चिया उत्पादन बढ्यो

मङ्गलबार, २१ कार्तिक २०७४, ११ : ११ दिलीप पौडेल

काठमाडौं- अनुकूल मौसम र क्षेत्र विस्तारले यो वर्ष चिया उत्पादन बढेको छ । चियाको लागि उपयुक्त हावापानी, रोगकिराको प्रकोप न्यून हुँदा गत वर्षको तुलनामा करिब तीन हजार मेट्रिक टन धेरै चिया फलेको चिया तथा कफी विकास बोर्डले जनाएको छ ।
चालु आथिक वर्षमा करिब २६ हजार मेट्रिक टन चिया उत्पादन हुने बोर्डका कार्यकारी निर्देशक शेषकान्त गौतमले बताए । ‘करिब १३ प्रतिशत उत्पादन बढ्ने अनुमान गरेका छौं,’ गौतमले भने, ‘बजार बढेकाले चिया खेतीमा आकर्षण बढ्दो छ ।’
किसानले अहिले बगानमा चिया टिपिरहेका छन्  । खास गरी पूर्वी नेपालको संखुवासभा, ताप्लेजुङ, तेह्रथुम, पाँचचर, धनकुटा, इलाम, झापा लगायत जिल्लाका किसानले चियाको व्यावसायिक खेती गर्दै आएका छन् ।
झापामा ११ हजार चार सय २३, इलाममा सात हजार आठ सय पाँच, पाँचथरमा एक हजार एक सय ३८, धनकुटामा नौ सय ४०, तेह्रथुममा तीन सय ३७ र अन्य जिल्लामा चार हजार पाँच सय २२ हेक्टरमा चियाखेती गरिएको बोर्डले जनाएको छ । कुल २६ हजार एक सय ८५ हेक्टरमा चिया खेती छ ।
गत वर्ष करिब तीन अर्ब रुपैयाँको चिया निर्यात भएको थियो । उत्पादन बढेसँगै यो वर्ष निर्यात बढ्ने गौतमले बताए ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली चियाको माग उच्च रहेकोले किसान चिया खेतीमा आकर्षित छन् । अहिले यहाँ उत्पादन भएको सिटिसी चिया ६० प्रतिशत र अर्थोडक्स चिया ९० प्रतिशत अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बिक्री हुन्छ । अहिलेसम्म नेपाली चिया नपुगेका मुलुकबाट समेत यहाँको चिया माग हुन थालेपछि किसानले उत्पादन बढाउँदै लगेका छन् । सिटिसी चिया भारत हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा गए पनि अर्थोडक्स चिया नेपाली उद्योगी सिधै विदेश बिक्री गर्ने गरेका छन् ।
नेपालीहरुले दूध हालेर चिया खाने प्रचलन रहेको सिटिसी चिया उपभोग गर्छन् । सिसिटी चियाको मुख्य बजार भारत रहे पनि अर्थोडक्स भारत सहित अमेरिका, फ्रान्स, जर्मनी लगायत मुलुकमा निर्यात हुन्छ । सिटिसी किलोको दुई सय ७० रुपैयाँदेखि ४ सय रुपैयाँसम्ममा बिक्री भएको छ । अर्थोडक्स प्रतिकिलो ६ सयदेखि १५ हजार रुपैयाँसम्म बिक्री हुने बोर्डले जनाएको छ ।
यो वर्षमात्र करिब २० हेक्टर क्षेत्रफलमा चिया खेती विस्तार गरिएको छ । ‘करिब १५ लाख बिरुवा यो वर्ष रोपण गरिएको छ,’ गौतमले भने । यो वर्ष ललितपुर, भोजपुर, रामेछाप लगायत जिल्लामा चिया खेती विस्तार गरिएको छ ।
यो वर्ष करिब डेढ लाख किलो अर्थोडक्स चिया धेरै फलेको हिमालय चिया उत्पादक सहकारीका महासचिव डिल्ली बास्कोटाले बताए । गत वर्ष यो करिब ५० लाख मेट्रिक टन उत्पादन भएको थियो । अर्थोडक्स चिया प्रतिकिलो ६० डलरसम्ममा बिक्री भएको बास्कोटाले बताए । अर्थोडक्स चिया उत्पादनको करिब ८८ प्रतिशत  निर्यात हुने गरेको उनले बताए । ‘अर्गानिक चियाको माग विश्व बजारमा उच्च छ,’ उनले भने, ‘तर बढ्दो विषादी प्रयोगले चिन्तित तुल्याएको छ ।’
धेरै चिया भारत जाने गरेको छ । नेपाल भ्रमणमा रहेका विदेशी पर्यटकले ठमेल लगायत पर्यटकीय क्षेत्रबाट चिया लैजाने गरेका छन् । अर्थोडक्स चिया इलाम, पाँचथर, धनकुटालगायत क्षेत्रमा उत्पादन हुन्छ । पछिल्लो सयम लमजुङमा पनि चिया खेती विस्तार भएको छ । इलामको पूर्वी फिक्कल आसपासको चियामा विषादी प्रयोगले निर्यातमा केही कठिनाइ भएको व्यवसायी बताउँछन् ।
विषादीरहित अर्थोडक्स चियाको माग युरोप र अमेरिकामा उच्च रहेको सापकोटाले बताए ।
चिया किसानलाई सरकारले सस्तो ब्याजमा ऋण उपलब्ध गराए विस्तारमा सघाउ पुग्ने बास्कोटाले बताए । ‘चियाबारीमा काम गर्ने कामदारको अभाव छ,’ उनले भने, ‘पहाडी जिल्लामा मेसिन प्रयोग नहुँदा समस्या भएको छ ।’
चिया रोपेको तीन वर्षमै उत्पादन दिन्छ । समुद्र सतहबाट हजार मिटरभन्दा कम उचाइमा यसको खेती छ । बोर्डका अनुसार अहिले १८ हजार किसानले चिया खेती गरिरहेको छन् । चिया कात्तिक–मंसिर र फागुन–चैतमा टिप्ने गरिन्छ ।
चियाको सार्वजनिक खरिद–बिक्री हुने स्थान ‘अक्सन’ स्थापना अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा किनबेचमा अझै कठिनाइ छ । अक्सन नहुँदा भारतका उद्योगीले नेपाली चियालाई आफ्नो ब्रान्डमा बिक्री गर्ने गरेका छन् । मुलुकमै पहिलोपटक झापमा अक्सन स्थापना गर्ने तयारी भइरहेको बोर्डले जनाएको छ ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

सामसंग GearVR र गुगल डेड्रिम जस्ता स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा परेको छ ! ...

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

नेपालको लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गर्ने भएको छ ।

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

नेपाल टेलिकमले विभिन्न प्याकेजसहितको आकर्षक अटम अफर सार्वजनिक गरेको छ । ...

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यास इन्डस्ट्रिज प्रालिबीच आय संकलन सुविधासम्बन्धी एक सहकार्य भएको छ । ...

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

नेपालका लागि केटिएमको आधिकारिक बिक्रेता हंसराज हुलासचन्द एन्ड कम्पनी प्रालिले राजधानीको सानो गौचरनमा सर्भिस सेन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले दोस्रो वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । ...

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको २५औं वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोले नेपालमा रेनो सिरिज अन्तर्गत आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन रेनोटू एफ सार्वजनिक गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad