कर्मशील महिला

शुक्रबार, २१ साउन २०७३, ११ : ०७ नागरिक

राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार पुरुषको तुलनामा महिलाको जनसंख्या ३ प्रतिशतले बढी छ। अर्कोतर्फ संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानव विकास प्रतिवेदन २००४ ले कृषि उत्पादनमा महिलाको योगदान ६०.१ प्रतिशत देखाएको छ। तर तिने महिलाको आफैँ रातोदिन काम गर्ने जमिनमा भने खासै स्वामित्व देखिन्न। यो बल्लतल्ल १९ प्रतिशत पुगेको छ। हाल उच्च निजामती पदमा महिला ८६२ जनामात्र हुनुले पनि नेपाली महिलाको दयनीय स्थिति प्रष्टिन्छ। नेपाली समाजमा लामो समयदेखि जरा गाडेको पितृसत्तात्मक सोचले गर्दा महिला र पुरुषबीच समविकासमा ठूलो खाडल खनिँदै गएको छ। कसैले पत्याए पनि वा नपत्याए पनि नेपालमा पुरुष र महिलाबीचको सामान्य फरक यही हो।

अझ यसमा पनि सीमान्तकृत महिलाको अवस्था झनै दयनीय छ। त्यसमा पनि प्ााखो, भिरालो र दुर्गम स्थानमा बसोबास भएका तामाङ महिलाको स्थिति झनै दुःखमय छ। टाढा जानै पर्दैन, राजधानीसँग जोडिएको ललितपुरको भारदेउ र चौघरेमा बसोबास गर्ने तामाङ समुदायका महिलाकै स्थिति हेर्ने हो भने पनि उनीहरु कति पछि छन् भन्ने देखिन्छ।

तर पछिल्लो समय भने उनीहरुको जीवनस्तरमा सुधार आएको छ। ज्ञान तथा सिपमा आधारित लघु उद्यमका माध्यमबाट उनीहरुले गरेका प्रगतिले महिला सशक्तीकरणमात्र भएको छैन, आर्थिकदेखि सामाजिक–राजनीतिक अवस्थामा पनि सुधार आएको छ। आर्थिक गतिविधिमा आधारित सिप, ज्ञान र अवसर सिर्जना गरी व्यक्तिगत हैसियतमा परिवर्तन ल्याउने उद्देश्यले सञ्चालित कार्यक्रमअन्तर्गत ससाना उद्यममा संलग्न हुन थालेपछि यतिबेला सीमान्तकृत महिलाले पनि गर्न चाहेमा निकै उपलब्धि हासिल गर्न सक्दा रहेछन् भन्ने प्रमाणित भएको छ।

भ्ाारदेउ सामाजिक दृष्टिले मात्र होइन, भौगोलिक दृष्टिले पनि अत्यन्त सुन्दर र रमणीय गाउँ हो। उत्तरी भेगमा बाक्लो घना वनजंगलसहित भिरालो जमिनमा अवस्थित यो गाउँ अहिले कर्मशील महिलाका कारण निकै परिवर्तन भएको छ। हिजोका दिनमा घरमा कोही नयाँ मानिस आयो भने हत्त न पत्त भित्र पस्ने महिला अहिेले हरेक नयाँ मानिससँग आफँै सोधपुछ गर्ने र परिचय गर्ने अवस्थामा पुगेका छन्। घरका बाहेक अरुसँग बोल्नै रातोपिरो हुने ती महिला कार्यक्रमहरुमा भाषण नै गर्न तम्सन्छन् अचेल। आर्थिक अवस्था सुधि्रएपछि अन्य क्षेत्रमा पनि सुधार हुन्छ भन्ने प्रमाण हो यो।

यहाँका तामाङ समुदायको आफ्नै खेती खासै छैन भन्दा पनि हुन्छ। तर 'जहाँ इच्छा, त्यहाँ उपाय' भनेझैँ उनीहरुले बगरमा तरकारी खेती गरेर हजारौँ आम्दानी भित्र्याउने गरेका छन्। कोही गोलभेडा लगाउँछन् त कोही अन्य मौसमी र बेमौसमी तरकारी। कोही बंगुर पालनमा लागेका छन् त कोही कुखुरा पालनमा। यस्तो कर्मले उनीहरुलाई टाठो त बनाएको छ नै, साथै आत्मविश्वास पनि वृद्धि गराएको छ। त्यसैले अभूतपूर्वरूपमा गाउँका कुनै पनि कार्यक्रममा सक्रिय सहभागिता देखाउन थालेका छन् तामाङ महिला।

भारदेउका अधिकांश पुरुष खाडी मुलुक पुगेका छन्। यस्तो अवस्थामा घरमा रहेका बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्मको हेरचाहमात्र हैन, पालनपोषणको समेत जिम्मा यिनै महिलाको काँधमा छ। अरुकै भए पनि खेती गरिदिएर जीविका गुजार्नुपर्ने बाध्यता पनि छँदैछ। यस्तो अवस्थामा यी सब कामलाई जारी राख्दै गाउँकै स्रोतमा आधारित उद्यम अपनाउनु र आफ्नो जीवनचर्या सहज बनाउनु उनीहरुका लागि निकै ठूलो उपलब्धि मान्नुपर्ने हुन्छ। यतिमात्र हैन, यस्ता कर्मशील महिलाको काम अनुशरण गर्न सके अन्यत्रका महिलाले पनि सुख अनुभूत गर्ने दिन नआउला भन्न सकिन्न।








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

सामसंग GearVR र गुगल डेड्रिम जस्ता स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा परेको छ ! ...

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

नेपालको लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गर्ने भएको छ ।

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

नेपाल टेलिकमले विभिन्न प्याकेजसहितको आकर्षक अटम अफर सार्वजनिक गरेको छ । ...

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यास इन्डस्ट्रिज प्रालिबीच आय संकलन सुविधासम्बन्धी एक सहकार्य भएको छ । ...

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

नेपालका लागि केटिएमको आधिकारिक बिक्रेता हंसराज हुलासचन्द एन्ड कम्पनी प्रालिले राजधानीको सानो गौचरनमा सर्भिस सेन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले दोस्रो वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । ...

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको २५औं वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोले नेपालमा रेनो सिरिज अन्तर्गत आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन रेनोटू एफ सार्वजनिक गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad