चाहियो लोभ–भ्रममुक्त मतदाता

बिहिबार, ०७ मङि्सर २०७४, ०८ : ३६ सइन्द्र राई

निर्वाचन नजिकिएसँगै राजनीतिक पूर्वाग्रह छुताछुल्ल बनेको छ । समय नै रंगिएपछि रंगहीन पात्र व्यर्थको कल्पना बन्दो रहेछ । वाम र लोकतान्त्रिक गठबन्धनदेखि साना राजनीतिक दलहरूप्रतिको प्रशंसा र आलोचनाले कोरेको किनाराले पात्रहरूको पक्षधरता परिभाषित गरेकै छ । छिपाउने प्रयत्न छिपेको छैन । राजनीतिक अधिकारयुक्त नागरिक जुनसुकै भूमिकामा रहे तापनि उसले एउटा किनारा रोज्दो नै रहेछ (अपवादबाहेक) । विशेषगरी महत्वपूर्ण राजनीतिक मोडहरूमा । यो आलेखले पनि पूर्वाग्रह लिएकै छ । विवेकले देखेको विकल्पको पक्षमा आग्रह नै गरेको छु । किनभने, यसलाई म एउटा नागरिक हुनुको कर्तव्य सम्झेको छु र समय नै त्यस्तो आइलागेको छ। 

एउटा व्यक्तिले पराजय भोग्दैमा केही बिगँ्रदैन, अर्को अवसर त आउँछ नै । तर, व्यवस्था नै पराजित हुने अवस्था सिर्जना हुनु इतिहासकै भूल हुनेछ । 

केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहालको ‘दसैँ बम्पर’ले जुन राजनीतिक समीकरण तय गरेको छ । यसले नयाँ युगको यात्रा प्रारम्भविन्दु मानिएको निर्वाचनको बहसलाई अझ व्यापक बनाएको छ । विगतका मतपरिणाम देखाएर कांग्रेसलाई हतोत्साहित बनाइँदै छ भने एक्लिएको अनुभूतिले कांग्रेस स्वयं आत्तिएको छ । निर्वाचन घोषणापत्रको भाषामा होओस् अथवा राजनीतिक सभाहरूमा, कांग्रेस आत्तिएको प्रस्ट अनुभव गर्न सकिन्छ । ऊ यतिबेला वाम गठबन्धनप्रति कुतर्क गर्नबाट समेत बचेको छैन । तर, कांग्रेसभित्रका केही पात्रहरू पनि यस्ता देखिएका छन् । जसको स्वरमा निर्वाचनको परिणाम ‘जुवाको हार होइन, राजनीतिक परिणति हुन्’ भन्ने झन्कार सुनिन्छ । कांग्रेस पाँच वर्ष पराजित हुने हो, अन्त्य होइन भन्दैछन् । हो, तिनै पात्रहरूप्रति मेरो आग्रह छ । जहाँ देशको भविष्य देखेको छु। 

को जित्ने ? 
यतिबेला व्यावसायिक परिचय बनाएका सञ्चार माध्यमलाई राजनीतिक सन्तुलनको बढी चिन्ता छ । यो, स्वाभाविक पनि हो । तर, कसले हार्ला र कसले जित्ला भन्ने अनुमानित तथ्यांकहरू सञ्चारमाध्यमको सामग्री बनिरहेकै छन् । सिंहदरबारदेखि दुर्गमका कुनाकन्दारासमेत निर्वाचनको प्रक्षेपणमै केन्द्रित रहेका बेला सञ्चारमाध्यम लोकगीतको व्याख्या गरेर बस्ने कुरा रहेन । तर, कसलाई जिताउनुपर्छ र किन ? भन्ने तथ्यहरू भने नेपाली सञ्चार माध्यमबाट सुनिँदैन । त्यस्तो अभ्यास पनि छैन । यो आलेखबाट भने केही पात्रका नाम किटान गरेर त्यस्ता प्रवृत्तिका उम्मेदवारहरूले जित्नुपर्छ भन्ने आग्रह गरेको छु। 

बीपी कोइरालाको निधनपछि राष्ट्रिय राजनीतिमा दीर्घकालीन नीतिसहित कार्यक्रम तय गर्नबाट कांग्रेस धेरै पटक चुक्यो । हजारौँ योद्धाहरूको सपनाले बनेको कांग्रेसको गौरवपूर्ण इतिहास धुलाम्मे बनाउने गरी जनताले प्राप्त गरेको अधिकार राजाको पाउमा राख्ने काम कांग्रेसकै नेतृत्वमा भयो । जसको सजाय कांग्रेससँगै सिंगो देशले भोग्दै थियो । त्यही बेला एउटा युवक राजशाही कालरात्रि तोड्ने उद्घोषसहित उज्यालो गणतन्त्रसँग प्राण जोड्न पुग्यो । जोड–जोडले चिच्यायो, कफनले कपाल बेरेर दरबारविरुद्ध धावा बोल्यो । स्वतन्त्रता चाहने जनताको ढुकढुकी समातेका तिनै युवक सिंगो पार्टी पंक्तिसँगै देशलाई गणतन्त्र स्वीकार्न बाध्य तुल्याउने पात्रहरूमध्ये एक बन्न पुगे । आजपर्यन्त उनले त्यो धार छोडेका छैनन्। 

तिनै युवक अर्थात् गगन थापा अहिले संसदीय इतिहासमै कांग्रेस सर्वाधिक कमजोर बनेका बेला सोही पार्टीबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार छन् । र, सात दशक लामो जनसंघर्षबाट स्थापित गणतन्त्र नेपालको संविधान कार्यान्वयनको पूर्णता दिने काम तिनै निर्वाचित सदस्यहरूले गर्नुपर्नेछ । तर, गगन थापाजस्ता केही पात्रहरू छुट्ने सम्भावना पनि उत्तिकै छ । लोकतान्त्रिक गठबन्धनकाहरू वाम गणितको कारण र वाम गठबन्धनकाहरू पुँजीपतिको कूप्रवृत्तिसँग स्पर्धा गरिरहनुपरेको छ । उनीहरूको पराजयमा एउटा प्रगतिशील प्रवृत्ति पराजित हुने सम्भावना छ । 
गगन थापासँगै अरू केही पात्र कांग्रेसमा छन्, जो संविधानको भावना र सोचमुताबिक मुखरित हुँदै आएका छन् । आमभावनालाई केन्द्रमा राखेर अडान लिँदा धेरै पटक आफूआबद्ध पार्टीसँग मतभिन्नता राखेका छन् । यस्तैमा पर्ने धनराज गुरुङजस्ता केही पात्रलाई कांग्रेसले टिकट दिनसमेत उचित ठानेन । तर, निर्वाचनको मैदानमा जति छन् । उनीहरूप्रति न्याय गर्दा नै मुलुकको राजनीतिक ट्रयाक सही दिशातर्फ बढ्छ । किनभने, कुनै चामत्कारिक परिवर्तन आएन भने कांग्रेस नेतृत्वको लोकतान्त्रिक गठबन्धन दयनीय अवस्थाकै प्रतिपक्षमा पुग्ने सम्भावना बढी छ । र, यस्तो परिस्थितिका लागि कांग्रेसमा थापाजस्ता केही पात्र छुट्न हुन्न । जसले अन्त्यन्तै दयनीय अवस्थाको प्रतिपक्षलाई समेत आवेग होइन, विवेकमा लोकतान्त्रिक संस्कार र अभ्यासतिर तान्नसक्ने ल्याकत राख्छन् भन्ने कम्तीमा मलाई विश्वास छ । निकट राजनीतिक विगत हेर्दा पनि त्यो प्रस्ट हुन्छ। 

अहिलेको राष्ट्रिय राजनीतिका लागि गगन थापा, कृष्णप्रसाद सिटौला, प्रदिप गिरी, विश्वप्रकाश शर्मा, पूर्णबहादुर खड्काहरू संसद्बाहिर रहनु हुन्न । जसले संघीय गणतान्त्रिक संविधान जारी गर्न र त्यसका लागि आवश्यक सोच विस्तारमा महत्वपूर्ण योगदान पु¥याएका छन् । यसको अर्थ कांग्रेसका अरू नेता अयोग्य छन् र पराजित हुनुपर्छ भन्ने होइन । तर, प्रगतिशील सोच र जनभावनाको कदर गर्न माथि उल्लेख गरिएका पात्रहरू ज्यादा उचित हुन् भन्ने हो । उनीहरूको अनुपस्थितिमा संविधान, संसद् र प्राप्त उपलब्धि नै रहन्न भन्ने ठोकुवा पनि होइन । दलीय बाध्यता र व्यक्तिगत कमजोरीरहित पात्र पनि होइनन्, उनीहरू । विशेषगरी कांग्रेसमा आबद्धहरूको आर्थिक नीतिप्रति बिल्कुलै मेरो सहमति छैन । फेरि, यी पात्रहरू पराजित हुँदा आकाश खस्ने पनि होइन। 

तर, कम्तीमा संसदीय शक्ति सन्तुलनमा उचित पात्रहरू अटून् भन्ने हो । किनभने, संसदीय शक्ति सन्तुलनमा उपयुक्त पात्र नपर्दाको दुःखद इतिहास हामीले भर्खरै भोगेका छौँ । ०६४ को संविधानसभा निर्वाचनको परिणाम शक्ति सन्तुलन गुमाएको नजीर थियो । जहाँ, माओवादी उम्मेदवारबाट कांग्रेस र एमालेका प्रगतिशील एवम् राष्ट्रिय राजनीतिमा शक्ति सन्तुलन कायम राख्नसक्ने नेताहरू पराजित भएका थिए । त्यसको अभाव पहिलो संविधानसभाको अवधिभर खड्कियो । यसैकारण अतिवादी शक्ति र प्रवृत्तिहरूले मौलाउने अवसर पाए । देश कसरी जोगाउने भन्ने चिन्ता व्यक्त गर्नुपर्ने अवस्था आयो। 

०७० को निर्वाचनले भने यसको विपरीत परिणाम दियो, पार्टी पंक्ति पराजित हुँदा संसदीय शक्ति सन्तुलनमा आवश्यक माओवादी नेताहरू विजयी भए । जसले अधुरो र अप्ठ्यारो मोडमा पुगेको राजनीति सही मार्गमा आयो, संविधानसभाबाट शक्ति सन्तुलनको साझा दस्तावेजका रूपमा संविधान जारी भयो। 

को हार्ने ? 
लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नै यस्तो व्यवस्था हो । जहाँ एकले जितेर ऊबाहेक सबै हार्ने होइन कि सबैले जित्ने हुन्छ । यसकारण कसैलाई पराजित गर्नेभन्दा पनि कसले बढी जनताको मन जित्ने भन्ने हो । यो पटक राजनीतिक समीकरणका आधारमा वाम गठबन्धनले बहुमत ल्याउने देखिन्छ । आमजनता, कार्यकर्ता र राजनीतिज्ञका लागि यो खुसीको विषय पनि हो । किनभने, देशले पाँच वर्षका लागि स्थिर सरकारको आधार तय गरिदिन्छ । कम्तीमा सामाजिक न्याय, सुशासन र समृद्धि मुलुकको एजेन्डा बन्छ। 

यसबाहेक छुट्टाछुट्टै अड्डा खडा गरेर बसेका कम्युनिस्टहरूबीच एकता अझ बढी महत्वपूर्ण छ । यसले मुलुकमा राजनीतिक ध्रुवीकरणलाई प्रोत्साहित गर्छ र पदकै लागि पार्टी खोल्ने प्रवृत्तिको अन्त्य हुन्छ । यो एकता प्रक्रियालाई निष्कर्षमा पुर्‍याउन सैद्धान्तिक र कूटनीतिक पहल गर्ने पात्रहरूले पनि जित्न आवश्यक छ । यसै पनि अन्तर–राजनीतिक संवादमा शीर्ष नेता सधैँ समस्या हुन्, समाधान होइनन् । राजनीतिक निकासको आधार तय गर्ने पहलकदमी सधैँ दोस्रो÷तेस्रो तहकै नेताहरूबाट हुँदै आएको छ । वाम एकता र स्थिर सरकार बन्न गठबन्धनको निरन्तरता वा पार्टी एकता हो । तर, यसमा नेताहरूको पदीय हैसियत र शक्ति भोगले समस्या हुने अनुमान गरिँदै छ । यदि गणतन्त्र, संघीयता, नागरिक स्वतन्त्रता र समृद्धिका लागि राजनीति गरिएको हो भने भोगविलास नपाउँदा पराजित भएको सोच्नु राजनीतिक दरिद्रता हो । यसर्थ, जनताको पक्षबाट लाभहानिको मानकका आधारमा राजनीति बढाउने हो भने अहिले वाम गठबन्धनको बहुमतको आवश्यक छ । त्यसका लागि एमाले अध्यक्ष ओलीले संविधान निर्माण, भारतीय नाकाबन्दी, आत्मनिर्भरता, समृद्धिको सपनाजस्ता अडान लिएर जनमत जितेका छन् । नयाँ संविधानअनुसार थितिसमेत बसाल्ने सरकारका लागि वाम घोषणापत्र संगतिपूर्ण र आशा जगाउने प्रकृतिको तयार पारिएको छ । तर, सर्त भने नेताले जितेर जनताले हार्ने अवस्थाको अन्त्य गर्न सचेत पंक्तिले संकीर्ण दायरा तोड्ने हिम्मत राख्नुपर्छ। 

संकीर्णता त्याग्दा सबैको जित हुन्छ । एउटा राजनीतिक व्यक्तिले एउटा निर्वाचनमा पराजय भोग्दैमा केही बिगँ्रदैन, अर्को अवसर आउँछ । तर, व्यवस्था नै पराजित हुने अवस्था सिर्जना हुनु इतिहासकै भूल हुनेछ । सचेत मतदाताले यसबारे ध्यान पुर्‍याउने नै छन् । अन्त्यमा, संकीर्ण मोह त्यागेर उचित समयमा उचित पात्र चयन हुन नसक्नुको शृखलाले कुरुक्षेत्रको महाविनाश हुन्छ र महाभारतको कथा सकिन्छ । कथाको आखिरीतिर एउटा रोचक दृश्य प्रस्तुत हुन्छ– स्वर्गमा । सबैले भूलको प्रायश्चित गरिसकेका हुन्छन् । जेष्ठताको आधारमा विधिपूर्वक कर्ण राजा हुन्छन्, १०६ भाइ दाजुभाइको खुसीले एउटा इन्द्रेणी सभा बन्छ । यसबाट प्रसन्न श्रीकृष्ण भन्छन्– उचित समयमा उचित चयन भइदिएको भए हस्तिनापुर नै स्वर्ग हुनेथियो।




यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

३० हजार मुनिका उत्कृष्ट मिडरेन्ज एन्ड्रोइड स्मार्टफोनहरू (२०२०)

३० हजार मुनिका उत्कृष्ट मिडरेन्ज एन्ड्रोइड स्मार्टफोनहरू (२०२०)

नेपाली बजारमा उपलब्ध भएका र लगभग ३० हजारमा पाइने केही स्मार्टफोनबारे तल चर्चा गरिएको छ ...

एन्ड्रोइडको नयाँ संस्करण : एन्ड्रोइड ११ - यस्ता छन् विशेषताहरू

एन्ड्रोइडको नयाँ संस्करण : एन्ड्रोइड ११ - यस्ता छन् विशेषताहरू

गुगलले एन्ड्रोइडको नयाँ संस्करण अर्थात् एन्ड्रोइड ११ को डेभलपर प्रिभियु रिलिज गरेको छ । ...

सूर्या लाइफको ब्रान्डदूतमा जोशी

सूर्या लाइफको ब्रान्डदूतमा जोशी

गायिका इन्दिरा जोशी ब्रान्ड एम्बेसडरको रुपमा सूर्या लाइफ इन्स्योरेन्समा आबद्ध भएकी छिन् । ...

मेगाले दोहा बैंकबाट सवा दुई अर्ब ल्याउने

मेगाले दोहा बैंकबाट सवा दुई अर्ब ल्याउने

उसले कतारको दोहा बैंकबाट दुई अर्ब २५ करोड रुपैयाँ भित्र्याउन लागेको विज्ञप्तिमार्फत जानकारी गराएको छ । ...

सुबिसुको नयाँ प्याकेज

सुबिसुको नयाँ प्याकेज

केबल टेलिभिजन, इन्टरनेट र नेटवर्क सेवा प्रदायक कम्पनी सुबिसु केबलनेटले क्यान इन्फोटेक २०७६ को अवसरमा ‘सुबिसु क्यान इन्फोटेक अफर’ ल्याएको...

अफर स्टलमा अवलोकनकर्ताको भीड

अफर स्टलमा अवलोकनकर्ताको भीड

क्यान इन्फोटेकको तेस्रो दिन आइतबार अवलोकनकर्ताको मुख्य आकर्षणमा अफर सहितका स्टल परेका छन् । ...

सिभिल बैंकको नयाँ शाखा सुनवलमा

सिभिल बैंकको नयाँ शाखा सुनवलमा

समृद्धिका लागि सिभिल बैंक भन्ने नाराका साथ अगाडी बढिरहेको सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा संजालमा विस्तार गर्ने क्रममा आज नवलपरासी जिल्लाको...

कोका–कोला मोःमोः उत्सवका लागि नयाँ टिभीसी सार्वजनिक

कोका–कोला मोःमोः उत्सवका लागि नयाँ टिभीसी सार्वजनिक

कोका–कोलाले ५औं कोका–कोला मोःमोःउत्सव क्याम्पेनका लागि नयाँ टिभी कमर्सीयल सार्वजनिक गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad