रोबर्ट मुगाबे : नायक कि खलनायक ?

आइतबार, १० मङि्सर २०७४, १२ : १६ नागरिक

जोसेप विन्टर, बिबिसी
धेरैका लागि रोर्बट मुगाबे एउटा नायकका रूपमा रहिरहेन छन्, जसले जिम्बावेलाई स्वतन्त्र बनाउँदै अल्पसंख्यक श्वेतहरूको शासनलाई सधैंका लागि समाप्त गरिदिए । जसले उनलाई शक्तिबाट पर हुत्याए तिनले पनि मुगवोलाई भन्दा पनि उनकी पत्नी ग्रेस मुागबे र उनको आसपासको ‘अपराधी’ लाई दोष दिन्छन् ।

जिम्बाबेका नवनियुक्त राष्ट्रपति एमरसन मनानगावाले ३७ वर्ष शासन गरेका पूर्व राष्ट्रपति रोर्बट मुगाबेलाई उनका कमजोरीहरूका अतिरिक्त राष्ट्र निर्माताका रूपमा उल्लेख गरेका छन् ।

उच्च शिक्षा हासिल गरेका चतुर राजनीतिज्ञ मुगावेलाई पछिल्लो समयमा बढ्दै गरेका उनका आलोचकहरूले अफ्रिकी तानाशाहका रूपमा चित्रण गर्दै आएका थिए । आफ्नो शक्ति र सत्तालाई जोगाइराख्न सम्पूर्ण राष्ट्रलाई ध्वस्त पारेको आरोप पनि उनीहरूले मुगावेलाई लगाउँदै आएका थिए ।
आफ्नो दीर्घकालीन सहयात्री  उपराष्ट्रपति एमसरन मनानगावालाई पदच्यूत गरेर आफ्नी कान्छी श्रीमती ग्रेस मुगावेलाई पदस्थापन गर्ने कदमपछि मुगावेले राजनीतिक विश्वास गुमाएका थिए । अन्ततः उनलाई साथ दिइरहेको सुरक्षा संयन्त्रले उनको साथ छोडिदिएको थियो ।
यस अघिका राजनीतिक उथलपुथलबाट मुगावे जसोतसो जोगिँदै आएका थिए । तर ९३ वर्षको उमेरमा आफ्नो घट्दो शक्तिसँगै उनका पूर्व सहकर्मी एमरसन मनानगावा नै उनीभन्दा शक्तिशाली दरिए ।
सन् २००८ को निर्वाचनअघि मुगावले भनेका थिए, ‘यदि कसैलाई जनताले मन पराउँदैनन् र ऊ निर्वाचनमा पराजित हुन्छ भने त्यो राजनीति छोड्ने समय आएको हो भन्ने बुझ्नुपर्छ ।’ मुगावेले भगवानले मात्रै आफूलाई राष्ट्रपतीय कार्यालयबाट हटाउन सक्ने बताएका थिए ।
तर  प्रथम चरणको निर्वाचनमा मोर्गन च्याङ्राई  विजयी भएपछि आफू शक्ति र सत्तामा रहन उनले हिंसाको राजनीति गरे । सुरक्षा निकायमा पकड जमाएका मुगावेको सो कदमपछि आफ्ना सहयोगीहरूलाई जोगाउन मोर्गन च्याङ्राईले दोस्रो चरणको निर्वाचनबाट पछि हट्न बाध्य हुनुप¥यो । यद्यपी मुगावेले आफ्नो चिरकालीन प्रतिद्वन्दी च्याङ्राईसँग चार वर्ष सत्ता साझेदारी गर्नुप¥यो र उनी आफू भने राष्ट्रपति बनिरहे । मुगावे सन् २०१३ को निर्वाचनमा विजयी भए भने उनीसँग चार वर्ष सत्ता साझेदारी गर्ने क्रममा च्याङ्राईले विश्वसनीयता गुमाए ।
सन् १९७० को दशकको गुरिल्ला युद्धबाट आफ्नो छवि उज्जिल्याएका मुगावेले युद्धमा गरेको योगदानको प्रतिफलस्वरुप जिम्बावेमा ३७ वर्ष लामो राष्ट्रपतीय शासन चलाइरहे । उनको ऊ बेलाको र अहिलेको दृष्टिकोण उही छ । देशको शत्रु भनेको औपनिवेशवाद र पुँजीवाद नै हुन् । आलोचकहरू ‘राष्ट्रघाती र दलाल’ नै हुन् ।
उनले जहिल्यै आफूमाथि बेलायतको अगुवाइमा युरोपेली मुलुकहरूले निशाना बनाउने  गरेको आरोप लगाउँदै आएका छन् । आफूले अल्पसंख्य गोराहरूको जमीन अधिग्रहण गरेकोले आफूमाथि सधैं षड्यन्त्र हुने गरेको उनको भनाइ रहन्थ्यो । तर आलोचकहरूले भने मुगावेमा आधुनिक अर्थतन्त्रको ज्ञान नभएको व्यक्ति तथा सदा राष्ट्रिय सम्पत्ति र स्रोतलाई कसरी कुम्ल्याउने ध्यानमा रहने व्यक्तिका रूपमा चित्रण गर्दै आएका छन् ।
सन् २००८ को निर्वाचनमा पहिलोपटक आफूमाथि कडा चुनौती आइलागे पछि उनले दशकौं अघि गुरिल्ला युद्ध गर्दा अपनाएको शैली पछ्याउँदै निर्वाचनको रणनीतिका रूपमा व्यक्तिगत सैन्य दस्ता निर्माण गरे । जसलाई राष्ट्रिय सेनाको पनि सहयोग रह्यो । उक्त दस्ताको उद्देश्य नै हत्या–हिंसालाई बढावा दिनु थियो । सन् २००८ को निर्वाचनका बेला पनि उनले त्यस्तै ‘गुरिल्ला युद्ध’ रणनीति अपनाउँदै मोर्गन च्याङराईलाई पछि हट्न बाध्य पारेका थिए ।
साथै, आवश्यक पर्दा राष्ट्रिय सुरक्षा संयन्त्र, कर्मचारीतन्त्र, सरकारी सञ्चारमाध्यमलाई सत्तासीन राजनीतिक दल ‘जानु–पिएफ’ को सेवामा खटाइन्थ्यो र निर्वाचनमा कम मत खस्ने वातावरण बनाइन्थ्यो ।
पूर्व शिक्षक मुगावेको एउटै मात्र स्मरणयोग्य योगदान भनेको शिक्षाको विस्तार नै हो । उनको ३७ वर्षे कार्यकालमा जिम्बावेको साक्षरता दर ८९ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो ।
जिम्बावेका राजनीतिशास्त्री मिसापुला सिथोलले मुगावेबारे टिप्पणी गर्दै भनेका थिए, शिक्षाको विस्तार गरेर मुगाव आफैंले आफ्नो खुट्टामा बञ्चरो हानेका छन् । अफ्रिकी धार्मिक नेता डेसमण्ड टुटुले ‘मुगावे अफ्रिकी तानाशाहको कार्टुन चरित्र’ भएको बताएका थिए ।
धेरैले मुगावेभन्दा ४० वर्ष कान्छी उनको दोस्रो श्रीमती नै उनको पतनको कारक भएको बताउँदै आएका थिए ।
क्रान्ति पूरा भएपछि पदबाट हट्ने बताउँदै आएका मुगावेले अल्पसंख्य श्वेतहरूको भूमि पुर्नवितरणको कुरासँगै आफ्ना दल ‘जानु–पिएफ’ का नेताहरूलाई मात्रै अघि लगाउने रणनीति अपनाए ।
कुनैबेलाका मुगावेका नजिकका तर पछि उनीबाट दूर भएका राजनीतिज्ञ डिडाइमस मुटासाले एक पटक भनेका थिए– राजाको मृत्युमा मात्रै नयाँ राजा पुर्नस्थापना गरिन्छ । मुगावे हाम्रा राजा हुन् ।
तर मुगावेकै निकटवर्तीहरू पनि जिम्बावेलाई शक्ति र सत्ता एउटै परिवारमा सीमित पार्ने राजतन्त्रको पक्षमा थिएनन् ।
(अनुवादः महेश्वर आचार्य-अशोकराज पाण्डे)








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

टर्कीपीडितलाई ९७ लाख क्षतिपूर्ति

टर्कीपीडितलाई ९७ लाख क्षतिपूर्ति

काम नपाएपछि टर्कीबाट फर्केका व्यक्तिले ९७ लाख ९० हजार नौ सय ५७ रुपैयाँ क्षतिपूर्ति पाउने भएका छन् । ...

हिमालयन आर्ट फेस्टिभलमा उत्तम नेपाली कला उस्ताद

हिमालयन आर्ट फेस्टिभलमा उत्तम नेपाली कला उस्ताद

नेपालको समकालीन नेपाली कलालाई विश्व बजारमा प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यसहित सन् २०१० मा स्थापना भएको इ–आर्टस् नेपालले स्थानीय कलाकार र कलामार्फत...

स्टक क्लियरेन्स मेलामा घुइँचो

स्टक क्लियरेन्स मेलामा घुइँचो

राजधानीको भृकुटीण्डपमा जारी स्टक क्लियरेन्स मेला शनिबार ३१ हजारले अवलोकन गरेका छन् । ...

भृकुटीमण्डपमा यार्न तथा टेक्साइल मेला

भृकुटीमण्डपमा यार्न तथा टेक्साइल मेला

नेपाल धागो उत्पादक संघले नेपालमा दोस्रोपटक स्वदेशी लगाऔं, स्वदेशी बनौं नाराका साथ टेक्सटाइल एक्स्पो २०१९ राजधानीको भृकुटीमण्डपमा आयोजना गरेको छ...

एनआइसी एसियाका न्यौपानेलाई प्रबल जनसेवाश्री

एनआइसी एसियाका न्यौपानेलाई प्रबल जनसेवाश्री

एनआइसी एसिया बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रोशनकुमार न्यौपानेलाई राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले संविधान दिवसका दिन प्रबल जनसेवा श्री (चतुर्थ श्रेणी) द्वारा...

ग्लोबल आइएमई बैंकद्वारा वृक्षरोपण

ग्लोबल आइएमई बैंकद्वारा वृक्षरोपण

ग्लोबल आइएमई बैंकले संविधान दिवसको अवसरमा वृक्षरोपण गरेको जनाएको छ । ...

कामना सेवाको सरसफाइ अभियान

कामना सेवाको सरसफाइ अभियान

कामना सेवा विकास बैंकले संविधान दिवसको अवसरमा बैंकका देशभर रहेका शाखा कार्यालयमार्पmत सरसफाइ अभियान चलाएको जनाएको छ । ...

गुगलका एप्स नचल्ने हुवावेको पहिलो फ्ल्याग्शिप स्मार्टफोन

गुगलका एप्स नचल्ने हुवावेको पहिलो फ्ल्याग्शिप स्मार्टफोन

यी स्मार्टफोनहरूमा गुगलका एप्सहरू चल्ने छैनन् | जस मध्ये गुगल प्ले स्टोर, गुगल क्रोम, गुगल म्याप्स, गुगल प्ले म्युजिक, गुगल...

Ncell Footer Ad