछ भने एकताको सम्भावना रहला । तर त्यो एकतासँगै प्रचण्ड वा केपी ओलीको हैसियत के रहने भन्ने लडाइँले लामो कोर्स तय गर्नेछ । प्रचण्डले चितवनको एक चुनावी सभामा भनेका छन्, ‘पहिला म प्रधानमन्त्री, केपी अध्यक्ष । त्यसपछि केपी प्रधानमन्त्री, म अध्यक्ष ।’ पहिलो कुरा, सधैँ जीवनको अन्तिम घडी बाँचिरहेको अनुभूति गर्ने केपी ओलीले प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री बनाउलान् भनेर विश्वास गर्ने आधार छैन । दोस्रो, पार्टी भनेको ओली र प्रचण्डको बिर्ता हुने हो ? माधव नेपाल, नारायणकाजी श्रेष्ठ, रामबहादुर थापाहरू के गर्लान् ?
मधेसका मामिलामा संविधान संशोधनमा अत्यन्त असहिष्णु रहेको एमाले संविधान संशोधनको कुन स्वरूपका बारेमा सोचिरहेको छ ? एमालेसँग गठजोडका कारण मधेसको मुद्दा संशोधन गर्ने वचन दिने हैसियत गुमाएर सिराहाबाट भागेका प्रचण्डको चाहना कार्यकारी राष्ट्रपति नै हो । के प्रतिनिधिसभाको चुनाव भएर प्रधानमन्त्री निर्वाचित हुने अवस्थामा कार्यकारी राष्ट्रपतिको निर्वाचनको अर्को आह्वान हुनेछ ? राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीमा कार्यकारी अधिकार बाँडफाँडको चाहना राखेको हो भने त्यसले मुलुकलाई स्थिरता दिनेछैन । पचास वर्ष होइन, पाँच महिना सरकार चलाउने अवस्था रहनेछैन । उस्तै परे मुलुक नै विघटनका दिशामा राजनीतिलाई लैजाने निश्चित छ । झलनाथ खनालको सरकार बनाउन एमाले आफैँले माधव नेपाल सरकार गिराएको हैन र ? त्यसैले एकतापछिको अधिनायकवाद पचास वर्ष शासन गर्ने आधार बन्न सक्छ । त्यसले दिने स्थायित्व कस्तो होला ? महाराज ज्ञानेन्द्रको ४४८ दिन लामो अधिनायकवादी शासनको अन्त्य गर्ने नेपाली नागरिक नै हुन् । पटक पटक नेतृत्वका लागि फुट्ने र अवसरका लागि फेरि जुट्ने नेपाली कम्युनिस्ट चरित्रबीच स्थायी सरकार कसरी प्राप्त होला ? अनुमान गर्न धेरै कठिन छैन ।
र अन्त्यमा, उल्लिखित अनलाइन समाचारमा प्रतिक्रिया जनाउने दुई प्रवृत्तिमा पहिलो अर्काको समूल नष्टको कामना गरिरहेको छैन, आफ्नो मर्यादित अस्तित्व खोजिरहेको छ । तर दोस्रो, अर्कोको अस्तित्व समाप्त भएको हेर्न चाहन्छ । लोकतन्त्रवादी हुनु र अधिनायकवादी हुनुको चरित्र यी दुई पात्रले बोकेका छन्, जसै यो आमनिर्वाचन कतै यी दुई प्रवृत्तिबीचको लडाइँ त हुँदै छैन ?








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सिटी एक्सप्रेस र एन् एस् क्यास पोइन्टमा उपहार

सिटी एक्सप्रेस र एन् एस् क्यास पोइन्टमा उपहार

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र एन् एस् क्यास पोइन्ट/लु लु एक्सचेन्ज मलेशियाको संयुक्त पहलमा स्क्त्र्याच एण्ड विन प्रमोसन अगस्ट १०,२०१९...

पल्सर एनएस २०० अब एबीएसमा

पल्सर एनएस २०० अब एबीएसमा

हन्सराज हुलासचन्द एण्ड कम्पनी प्रा.लि., नेपालका लागि दुई पाङग्रे बजाज मोटरसाइकलहरुको एक मात्र अधिकृत वितरकले नयाँ पल्सर एनएस २०० मा...

तयारी पोसाकको सो रुम खुल्यो

तयारी पोसाकको सो रुम खुल्यो

पूर्वकै केन्द्र मानिएको इटहरीमा तयारी पोसाकका सामग्री खरिद गर्ने सो रुम खुलेको छ। ...

एभरेस्ट बैंकले मनायो रजत जयन्ती

एभरेस्ट बैंकले मनायो रजत जयन्ती

एभरेस्ट बैंकले नर्भिक इन्टरनेसनल अस्पताल र नेपाल रेडक्रस सोसाइटीको सहकार्यमा विभिन्न संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्वका कार्यक्रम आयोजना गरेको छ । ...

फेसबुकलाई ३५ अर्ब डलरको जरिवाना हुन सक्ने!

फेसबुकलाई ३५ अर्ब डलरको जरिवाना हुन सक्ने!

मुद्दा हारेको खण्डमा फेसबुकले अहिलेसम्म कै सबैभन्दा ठूलो रकम जरिवाना तिर्नु पर्ने हुन्छ ! ...

उद्यम चलाउन महिलालाई अवसर

उद्यम चलाउन महिलालाई अवसर

महिला बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकमन्त्री थपमाया थापा मगरले महिलालाई उद्यमशीलतासँग जोड्न आवश्यक रहेको बताएकी छन् । ...

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

गुगल क्रोमलाई जर्मनको एक साइबर सुरक्षा निकायले सबैभन्दा असुरक्षित ब्राउजरको संज्ञा दिएको छ ...

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

सामसंग GearVR र गुगल डेड्रिम जस्ता स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा परेको छ ! ...

Ncell Footer Ad