चुनावी तालमेलको रौनक

बिहिबार, १६ कार्तिक २०७४, १० : १५ विश्वमणि पोखरेल

‘राजनीतिमा जे जस्तो पनि सम्भव हुन्छ ?’ सामान्य जस्तो लाग्ने यो प्रश्नको उत्तर दिन सहज छैन । किनभने राजनीति राजनीति जस्तो चल्दैन, चलाइँदैन । राजनीतिका सिद्धान्त र दर्शन मुलुकको सामाजिक, राजनीतिक, भूराजनीतिक अवस्थितिअनुसार अनुमोदन हुनुपर्छ, अर्थात् जनताले स्वीकारेको हुनुपर्छ । त्यसबेला भने जे पनि सम्भव हुन्छ, तिनै असम्भवलाई सम्भव बनाउने खेलो हुँदै छ यसबेला ।
हामी संघीय अर्थात् प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको चुनावमा होमिएका छौँ । आगामी मंसिर १० र २१ गते हुने चुनावलाई लिएर राजनीतिक दलहरूमात्र होइन, यहाँ हाम्रा संवैधानिक निकायसमेत राजनीतिमा ओर्लिएको अवस्था देखिँदै छ । प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनका लागि बेग्लाबेग्लै मतपत्र छाप्ने कि निर्वाचन आयोगले तयार गरेको एउटै मतपत्रबाट काम चलाउने अघिल्लो साता चर्चामा रहेका मामलालाई मसिनोसँग केलायो भने धेरै कुरा छर्लंग हुन्छ ।
राजनीति गर्नेहरूका कुरा एकछिन पन्छाऔँ । संवैधानिक निकायहरूको मतमतान्तर पनि सतहमा आयो । अहिले त्यो मामला सल्टिसकेको छ, आयोग फरक फरक मतपत्रबाट जनताको अभिमत लिने तयारीमा जुटिसकेको छ । त्यसैले साम्य भएको यो मामलामा एउटै मात्र प्रसंगको चर्चा गरौैँ । माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले पत्रकार सम्मेलन गरेर मतपत्रका कारण चुनावको मिति पछाडि धकेल्ने प्रयासमा सरकार रहेको आरोपमात्र लगाएन, त्यस्तो अवस्था आएमा संसद् ब्यूँताउने घोषणा गरे । संसद् ब्यूँताउन सभामुख ओनसरी घर्तीले भूमिका खेल्ने कुरा पनि उनले बताए । पुष्पकमलको विचारमा विधिवत् अन्त्य भएको संसद् पनि ब्यूँताउन सकिन्छ, उनलाई आवश्यक प¥यो भने । संविधान बनाउने मुख्य अभिभारा पूरा गरेर अन्त्य भएको संसद ब्यूँत्याउने कुरा राजनीतिका कोरा गफमा बाहेक सम्भव देखिँदैन ।
सम्भवतः राजनीतिमा असम्भव केही हुँदैन, राजनीति गर्नेहरूले यस्तै सोच्छन्, यस्तै भन्छन्  पनि । तर नेताका कुरालाई जनता अहिलेको सन्दर्भमा मतदाताले आँकलन गर्दै होलान्, जुन आसन्न चुनावमा प्रकट हुनेछ । संविधान निर्माणपछि आमजनताले सायद सोचेका थिए, अब मुलुक प्रगतिपथमा लम्कन्छ, राजनीतिक स्थायित्व हुन्छ । तर त्यस्तो होइन रहेछ । प्रमुख राजनीतिक दलहरू अहिले लोकतान्त्रिक र वामपन्थी कित्तामा उभिएका छन् र एकले अर्कोमाथि आरोपको खेती गरिरहेका छन् ।
विकासको मूल फुटाउने र लोकतान्त्रिक राजनीतिक व्यवस्थाको वकालत गर्ने कांग्रेसको सबैभन्दा बढी चिन्ता वामपन्थी गठबन्धन निर्माण हुनुसँग रहेछ । आफ्नो घोषणापत्रमा वामपन्थी गठबन्धनप्रतिका आरोप छन् । कांग्रेसले लगाएका आरोपहरूको खण्डीकरण–स्पष्टीकरण दिने चेष्टा गर्नेछ, वामपन्थी गठबन्धनले । त्यसबेला कांग्रेसले लगाएका आरोपजस्तै एमाले, माओवादी मिलेर अहिलेको संविधानमा व्यवस्थित राजनीतिक प्रणाली परिवर्तन गर्ने उद्घोष आउने सम्भावना छ । यदि त्यस्तो अवस्था आयो भने संविधानप्रति धोका हो ।
निश्चय पनि वामपन्थी गठबन्धनको मुख्य ध्येय चुनावपछिको सत्ता राजनीति हुनुपर्छ । प्रचारमा एकीकरणका बृहत् योजना पस्किएको भए पनि व्यवहारमा कसले कहाँबाट चुनाव लड्ने त्यो सौदाबाजी साठी र चालिस प्रतिशतका आँकडामा छ र दुवै दल आआफ्नै चुनाव चिह्नबाट चुनावी मैदानमा उत्रनेछन् । साठी र चालिस प्रतिशतको सैद्धान्तिक विभाजनमा एमाले उदारमना देखिएको छ । खास गरेर एमालाई गैरवामपन्थी राजनीतिक दलका रूपमा लिनेहरूको संख्या ठूलो छ नेपाली समाजमा । क्याडेर बेस भए पनि लोकतान्त्रिक अभ्यासका कारण कांग्रेसलाई भोट हाल्न नसक्ने ठूलो जमात एमाालेलाई साथ र समर्थन गर्दै आएको हो । उसको अहिलेको गठबन्धनका कारण त्यस्तो जमातको मोह भंग भएको हुनसक्छ । स्थानीय चुनावको गणितको गणना गर्दै वामपन्थी गठबन्धनले जताततै विजयी हुने आँकलन प्रसारित भइरहेको अवस्था छ । स्थानीय तहको चुनावको गणित जस्ताको त्यस्तै प्रतिनिधिसभा र प्रदेश सभामा प्रतिविम्बित हुने होइन । सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा दुवै दल एकीकरणको विन्दुसम्म पुगेको अवस्थामा मुलुक वामपन्थी बाटोबाट अगाडि बढ्नेछ । त्यो यात्रामा एमालेका कुन कुन नेता कसरी किनारा लाग्ने हुन् र माक्र्सवादी एमालेमा माओवादी रुझान कत्तिको र कसरी हाबी हुने हो ? माओवादी अध्यक्षका विगतका अभ्यास र राजनीतिक पृष्ठभूमिलाई केलाउने हो भने वामपन्थी गठबन्धनबाट ठूलो राजनीतिक घाटा खेप्दै छ एमाले ।
यो चुनावी तालमेल मात्र हो भने यो गठबन्धनबाट एमालेले आफू एक्लै चुनावमा उठेभन्दा धेरै पाउनेवाला छैन । उता माओवादीका उम्मेदवारहरू भने एमाले मतदाताको मतबाट राम्रै परिणाम हात पार्नेवाला छन् । टुटफुटबाट कमजोर बनेका माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल कहिले कांग्रेस, कहिले एमाले चहार्दाचहार्दै बलिया बनेका छन् । एमालेको अहिलेको वामपन्थी रचना कांग्रेसलाई तह लगाउन उपयोगी हुनसक्छ तर त्यस्तो सूत्रले एमाले आफैँ कमजोर बन्ने र माओवादीलाई उकास्ने सम्भावना भने यसमा छ । माओवादीबारे कांग्रेस घोषणपत्रमा लेखिएको कुरा एमालेका लागि पनि काम लाग्न सक्छ । कांग्रेसले भनेको छ, ‘कहिले एमालेसँग सरकार बनाउन र कहिले कांग्रेससँग सरकारमै बसी प्रतिपक्षसँग गठबन्धन गर्ने गम्भीर वैचारिक विचलन र भरोसा गर्न नसकिने पार्टीको रूप बन्दै आएको छ ।’ काग्रेससँग सत्ता साझेदारी गर्दै स्थानीय चुनावमा राम्रो हैसियत कमाएको माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष दाहालले पुत्रीलाई चितवन महानगरको साँचो सुम्पन्न सफल भए । यसमा कांग्रेसले हदैसम्मको गैरलोकतान्त्रिक आचरण देखाएको थियो । अहिले कांग्रेस माओवादीबाट नराम्ररी झस्किएको छ ।
अहिले दाहाल चितवन–३ बाट चुनावी मैदानमा छन् र उनको प्रत्यासीमा कांग्रेसको समर्थनप्राप्त राप्रपाका नेता विक्रम पाण्डे छन् । माओवादी जगजगीका बेला सुरक्षित हुनसकेका निर्माण व्यवसायी पाण्डे माओवादी, माक्र्सवादी, समाजवादी, राजावादी सबै खाले भोट चोर्न सिपालु मानिन्छन् । पछिल्लो संविधानसभा निर्वाचनमा उनी चितवन –५ बाट विजयी भएका थिए भने –४ बाट कांग्रेसका सुशील कोइराला निर्वाचित भएका थिए । चितवनका –४ र –५ मिलेर अहिलेको –३ नम्बर क्षेत्र बनेको हो । पुष्पकमलको राजनीति अब एमाले कार्यकर्ताको हातमा छ । हेरौँ, वाम गठबन्धनले केसम्म गर्छ !








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोले नेपालमा रेनो सिरिज अन्तर्गत आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन रेनोटू एफ सार्वजनिक गरेको छ । ...

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

सेवाग्राहीद्वय सोमर तामाङ्ग र विशाल नगरकोटी दसैँमा आइएमईको डबलको डबलको डबल अफर अन्तर्गत पहिलो महिनाको विजेता घोषित भएका छन् ।

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंकले मोरङको जिल्लाको विराटनगर–०१, पुष्पलालचोकमा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । सो शाखाको उद्घाटन विराटनगर नगरपालिकाका नगर प्रमुख भिम पराजुलीले...

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्ट्स लिमिटेडले हिन्दुहरुकोे महान पर्व तिहारको अवसर पारेर सम्पूर्ण ग्राहकहरुलाई दिपावलीको शुभकामना व्यक्त गर्दै “यो तिहार शिवमको"  साथमा, चाँदीको...

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालन सुरु गरेपछि क्रमिक रुपमा आम्दानी हुँदै गयो । खर्च कटाएर एक वर्षमा रु तीन लाख जति आम्दानी भएपछि यतिखेर...

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मकवानपुरको मनहरीमा प्रदेश नं ३ सरकारले दुई अर्ब रुपैयाँ लगानीमा कागज उद्योग स्थापना गर्ने भएको छ । ...

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार बुधबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला ७० हजार ६ सय रुपैयाँ कायम भएको छ । ...

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयर प्रालिले खरिद गरेको नयाँ हेलिकप्टरले व्यावसायिक उडान सुरु गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad