प्रदेश २ : त्रिपक्षीय चेपुवामा मधेसी नेता

मङ्गलबार, २८ कार्तिक २०७४, ०८ : ५२ मिथिलेश यादव

सिरहा- मुलुकको राजनीतिमा मधेसलाई चासोपूर्वक हेरिँदैछ । यसका विभिन्न कारणमध्ये एउटा हो,  प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा मधेस गठबन्धन (संघीय समाजवादी फोरम तथा राष्ट्रिय जनता पार्टी) ले साझा उम्मेदवार उतारेको छ । यी उम्मेदवारलाई कसले ‘चेक’ दिँदैछन् ? मधेस गठबन्धनका साझा उम्मेदवारको जितहारमा कुन दल तथा गठबन्धनले कसरी भूमिका खेल्दैछन् ?
मधेसी नेताहरुको राजनीतिक भविष्यकै जोडघटाउमा प्रदेश २ को चुनावी राजनीति तातेको छ । मधेस केन्द्रित दलका ‘शीर्ष’ नेताहरु प्रदेश २ बाटै मैदानमा उत्रिएका छन् । आसन्न प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभा चुनावमा मधेस गठबन्धनका शीर्ष नेतृत्वका लागि कुनै पनि क्षेत्र पूर्ण सुरक्षित नभएको स्थानीय बुद्धीजीवीहरू बताउँछन् ।

