चिया उत्पादन बढ्यो

मङ्गलबार, २१ कार्तिक २०७४, ११ : ११ दिलीप पौडेल

काठमाडौं- अनुकूल मौसम र क्षेत्र विस्तारले यो वर्ष चिया उत्पादन बढेको छ । चियाको लागि उपयुक्त हावापानी, रोगकिराको प्रकोप न्यून हुँदा गत वर्षको तुलनामा करिब तीन हजार मेट्रिक टन धेरै चिया फलेको चिया तथा कफी विकास बोर्डले जनाएको छ ।
चालु आथिक वर्षमा करिब २६ हजार मेट्रिक टन चिया उत्पादन हुने बोर्डका कार्यकारी निर्देशक शेषकान्त गौतमले बताए । ‘करिब १३ प्रतिशत उत्पादन बढ्ने अनुमान गरेका छौं,’ गौतमले भने, ‘बजार बढेकाले चिया खेतीमा आकर्षण बढ्दो छ ।’
किसानले अहिले बगानमा चिया टिपिरहेका छन्  । खास गरी पूर्वी नेपालको संखुवासभा, ताप्लेजुङ, तेह्रथुम, पाँचचर, धनकुटा, इलाम, झापा लगायत जिल्लाका किसानले चियाको व्यावसायिक खेती गर्दै आएका छन् ।
झापामा ११ हजार चार सय २३, इलाममा सात हजार आठ सय पाँच, पाँचथरमा एक हजार एक सय ३८, धनकुटामा नौ सय ४०, तेह्रथुममा तीन सय ३७ र अन्य जिल्लामा चार हजार पाँच सय २२ हेक्टरमा चियाखेती गरिएको बोर्डले जनाएको छ । कुल २६ हजार एक सय ८५ हेक्टरमा चिया खेती छ ।
गत वर्ष करिब तीन अर्ब रुपैयाँको चिया निर्यात भएको थियो । उत्पादन बढेसँगै यो वर्ष निर्यात बढ्ने गौतमले बताए ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली चियाको माग उच्च रहेकोले किसान चिया खेतीमा आकर्षित छन् । अहिले यहाँ उत्पादन भएको सिटिसी चिया ६० प्रतिशत र अर्थोडक्स चिया ९० प्रतिशत अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बिक्री हुन्छ । अहिलेसम्म नेपाली चिया नपुगेका मुलुकबाट समेत यहाँको चिया माग हुन थालेपछि किसानले उत्पादन बढाउँदै लगेका छन् । सिटिसी चिया भारत हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा गए पनि अर्थोडक्स चिया नेपाली उद्योगी सिधै विदेश बिक्री गर्ने गरेका छन् ।
नेपालीहरुले दूध हालेर चिया खाने प्रचलन रहेको सिटिसी चिया उपभोग गर्छन् । सिसिटी चियाको मुख्य बजार भारत रहे पनि अर्थोडक्स भारत सहित अमेरिका, फ्रान्स, जर्मनी लगायत मुलुकमा निर्यात हुन्छ । सिटिसी किलोको दुई सय ७० रुपैयाँदेखि ४ सय रुपैयाँसम्ममा बिक्री भएको छ । अर्थोडक्स प्रतिकिलो ६ सयदेखि १५ हजार रुपैयाँसम्म बिक्री हुने बोर्डले जनाएको छ ।
यो वर्षमात्र करिब २० हेक्टर क्षेत्रफलमा चिया खेती विस्तार गरिएको छ । ‘करिब १५ लाख बिरुवा यो वर्ष रोपण गरिएको छ,’ गौतमले भने । यो वर्ष ललितपुर, भोजपुर, रामेछाप लगायत जिल्लामा चिया खेती विस्तार गरिएको छ ।
यो वर्ष करिब डेढ लाख किलो अर्थोडक्स चिया धेरै फलेको हिमालय चिया उत्पादक सहकारीका महासचिव डिल्ली बास्कोटाले बताए । गत वर्ष यो करिब ५० लाख मेट्रिक टन उत्पादन भएको थियो । अर्थोडक्स चिया प्रतिकिलो ६० डलरसम्ममा बिक्री भएको बास्कोटाले बताए । अर्थोडक्स चिया उत्पादनको करिब ८८ प्रतिशत  निर्यात हुने गरेको उनले बताए । ‘अर्गानिक चियाको माग विश्व बजारमा उच्च छ,’ उनले भने, ‘तर बढ्दो विषादी प्रयोगले चिन्तित तुल्याएको छ ।’
धेरै चिया भारत जाने गरेको छ । नेपाल भ्रमणमा रहेका विदेशी पर्यटकले ठमेल लगायत पर्यटकीय क्षेत्रबाट चिया लैजाने गरेका छन् । अर्थोडक्स चिया इलाम, पाँचथर, धनकुटालगायत क्षेत्रमा उत्पादन हुन्छ । पछिल्लो सयम लमजुङमा पनि चिया खेती विस्तार भएको छ । इलामको पूर्वी फिक्कल आसपासको चियामा विषादी प्रयोगले निर्यातमा केही कठिनाइ भएको व्यवसायी बताउँछन् ।
विषादीरहित अर्थोडक्स चियाको माग युरोप र अमेरिकामा उच्च रहेको सापकोटाले बताए ।
चिया किसानलाई सरकारले सस्तो ब्याजमा ऋण उपलब्ध गराए विस्तारमा सघाउ पुग्ने बास्कोटाले बताए । ‘चियाबारीमा काम गर्ने कामदारको अभाव छ,’ उनले भने, ‘पहाडी जिल्लामा मेसिन प्रयोग नहुँदा समस्या भएको छ ।’
चिया रोपेको तीन वर्षमै उत्पादन दिन्छ । समुद्र सतहबाट हजार मिटरभन्दा कम उचाइमा यसको खेती छ । बोर्डका अनुसार अहिले १८ हजार किसानले चिया खेती गरिरहेको छन् । चिया कात्तिक–मंसिर र फागुन–चैतमा टिप्ने गरिन्छ ।
चियाको सार्वजनिक खरिद–बिक्री हुने स्थान ‘अक्सन’ स्थापना अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा किनबेचमा अझै कठिनाइ छ । अक्सन नहुँदा भारतका उद्योगीले नेपाली चियालाई आफ्नो ब्रान्डमा बिक्री गर्ने गरेका छन् । मुलुकमै पहिलोपटक झापमा अक्सन स्थापना गर्ने तयारी भइरहेको बोर्डले जनाएको छ ।







यसमा तपाईको मत


अन्य समाचार

आइफोनमा iOS १३  कसरी इन्स्टल गर्ने ?

आइफोनमा iOS १३ कसरी इन्स्टल गर्ने ?

आजबाट एप्पलले आइफोनका लागि iOS १३ को सार्वजनिक बेटा उपलब्ध गराउने भएको छ ...

प्रभु बैंक लि. को आरुघाट शाखा कार्यालय सञ्चालन

प्रभु बैंक लि. को आरुघाट शाखा कार्यालय सञ्चालन

संघीय संरचना बमोजिम गठित विभिन्न स्थानीय तहमा आफ्नो शाखा कार्यालय सञ्चालनमा ल्याई बैंकको शाखा सञ्जाल विस्तार गर्नुका साथै गाउँ गउँमा...

एभरेष्ट बैंकका ग्राहकलाई धनगढीको सीपी हस्पिटलमा १०% छुट

एभरेष्ट बैंकका ग्राहकलाई धनगढीको सीपी हस्पिटलमा १०% छुट

एभरेष्ट बैंक लिमिटेडले धनगढीको सीपी हस्पिटल प्रा.लि.सँग ग्राहकहरुलाई विशेष छुटको व्यवस्था गर्न साझेदारी गरेको छ । ...

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा रौतहटको गरुडामा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा रौतहटको गरुडामा

सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा बिस्तारको क्रममा रौतहटको गरुडामा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । सो शाखाको उद्घाटन गरुडा नगरपालिकाको मेयर इन्नु...

ओपो रेनो १०एक्स नेपालमा सार्वजनिक हुँदै

ओपो रेनो १०एक्स नेपालमा सार्वजनिक हुँदै

दक्षिण एसियामा ओपो रेनो १०एक्स सिरिज सार्वजनिकसँगै नेपालमा असार १५ बाट उपलब्ध हुने भएको छ । ...

दराज मोबाइल विक यही असार ९ देखि १५ सम्म

दराज मोबाइल विक यही असार ९ देखि १५ सम्म

दराज मोबाइल विक अभियान यही असार ९ देखि १५ सम्म हुने भएको छ । ...

ह्वावेका उत्पादनमा पैसा फिर्ताको ग्यारेन्टी

ह्वावेका उत्पादनमा पैसा फिर्ताको ग्यारेन्टी

नेपालका लागि ह्वावे स्मार्टफोनको अधिकृत वितरकले आफ्ना स्मार्टफोन र ट्याब्लेटमा गुगल एप तथा फेसबुक नचलेमा ग्राहकलाई पूरै पैसा फिर्ता गरिने...

टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपालमा

टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपालमा

टाटा मोटर्सको नेपालका लागि आधिकारिक वितरक सिप्रदी टेडिङले औपचारिक रूपमा नयाँ टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपाली बजारमा सार्वजनिक गरेको छ...