गठबन्धनकै सदस्य बाधक
स्थानीय तह निर्वाचनमा पाएको मतले उत्साहित समाजवादी फोरम र राजपाले ‘मधेस गठबन्धन’ का नाममा चुनावी तालमेल गरेर साझा उम्मेदवारलाई मैदानमा उतारेका छन् । तर, गठबन्धनका कारण उम्मेदवार बन्न नपाएका असन्तुष्ट आकांक्षीहरू गठबन्धनकै उम्मेदवारविरुद्ध मैदानमा छन् ।
सप्तरी क्षेत्र नम्बर २ बाट मधेस गठबन्धनका साझा उम्मेदवार बनेका संघीय समाजवादी फोरमका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवविरुद्ध गठबन्धनकै नेता जयप्रकाश ठाकुर बागी बनेका छन् । ठाकुरले दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा तराईमधेस लोकतान्त्रिक पार्टीबाट चुनाव लडेर सम्मानजनक मत पाएका थिए । यसपालि उनले गठबन्धनकै उम्मेदवार यादवलाई ठक्कर दिँदैछन् । ठाकुरबाहेक यादवलाई वाम गठबन्धनका साझा उम्मेदवार पूर्वसिँचाइमन्त्री उमेश यादवले कडा टक्कर दिँदैछन् ।
सप्तरीका तत्कालीन क्षेत्र ३ र २ का केही भाग समेटेर हालको क्षेत्र २ बनाइएको छ । दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा २ बाट माओवादीका अशोककुमार मण्डल र ३ बाट माओवादीकै उमेशकुमार यादव विजयी भएका थिए । फोरम दुवैमा दोस्रो भएको थियो । स्थानीय तह निर्वाचनमा फोरम र राजपाले उत्साहजनक मत पाएका छन् ।
महोत्तरी ३ बाट उम्मेदवारी दर्ता गराएका राजपा अध्यक्ष मण्डलका संयोजक महन्थ ठाकुरविरुद्ध उनकै पार्टीका नेता चन्देश्वर झा उठेका छन् । झा पूर्वस्वतन्त्र सांसद हुन् । दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा झा स्वतन्त्रबाट निर्वाचित भएका थिए । टिकट दिने सर्तमा स्थानीय तह निर्वाचनताका ठाकुरले झालाई पार्टी प्रवेश गराएका थिए । टिकट नदिएपछि झा ठाकुरका प्रतिस्पर्धी बनेका छन् ।
राजपा अध्यक्ष मण्डलका सदस्य अनिलकुमार झाविरुद्ध संघीय समाजवादी फोरमका नेता बबन सिंह बागी उम्मेदवार छन् । पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा सिंह स्वतन्त्रबाट निर्वाचित भएका थिए ।
महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ बाट मधेस गठबन्धनका उम्मेदवार शरदसिंह भण्डारीलाई गठबन्धनका बागीबाट असुरक्षा छैन । तर, उनलाई कांग्रेस उम्मेदवार किरण यादवले कडा टक्कर दिँदैछिन् । स्थानीय तह निर्वाचनमा यो निर्वाचन क्षेत्रका अधिकांश गाउँपालिका र नगरपालिकामा कांग्रेसले जितेको छ ।
 सर्लाही २ मा गठबन्धनका अर्का उम्मेदवार राजपा अध्यक्ष मण्डलका सदस्य महेन्द्र राय यादवलाई राजपाबाट कांग्रेसमा नवप्रवेशी उम्मेदवार जंगीलाल यादवले कडा टक्कर दिँदैछन् । जंगीलाल राजपा महासचिव थिए ।
धनुषा ३ मा मधेस गठबन्धनका उम्मेदवार राजेन्द्र महतो कांग्रेसका उम्मेदवार विमलेन्द्र निधिसँग प्रतिस्पर्धामा छन् । निर्वाचन क्षेत्र परिवर्तन गर्दै धनुषा पुगेका महतोलाई ‘टुरिस्ट’ उम्मेदवार भनेर आलोचना गर्न थालिएको छ । स्थानीय तह निर्वाचनमा जनकपुर उपमहानगरपालिकामा राजपाका लालकिशोर साहले झन्डा फहराएपछि महतो हौसिएर चुनाव लड्न त्यहाँ पुगेका छन् ।
सर्लाही ४ बाट कांग्रेसका अमेरश सिंहले नछाडेपछि महतो धनुषा ३ पुगेका हुन् । निधिसँग टक्कर लिइरहेका महतो पनि पूर्ण सुरक्षित देखिँदैनन् ।
सिरहा ४ मा उठेका राजपा अध्यक्ष मण्डलका अर्का सदस्य राजकिशोर यादव कांग्रेस र वाम गठबन्धनको चेपुवामा छन् । उनलाई वाम गठबन्धनका उम्मेदवार अजयशंकर नायक र कांग्रेसका मोक्तार अहमतले कडा टक्कर दिँदैछन् ।
केन्द्रीय नेताविरुद्ध मात्र नभई जिल्लास्तरीय नेताविरुद्ध पनि अधिकांश क्षेत्रमा बागी परेको छ । समयमै यसको व्यवस्थापन नभए चुनावको परिणाममा असर गर्ने सर्लाहीका बुद्धिजीवी रजनीकान्त झा बताउँछन् । उनले भने, ‘यहाँ मधेस गठबन्धनका उम्मेदवारलाई त्रिकोणात्मक चुनौती छ – पहिलो गठबन्धनकै बागी, दोस्रो कांग्रेस र तेस्रो वाम गठबन्धन ।’ मधेसी दलका उम्मेदवारलाई पहिलो घरकै असन्तुष्टको चुनौती सामना गर्नुपर्ने पनि उनी बताउँछन् । उनले भने, ‘बागीको वजन कमजोर भएको क्षेत्रमा भिडन्त त्रिकोणात्मक नै हुन्छ ।’
एमाले र माओवादी केन्द्रको गठबन्धन निर्माणपछि यसअघि मधेसमा कमजोर देखिएको वामशक्ति बलियो भएर आएको मधेस मामिलाका विश्लेषक प्राध्यापक विजयप्रसाद मिश्रको विश्लेषण छ ।
मधेस मामिलाका अर्का विश्लेषक तुलानारायण साह भन्छन्, ‘२० जिल्लाबाट ८ जिल्लामा खुम्चिएको मधेस अर्थात् प्रदेश २ को चुनावी प्रतिस्पर्धा अहिलेसम्म त्रिपक्षीय देखिन्छ ।’ उनका अनुसार वाम गठबन्धनका कारण वाम दललाई नाफा हुने देखिन्छ । उनले भने, ‘मधेस गठबन्धनको अवस्था सन्तोषजनक हुने र कांग्रेसलाई घाटा हुने देखिन्छ ।’
निर्वाचनमा वाम गठबन्धन, कांग्रेस र मधेस गठबन्धनबीचमै टक्कर हुने देखिन्छ । यद्यपि गठबन्धनभित्रका प्रमुख नेताहरु जितका लागि आन्तरिक तालमेलमा व्यस्त छन् । सप्तरी २ र महोत्तरी ३ मा गठबन्धनका शीर्ष नेता उपेन्द्र यादव र महन्थ ठाकुरलाई कांग्रेसले सहयोग गर्ने घोषणा गरेको छ । तर, धनुषा ३ का मधेस गठबन्धनका उम्मेदवार राजेन्द्र महतो, सर्लाही २ का उम्मेदवार महेन्द्र राय यादव, सिरहा ४ का राजकिशोर यादव, महोत्तरी २ का शरद्सिंह भण्डारीको हकमा कांग्रेसका उम्मेदवार कडा प्रतिस्पर्धीका रूपमा देखिएका छन् ।
मधेस मामिला विश्लेषक मिश्रले नतिजा चुनावी माहोलमा भर पर्ने बताए । उनले भने, ‘मतदाताले प्रदेशमा नाता सम्बन्धकालाई र प्रतिनिधिसभा पहुँच एवं पावरवालालाई मत दिने परिस्थिति देखिन्छ ।’ आसन्न निर्वाचनमा पैसा, पावर र पहँुच, नातासम्बन्ध र जातिले प्रमूख भूमिका खेल्ने उनले बताए । उनले भने, तसर्थ अहिल्यै नै चुनावी नतिजा आकलन गर्न मुस्किल छ ।’
चुनावी रणनीति र राजनीति फरक विषय भएकाले यस प्रदेशमा मधेसी दलले सम्मानजनक मत पाउने लहानका बुद्धिजीवी देवनारायण यादवको तर्क छ । ‘आन्दोलनको संकेत मेटिएको छैन,’ उनले भने, ‘यसपालि मधेसका मतदाताले मुद्दाका पक्षमा मतदान गर्नेछन् ।’
प्रदेश २ मा संविधान संशोधनको मुद्दाले वाम गठबन्धन र कांग्रेसलाई घाटा र मधेस केन्द्रित दललाई फाइदा पुग्ने सिरहास्थित सूर्यनारायण सत्यनारायण मरबैता क्याम्पसका प्राध्यापक सुरेन्द्र यादव बताउँछन् । संविधान संशोधनका लागि लडेको मधेस केन्द्रित दललाई कांग्रेस, माओवादी र एमालेले असहयोग गरेका कारण मतदाताले निर्वाचनमा यसको जोडघटाउ गर्ने विश्वास उनको छ ।
सिरहा सन्हैठाका बुद्धिजीवी जगदीशप्रसाद यादवको भनाइमा वाम गठबन्धन निर्माणले प्रदेश २ मा त्रिकोणात्मक टक्कर देखिए पनि चुनाव नजिक आउँदासम्म दृश्य फेरिनेछ ।  उनले भने, ‘प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको नतिजा जिल्लाअनुसार फरक दलका पक्षमा आउनेछ । मधेस गठबन्धनको ‘मजबुत संगठन’ नहुँदा सोचेअनुसारको नतिजा ल्याउन सकस पर्ला ।’
स्थानीय तह निर्वाचनदेखि अहिलेसम्म आइपुग्दा मधेसका मतदातामा धेरै परिवर्तन आइसकेको राजनीतिशास्त्रका सहप्राध्यापक डा. नमोनारायण झाले बताए । उनले भने, ‘अहिले मधेसी मतदाताको तराजुमा तीनवटै गठबन्धन उस्तैउस्तै वजनका देखिएका छन् । त्यसैले प्रतिस्पर्धा त्रिकोणात्मक हुने अवस्था छ ।’







यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

यती एअरलाईन्सले ‘कार्बन न्यूट्रल’ एअरलाइन्समा विधुतिय भ्यानको प्रयोग सुरु

यती एअरलाईन्सले ‘कार्बन न्यूट्रल’ एअरलाइन्समा विधुतिय भ्यानको प्रयोग सुरु

नेपालको पहिलो र एक मात्र ‘कार्बन न्यूट्रल’ एअरलाइन्स, यती एअरलाईन्सले काठमाण्डौं  विमानस्थल परिसरमा विधुतिय भ्यानको प्रयोग सुरु गरेर वातावरण संरक्षणप्रति...

सामसङ्ग डिलर्स समिट २०१९ सम्पन्न

सामसङ्ग डिलर्स समिट २०१९ सम्पन्न

सामसङ्ग प्रडक्टको नेपालका लागि अधिकृत वितरक हिम इलेक्ट्रोनिक्स प्रा. लि. डिलर्स समिट २०१९ भव्यताको साथ सम्पन्न भएको छ । ...

अब कृषिजन्य वस्तुमा नेपाली परिक्षणलाई समेत मान्यता दिने

अब कृषिजन्य वस्तुमा नेपाली परिक्षणलाई समेत मान्यता दिने

नेपाल र भारतको खाद्य प्रयोगशालाको परीक्षण प्रतिवेदनलाई दुबै देशले मान्यता दिने सहमति गरेका छन्। ...

रिचार्जरको अफर भित्र पनि अफरसँगै ग्याजेट्स मेला

रिचार्जरको अफर भित्र पनि अफरसँगै ग्याजेट्स मेला

मोबाइल एप रिचार्जरले मोबाइल एपको नयाँ भर्सन सार्वजनिक गरेको छ। ...

पुँजीबजार ११ बिन्दुले ओरालो

पुँजीबजार ११ बिन्दुले ओरालो

पुँजीबजार यो साता पनि ओरालो लागेको छ । ...

पालुङ बजारमा सिन्धु विकास बैंक

पालुङ बजारमा सिन्धु विकास बैंक

सिन्धु विकास बैंकले मकवानपुरको पालुङ बजारमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

आइसिएफसी फाइनान्सको सेवा विस्तार

आइसिएफसी फाइनान्सको सेवा विस्तार

आइसिएफसी फाइनान्सले ललितपुरको ग्वार्कोमा शाखा र काठमाडौंको जोरपाटीस्थित स्तुपा स्वास्थ्य सेवा सहकारी संस्थाको भवनमा एक्सटेन्सन काउन्टर विस्तार गरेको छ ।

टिभिएस एनटर्कको ब्रान्ड एम्बेसेडरमा खड्काद्वय

टिभिएस एनटर्कको ब्रान्ड एम्बेसेडरमा खड्काद्वय

स्वस्तिमा खड्का र प्रदीप खड्कालाई टिभिएस एनटर्क १२५ को ब्रान्ड एम्बेसेडर अनुमोदन गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad